Lý Tự Trọng – "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng"

"Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!" – câu nói đanh thép, sục sôi khí thế của người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên Lý Tự Trọng đã trở thành kim chỉ nam, là lẽ sống thiêng liêng của bao thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử.

Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh năm 1914 tại bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan trong một gia đình Việt kiều yêu nước gốc Hà Tĩnh. Lớn lên, anh hoạt động cách mạng tại Trung Quốc, trực tiếp làm liên lạc viên cho Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, dạy dỗ từ khi còn nhỏ, cậu bé Trọng sớm bộc lộ tư chất thông minh, học giỏi nhiều ngoại ngữ và mưu trí tuyệt vời trong các nhiệm vụ giao liên tối mật xuyên biên giới.

Năm 1929, Lý Tự Trọng được điều động về nước hoạt động tại Sài Gòn - Chợ Lớn với bí danh Hai Tự, chịu trách nhiệm xây dựng đường dây liên lạc bí mật và vận động thanh niên. Ngày 8 tháng 2 năm 1931, trong một cuộc mít tinh chớp nhoáng của thanh niên kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái tại sân bóng chớp nhoáng Larbaudière (Sài Gòn), để bảo vệ đồng chí Phan Bôi đang phát biểu tuyên truyền, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn chết tên mật thám khét tiếng thuộc Tổng nha Mật thám Pháp là tên nội gián/mật thám người Pháp Legrand.

Bị truy đuổi gắt gao, anh sa vào tay giặc. Tại nhà tù Khám Lớn Sài Gòn, dù bị thực dân Pháp dùng đủ mọi thứ hình phạt man rợ nhất – từ điện giật, đánh đập dã man đến việc bỏ đói nhiều ngày – chúng không thể moi từ người thiếu niên mười bảy tuổi nửa lời khai báo. Trong phiên tòa đại hình thực dân diễn ra sau đó, không thèm bào chữa cho mình, Lý Tự Trọng hiên ngang đứng trước vành móng ngựa, dõng dạc đọc lên câu nói chấn động dư luận: "Tôi hành động không có gì là sai cả! Tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!".

Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp hèn hạ lén lút dựng máy chém đưa anh ra xử tử ngay tại khu vực khám đường Sài Gòn khi anh mới bước sang tuổi mười bảy. Anh ra đi để lại sự tiếc thương vô hạn nhưng danh dự và khí phách của Lý Tự Trọng đã trở thành ngọn đuốc soi đường cho lớp lớp thanh niên Việt Nam bước vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.