Lý Tự Trọng – Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.

Lý Tự Trọng tên khai sinh là Lê Văn Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914. Quê gốc của anh ở Hà Tĩnh, mảnh đất nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học và yêu nước. Gia đình anh đã sang sinh sống ở Thái Lan từ trước, nên anh được sinh ra ở xứ người, trong cộng đồng người Việt xa quê. Cha anh là cụ Lê Văn Quyền, một người có tinh thần yêu nước, từng tham gia hoạt động cùng các nhà cách mạng Việt Nam ở nước ngoài. Lớn lên trong một gia đình như vậy, cậu bé Trọng sớm được nghe những câu chuyện về quê hương đang chịu cảnh nô lệ dưới ách thống trị của thực dân Pháp, và dần dần hình thành trong lòng một tình yêu đất nước sâu sắc. Từ nhỏ, Trọng đã nổi bật là một cậu bé thông minh, nhanh nhẹn và có chí khí. Cậu học giỏi, tiếp thu mọi điều rất nhanh, và đặc biệt học được nhiều ngoại ngữ như tiếng Thái, tiếng Pháp, tiếng Trung. Chính vốn ngoại ngữ này sau đó đã giúp ích rất nhiều cho anh trong công tác cách mạng. Năm 1926, anh theo gia đình trở về nước, trực tiếp chứng kiến cuộc sống cơ cực của đồng bào dưới ách đô hộ, càng khiến ý chí giải phóng dân tộc trong anh thêm mạnh mẽ.

Năm 1928, khi mới mười bốn tuổi, Lý Tự Trọng được các bậc đàn anh trong tổ chức cách mạng đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc để học tập. Tại đây, anh được tiếp xúc với những người lãnh đạo của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tham gia các lớp huấn luyện chính trị và bắt đầu hiểu sâu hơn về con đường đấu tranh giải phóng dân tộc mà lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã vạch ra. Nhờ sự thông minh, nhanh nhẹn và lòng trung thành tuyệt đối với cách mạng, anh được tổ chức tin tưởng giao cho nhiều nhiệm vụ quan trọng, trong đó có việc làm liên lạc, vận chuyển tài liệu và đưa đón cán bộ trên đường dây bí mật giữa trong nước và nước ngoài. Nhiệm vụ của một người liên lạc không hề đơn giản. Anh phải đi lại qua nhiều vùng, nhiều chặng đường, luôn đối mặt với nguy cơ bị mật thám phát hiện và bắt giữ. Một sai sót nhỏ cũng có thể làm lộ cả cơ sở, ảnh hưởng đến sinh mạng của nhiều đồng chí. Thế nhưng, với sự bình tĩnh, lanh lợi và lòng dũng cảm hiếm có ở một thiếu niên, Lý Tự Trọng đã hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao. Cũng trong thời gian này, anh được kết nạp vào Đoàn Thanh niên Cộng sản, trở thành một trong những đoàn viên đầu tiên của tổ chức, một niềm tự hào lớn lao với người thanh niên mới lớn.

Sau thời gian hoạt động ở nước ngoài, Lý Tự Trọng trở về nước và được cử vào Sài Gòn công tác, làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và tham gia bảo vệ các cuộc mít tinh, các buổi hội họp bí mật của tổ chức. Anh nhận nhiệm vụ mang theo súng để bảo vệ cán bộ, bảo vệ những cuộc họp quan trọng, sẵn sàng đối phó khi kẻ thù xuất hiện. Đó là một nhiệm vụ nguy hiểm, đòi hỏi người thực hiện phải vừa gan dạ vừa có đầu óc nhạy bén, và Lý Tự Trọng đã chứng tỏ mình là người xứng đáng với sự tin cậy ấy. Bước vào những năm đầu thập niên ba mươi của thế kỷ hai mươi, phong trào cách mạng Việt Nam lên cao, và cũng là lúc thực dân Pháp tăng cường đàn áp khốc liệt. Lực lượng mật thám lùng sục khắp nơi, cho người theo dõi, bắt bớ những người hoạt động cách mạng. Giữa không khí căng thẳng ấy, người thiếu niên Lý Tự Trọng vẫn kiên định đi trên con đường mình đã chọn.

Sự kiện làm nên tên tuổi của Lý Tự Trọng trong lịch sử diễn ra vào ngày 9 tháng 2 năm 1931 tại Sài Gòn. Hôm đó, trong lúc anh đang làm nhiệm vụ bảo vệ một cuộc mít tinh của tổ chức, mật thám Pháp ập đến bao vây và định bắt các đồng chí. Trước tình thế nguy cấp, để bảo vệ đồng đội và giúp mọi người kịp thoát khỏi vòng vây, Lý Tự Trọng đã nổ súng vào tên mật thám Pháp đang truy đuổi, một tên chỉ huy có tiếng tàn ác. Tên này bị bắn chết ngay tại chỗ, còn các đồng chí của anh thì kịp thời rút lui an toàn. Tuy nhiên, vì hành động quá đột ngột, anh không kịp tháo chạy mà bị địch bắt giữ ngay sau đó. Phát súng hôm ấy đã đi vào lịch sử như một biểu tượng của tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hy sinh bản thân vì tổ chức, vì đồng đội. Anh không hề tiếc nuối hay hối hận, bởi anh hiểu rằng mình đã làm đúng nhiệm vụ của một chiến sĩ cách mạng.

Sau khi bị bắt, Lý Tự Trọng bị thực dân Pháp giam giữ và tra tấn rất dã man. Chúng dùng đủ mọi thủ đoạn, từ đánh đập, hành hạ về thể xác cho đến dụ dỗ, mua chuộc bằng lời hứa hẹn, mong khai thác được bí mật của tổ chức và danh sách những người cộng sản. Nhưng trước sự tàn bạo cũng như sự cám dỗ của kẻ thù, người thiếu niên mười bảy tuổi ấy vẫn giữ vững lập trường, một mực không khai nửa lời. Sự kiên cường của anh khiến cả những tên thực dân hung ác nhất cũng phải kinh ngạc.

Khi đưa ra xét xử trước tòa án của đế quốc, Lý Tự Trọng đã biến phiên tòa thành nơi lên tiếng tố cáo tội ác của thực dân Pháp. Anh thẳng thắn khẳng định mình hành động vì lý tưởng yêu nước, vì quyền sống của dân tộc, và không hề nhận mình có tội. Thái độ bình tĩnh, hiên ngang của anh trước vành móng ngựa khiến những người chứng kiến, kể cả những người ở phía kẻ thù, không khỏi khâm phục. Dù anh còn rất trẻ, thực dân Pháp vẫn kết án tử hình, bởi chúng sợ ngọn lửa cách mạng đang bùng cháy trong lòng thế hệ thanh niên Việt Nam.

Ngày 21 tháng 11 năm 1931, bản án được thi hành tại Khám Chí Hòa, Sài Gòn. Trên đường ra pháp trường, Lý Tự Trọng vẫn ngẩng cao đầu, giữ nguyên nụ cười thanh thản, cất tiếng hát bài Quốc tế ca vang vọng. Anh nói với mọi người về niềm tin vào con đường cách mạng, rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không có con đường nào khác. Lời nói giản dị mà chứa đựng cả một lý tưởng sống cao đẹp ấy đã trở thành lời nhắn nhủ quý giá, được truyền đi từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Anh ra đi khi mới mười bảy tuổi, tuổi xuân còn chưa kịp trọn vẹn. Nhưng sự hy sinh của anh không phải là sự kết thúc, mà là một khởi đầu: khởi đầu của một ngọn lửa truyền cảm hứng cho biết bao thanh niên noi theo anh bước vào cuộc chiến đấu giành lại độc lập cho Tổ quốc.

Công lao của Lý Tự Trọng đối với cách mạng Việt Nam trước hết nằm ở những đóng góp cụ thể: anh đã làm tốt vai trò người liên lạc, giữ vững đường dây bí mật của tổ chức, bảo vệ an toàn cho cán bộ, và bằng chính hành động dũng cảm của mình, anh đã cứu thoát nhiều đồng chí khỏi sự truy bắt của kẻ thù. Hơn thế nữa, thái độ kiên cường, bất khuất của anh trước tòa án thực dân đã góp phần làm sáng tỏ chính nghĩa của cách mạng, khích lệ tinh thần đấu tranh của quần chúng nhân dân.

Ý nghĩa lớn nhất của tấm gương Lý Tự Trọng là biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam yêu nước. Anh cho chúng ta thấy rằng lý tưởng không phân biệt tuổi tác, và tình yêu nước có thể làm nên những điều phi thường ở bất kỳ độ tuổi nào. Anh đã được Đảng và Nhà nước tôn vinh là anh hùng, được nhân dân ghi nhớ bằng nhiều tên đường, tên trường học, công trình mang tên Lý Tự Trọng ở khắp mọi miền đất nước. Hình ảnh của anh gắn liền với phong trào thanh niên, được Đoàn Thanh niên và thiếu nhi cả nước xem như một tấm gương sáng để học tập và rèn luyện.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, sống trong hòa bình và độc lập mà cha ông đã đổ máu để giành được, tấm gương Lý Tự Trọng nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm của mình. Chúng ta không phải cầm súng ra trận, nhưng chúng ta có thể học tập thật tốt, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng, biết yêu thương và cống hiến cho quê hương đất nước. Đó chính là cách thiết thực nhất để tiếp nối ngọn lửa mà người anh hùng trẻ tuổi đã thắp lên.

Cuộc đời Lý Tự Trọng tuy ngắn ngủi chỉ mười bảy năm, nhưng đó là mười bảy năm sống trọn vẹn cho lý tưởng, cho đồng đội và cho Tổ quốc. Từ một cậu bé thông minh lớn lên nơi đất khách, anh đã trở thành người chiến sĩ cách mạng kiên trung, người liên lạc tài giỏi và người anh hùng hiên ngang trước kẻ thù. Phát súng ngày 9 tháng 2 năm 1931 và tiếng hát Quốc tế ca trên đường ra pháp trường mãi mãi là những hình ảnh đẹp đẽ và xúc động trong lịch sử dân tộc.

Khép lại bài viết, xin nhắc lại lời nhắn của anh: con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, và với chúng ta hôm nay, đó là con đường học tập, cống hiến và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh. Xin được kính cẩn nghiêng mình trước anh hùng Lý Tự Trọng, người thiếu niên đã sống đẹp, chết đẹp để ngọn lửa của tuổi trẻ Việt Nam bất tử cùng non sông.