Lý Tự Trọng – "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng"

Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên hiên ngang trước máy chém thực dân khi mới 17 tuổi.

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh năm 1914 trong một gia đình Việt kiều yêu nước tại Thái Lan, quê gốc ở huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 1926, anh là một trong những thiếu niên đầu tiên được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc lựa chọn đưa sang Quảng Châu đào tạo, trở thành hạt giống của tổ chức thanh niên cộng sản.

Năm 1929, anh về Sài Gòn hoạt động, làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và Trung ương, đồng thời vận động thanh niên công nhân. Ngày 8/2/1931, trong cuộc mít tinh kỷ niệm khởi nghĩa Yên Bái tại Sài Gòn, để bảo vệ đồng chí diễn thuyết đang bị mật thám vây bắt, anh đã rút súng bắn chết viên thanh tra mật thám Legrand, rồi bị bắt.

Trong xà lim án chém khám lớn Sài Gòn, anh bị tra tấn dã man nhưng không khai nửa lời, vẫn ung dung đọc Truyện Kiều, khiến cả giám ngục phải kính nể gọi là "Ông Nhỏ". Trước tòa án thực dân, khi luật sư bào chữa rằng bị cáo "chưa đến tuổi thành niên, hành động không suy nghĩ", anh dõng dạc: "Tôi hành động có suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm... Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác."

Cuối năm 1931, thực dân Pháp xử chém anh khi mới 17 tuổi. Câu nói bất hủ của anh trở thành lý tưởng của Đoàn Thanh niên và các thế hệ trẻ Việt Nam suốt gần một thế kỷ qua.