Lý Tự Trọng – Ngọn đuốc bất tử của thanh niên Việt Nam

Bối cảnh và tuổi thơ hun đúc chí lớn
Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh ngày 20/10/1914 tại bản May, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan trong một gia đình yêu nước gốc Hà Tĩnh. Ngay từ nhỏ, anh đã bộc lộ sự thông minh, hiếu học và tinh thần tự lập. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, anh là một trong những thiếu niên xuất sắc được tổ chức lựa chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, anh được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, giáo dục và đặt tên mới là Lý Tự Trọng (thuộc nhóm học trò họ "Lý" - bí danh để giữ bí mật lúc bấy giờ). Anh học tiếng Trung, tiếng Pháp rất nhanh và sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng sâu sắc.

Trở về nước và nhiệm vụ đầy nguy hiểm
Năm 1929, trước tình hình cách mạng trong nước chuyển biến mạnh mẽ, Lý Tự Trọng được tổ chức cử về Sài Gòn với nhiệm vụ làm giao liên, xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản và củng cố liên lạc giữa Tổng công hội đỏ với các tàu buôn quốc tế.

Dưới vỏ bọc là một người nhặt than ở bến cảng Sài Gòn, anh phải đối mặt với mạng lưới mật thám dày đặc của thực dân Pháp. Hằng ngày, anh lách qua các bốt gác, chuyển tài liệu mật giấu trong thùng than, túi xách hay ống quần. Sự thông minh, nhạy bén và bình tĩnh đã giúp anh nhiều lần qua mặt kẻ thù một cách ngoạn mục.

Phát súng tại sân bóng Laribisière và lời tuyên bố bất hủ
Bước ngoặt xảy ra vào ngày 9/2/1931, nhân dịp kỷ niệm một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái, các chiến sĩ cách mạng tổ chức một cuộc mít tinh diễn thuyết tại sân bóng Laribisière (Sài Gòn). Khi đồng chí Phan Bôi vừa kết thúc bài diễn thuyết trước đông đảo quần chúng, tên thanh tra mật thám khét tiếng người Pháp - Le Grand - và tay sai ập đến định vây bắt.

Không một chút do dự, để bảo vệ đồng chí và ngăn chặn kẻ thù, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn chết tên mật thám Le Grand. Phát súng vang lên làm náo loạn hiện trường, tạo điều kiện cho đồng chí Phan Bôi và quần chúng giải tán an toàn. Tuy nhiên, vì vòng vây của địch quá dày, Lý Tự Trọng đã bị bắt giữ sau khi cố gắng nhảy xuống kênh lạch để tẩu thoát.

Tinh thần bất khuất trong ngục tù và trên pháp trường
Thực dân Pháp giam cầm anh tại nhà tù Khám Lớn Sài Gòn và dùng mọi cực hình tra tấn tàn bạo nhất: từ đóng đinh vào móng tay, chích điện cho đến đánh đập dã man. Thế nhưng, cơ thể gầy guộc của người thiếu niên ấy không hề bị khuất phục. Anh không khai nửa lời, ngược lại còn tranh thủ tuyên truyền cách mạng cho những người tù và cả những giám ngục có lương tri.

Khi bị đưa ra tòa án thực dân, thực dân Pháp cố tình mở phiên tòa đại hình để răn đe. Luật sư bào chữa cho anh cố xin giảm án bằng cách lập luận rằng anh còn quá trẻ, hành động nông nổi và chưa nhận thức được hành vi. Ngay lập tức, Lý Tự Trọng dõng dạc ngắt lời và khẳng định trước tòa bằng một câu nói đã đi vào lịch sử:

"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, chứ không thể có con đường nào khác!"

Biết không thể khuất phục được anh, rạng sáng ngày 21/11/1931, thực dân Pháp hèn nhát lén lút đưa anh ra máy chém khi anh mới vừa bước sang tuổi 17. Trên đường ra pháp trường, Lý Tự Trọng vẫn hiên ngang ngẩng cao đầu, cất vang bài hát Quốc tế ca. Sự hy sinh của anh đã để lại một biểu tượng bất tử về lòng yêu nước và ý chí quật cường của thế hệ trẻ Việt Nam.