LÝ TỰ TRỌNG: "CON ĐƯỜNG CỦA THANH NIÊN CHỈ CÓ THỂ LÀ CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG"
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, hình ảnh những người chiến sĩ ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ luôn để lại sự xúc động và niềm tự hào sâu sắc. Nếu như lịch sử ghi danh nhiều bậc tiền bối cách mạng với những chiến công lẫy lừng, thì Anh hùng Liệt sĩ Lý Tự Trọng lại khắc ghi một dấu ấn vô cùng đặc biệt: người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên, người đã hiến dâng trọn vẹn tuổi mười bảy đẹp nhất cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tuổi trẻ chí lớn và hành trình giác ngộ cách mạng
Lý Tự Trọng, tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 trong một gia đình Việt Nam yêu nước tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan (quê gốc tại xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh). Sinh ra và lớn lên trên đất khách quê người, nhưng từ nhỏ, trái tim anh đã luôn hướng về quê hương đang chìm đắm trong cảnh nô lệ dưới ách đô hộ của thực dân Pháp.
Năm 1926, khi mới 12 tuổi, nhờ sự thông minh và lòng nhiệt thành, anh được chọn vào nhóm thiếu niên xuất sắc sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập và tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên do Nguyễn Ái Quốc sáng lập. Tại đây, anh được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp nuôi dạy, dìu dắt và đổi tên thành Lý Tự Trọng.
Với tư chất thông minh, anh nhanh chóng học hỏi, thạo cả tiếng Trung và tiếng Pháp, trở thành một cán bộ liên lạc tài trí, dũng cảm. Anh chịu trách nhiệm chuyển giao tài liệu, thư từ bí mật giữa Việt Nam Cách mạng Thanh niên với các tổ chức cộng sản quốc tế.
Năm 1929, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn - Chợ Lớn. Giữa "sào huyệt" vây ráp gắt gao của kẻ thù, người thanh niên 15 tuổi ấy đã khéo léo đảm nhận nhiệm vụ liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ, vận động thanh niên, công nhân tham gia đấu tranh cách mạng.
Phát súng tại bến Tàu Khát và khí tiết kiên trung trước tòa án thực dân
Mốc son chói lọi nhưng cũng bi hùng nhất trong cuộc đời Lý Tự Trọng diễn ra vào ngày 9 tháng 2 năm 1931.
Tại sân vận động Lá Sen (Sài Gòn), nhân buổi diễn thuyết của một số cán bộ cách mạng kêu gọi quần chúng hưởng ứng phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, tên mật thám Pháp Le Grand đã xông vào hòng bắt giữ người diễn thuyết. Trước tình thế nguy cấp nguy hại đến tính mạng đồng chí mình, Lý Tự Trọng đã không ngần ngại rút súng bắn chết tên mật thám Le Grand để giải cứu đồng đội.
Sau phát súng ấy, anh bị lực lượng cảnh sát Pháp khép chặt vòng vây và bắt giữ. Thực dân Pháp dùng đủ mọi đòn tra tấn tàn bạo hòng đè bẹp ý chí của người chiến sĩ trẻ. Chúng đánh đập, tra điện, bỏ nhิว ngục tối nhưng không thể cất lấy từ miệng anh một lời khai báo về tổ chức.
Trước tòa án của chính quyền colonial Pháp, dù đối mặt với án tử hình dành cho một người chưa tròn 18 tuổi, Lý Tự Trọng vẫn giữ vững tư thế hiên ngang, chủ động biến phiên tòa của kẻ thù thành diễn đàn tố cáo chế độ thực dân dã man. Khi luật sư bào chữa tìm cách xin giảm án bằng lý do anh "chưa đến tuổi trưởng thành, suy nghĩ nông nổi", Lý Tự Trọng đã đảng hoàng ngẩng cao đầu, cất lời đanh thép làm chấn động toàn bộ phiên tòa:
"Tôi hành động không phải vì suy nghĩ nông nổi mà tôi hành động có suy nghĩ. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"
Tuyên ngôn bất tử ấy đã giáng một đòn nặng nề vào bộ máy cai trị thực dân, khẳng định bản lĩnh, lý tưởng sống cao đẹp và trí tuệ vượt thời gian của thanh niên Việt Nam.
Ngọn lửa bất tử soi đường cho các thế hệ tương lai
Ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp đã hèn hạ xử tử hình Lý Tự Trọng khi anh mới tròn 17 tuổi. Trước khi lên máy chém, anh vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, từ chối sự xưng tội của linh mục và cất cao tiếng hát vang bài Quốc tế ca giữa họng súng kẻ thù.
Sự hy sinh của Lý Tự Trọng ở tuổi 17 không phải là sự kết thúc, mà là sự thắp sáng cho ngọn lửa cách mạng bùng cháy dữ dội hơn. Câu nói "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng" đã trở thành tuyên ngôn, là kim nam chỉ đường cho hàng triệu lớp thanh niên Việt Nam dấn thân vào hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ gian khổ, làm nên những chiến công lẫy lừng của dân tộc.
Hôm nay, tên của Anh hùng Liệt sĩ Lý Tự Trọng được trân trọng đặt cho các tuyến đường lớn, các công viên, trường học và giải thưởng cao quý nhất của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh dành cho cán bộ Đoàn xuất sắc.
Tấm gương và "Câu chuyện thời hoa lửa" của Lý Tự Trọng vẫn luôn là bài học vô giá về lý tưởng sống. Anh nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng: Mỗi thời đại đều có "con đường cách mạng" riêng. Nếu ngày trước là con đường cầm súng chiến đấu giành độc lập, thì ngày nay chính là con đường làm chủ tri thức, sáng tạo, phát triển kinh tế và bảo vệ chủ quyền Tổ quốc để đưa Việt Nam sánh vai với các cường quốc năm châu.
