LÝ TỰ TRỌNG – "CON ĐƯỜNG CỦA THANH NIÊN CHỈ LÀ CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG"
Mở đầu: Tiếng sét trước pháp trường Sài Gòn
Nếu Vừ A Dính là biểu tượng của thiếu niên vùng cao Tây Bắc, thì Lý Tự Trọng chính là người mở đầu cho truyền thống kiên trung, dũng cảm của thế hệ thanh niên Việt Nam trong phong trào cách mạng thành thị dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Câu nói bất tử trước lúc hy sinh của anh đã trở thành kim chỉ nam, thắp lửa cho bao thế hệ thanh niên lên đường cứu nước.
Chàng trai sớm gánh vác trọng trách lịch sử
Lý Tự Trọng tên thật là Lê Văn Trọng (SN 1914), quê ở xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, nhưng sinh ra và lớn lên trong một gia đình Việt kiều tại Thái Lan. Nhờ sự dạy dỗ sớm của gia đình và phong trào yêu nước của kiều bào ta ở nước ngoài, năm 1926, khi mới 12 tuổi, anh được cử về Trung Quốc tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, làm nhiệm vụ giao liên cho Tổng bộ và Bác Hồ (lúc đó mang bí danh là Comrade Wang).
Sở hữu sự thông minh vượt trội, sử dụng thành thạo cả tiếng Anh, tiếng Trung và tiếng Thái, Lý Tự Trọng hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ giữ liên lạc giữa các tổ chức cách mạng trong và ngoài nước. Năm 1929, về nước hoạt động tại Sài Gòn - Chợ Lọc, anh được giao nhiệm vụ xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản và làm công tác vận động công nhân, thanh niên đấu tranh chống thực dân Pháp.
Phát súng chấn động tại Sài Gòn và câu nói bất hủ
Ngày 8 tháng 2 năm 1931, nhân kỷ niệm một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái, Thành Đoàn Sài Gòn tổ chức một cuộc mít tinh nhỏ tại Sài Gòn để tuyên truyền, cổ động quần chúng đấu tranh. Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ bảo vệ an toàn cho buổi mít tinh.
Khi tên mật thám khét tiếng của Pháp là Legrand dẫn lực lượng cảnh sát đến bao vây, hòng phá hoại cuộc mít tinh và bắt bớ các đồng chí của ta, trong khoảnh khắc cấp bách, Lý Tự Trọng dũng cảm bước ra, rút súng bắn hạ tên mật thám để bảo vệ an toàn cho đồng đội rút lui.
Tuy nhiên, do lực lượng địch quá đông, anh đã bị chúng bắt giữ. Bị giặc đưa về tra tấn dã man tại Khám lớn Sài Gòn, chúng dùng đủ mọi nhục hình tàn khốc nhất của chế độ thực dân, nhưng không thể khuất phục được ý chí thép của chàng trai trẻ mới tròn 17 tuổi. Anh biến nhà tù của địch thành nơi tuyên truyền cách mạng, khẳng định lập trường không gì lay chuyển.
Biết không thể khai thác được gì, thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình kết án tử hình anh – một bản án bất công nhằm răn đe phong trào yêu nước.
Trước pháp trường tại Sài Gòn vào ngày 21 tháng 11 năm 1931, khi tên quan tòa thực dân hỏi anh có suy nghĩ gì hay muốn xinân xá gì không, Lý Tự Trọng đã hiên ngang ngẩng cao đầu, lạnh lùng vạch trần bộ mặt bỉ ổi của kẻ thù và dõng dạc cất lên câu nói chấn động dư luận lúc bấy giờ:
"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu rõ việc mình làm. Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể là con đường nào khác!"
