Lý Tự Trọng: Ngọn cờ đầu của tuổi trẻ và bản án tử hình trước tuổi vị thành niên (1914 - 1931)

Trong lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng, quê gốc ở Thạch Hà, Hà Tĩnh, sinh ra tại Thái Lan) vĩnh viễn là một biểu tượng rực sáng nhất của tuổi trẻ. Được Bác Hồ đích thân dìu dắt và cử đi học tập tại Trung Quốc từ khi còn rất nhỏ, anh sớm bộc lộ trí tuệ xuất chúng, thông thạo nhiều ngoại ngữ và mang trong mình bầu nhiệt huyết cách mạng sục sôi. Về nước hoạt động, anh được giao nhiệm vụ liên lạc trong và ngoài nước, đồng thời vận động thanh niên tại Sài Gòn - Chợ Lớn.

Ngày 8 tháng 2 năm 1931, trong một buổi mít tinh kỷ niệm khởi nghĩa Yên Bái tại Sài Gòn, khi cán bộ diễn thuyết đang nói chuyện thì mật thám Pháp ập tới bủa vây. Tên mật thám khét tiếng Legrand xông vào định bắt người diễn thuyết. Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng, bắn gục tên Legrand để giải cứu đồng chí mình. Do không kịp rút lui, anh sa vào tay giặc khi mới 17 tuổi.

Thực dân Pháp đã dùng những đòn tra tấn tàn khốc bậc nhất, ép anh phải khai ra tổ chức nhưng chúng hoàn toàn bất lực trước một ý chí sắt đá. Tại phiên tòa đại hình, khi vị luật sư bào chữa xin giảm án vì cho rằng anh chưa đến tuổi vị thành niên, hành động thiếu suy nghĩ, Lý Tự Trọng đã gạt phăng và dõng dạc tuyên bố bằng tiếng Pháp: "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!". Sáng sớm ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp hèn hạ đưa anh lên máy chém. Anh hiên ngang bước lên đoạn đầu đài, hát vang bài Quốc tế ca, tạc vào lịch sử một tuyên ngôn bất tử cho mọi thế hệ thanh niên Việt Nam