Lý Tự Trọng - Ngọn Đuốc Khơi Nguồn Và Bản Hùng Ca Bất Tử Của Tuổi Trẻ Cách Mạng

Trong dòng chảy lịch sử đầy máu và hoa của dân tộc Việt Nam, có những con người mà cuộc đời họ tuy ngắn ngủi như một ngôi sao băng, nhưng ánh sáng họ để lại thì mãi mãi bất tử cùng năm tháng. Người thiếu niên anh hùng Lý Tự Trọng chính là ngôi sao băng lấp lánh ấy. "Trận chiến" của anh không diễn ra ở những chiến hào đầy bom bão đạn, mà diễn ra ngay giữa lòng đô thị Sài Gòn ngột ngạt – nơi thực dân Pháp bủa vây mạng lưới mật thám dày đặc. Bằng một phát súng quả cảm bảo vệ đồng đội và lời tuyên ngôn bất hủ trước tòa án thực dân, anh đã trở thành người đốt ngọn đuốc đầu tiên cho phong trào cách mạng của thế hệ thanh niên Việt Nam.

Người thiếu niên mang chí lớn từ thuở thiếu thời

Anh Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20/10/1914 trong một gia đình Việt kiều yêu nước tại làng Bản May, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Được nuôi dưỡng trong bầu không khí sục sôi của những người con ly hương luôn hướng về Tổ quốc, ngay từ nhỏ, trong lòng người thiếu niên ấy đã nung nấu một ý chí căm thù giặc sâu sắc.

Năm 1926, nhờ sự thông minh và tư chất lanh lợi vượt trội, Lê Hữu Trọng là một trong những thiếu niên xuất sắc được chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) để học tập và tham gia vào nhóm Thiếu niên Tiền phong Việt Nam. Tại đây, anh may mắn được Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, giáo dục và đặt bí danh là Lý Tự Trọng. Cái họ Lý này được dùng chung cho các đồng chí trong nhóm để nhằm che mắt sự theo dõi của mật thám.

Trận chiến thầm lặng giữa lòng đô thành Sài Gòn

Năm 1929, trước yêu cầu cấp bách của phong trào cách mạng trong nước, Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ trở về Sài Gòn. Ở tuổi 15, mang vóc dáng của một thiếu niên mảnh khảnh, anh bước vào một trận chiến thầm lặng đầy hiểm nguy: làm liên lạc, chuyển phát thư từ mật và tài liệu của Đảng từ Nam Kỳ ra nước ngoài. Đồng thời, anh còn gánh vác trọng trách vận động, xây dựng phong trào thanh niên yêu nước ngay tại đô thành.

Để có thể qua mắt bọn mật thám Pháp vốn vô cùng xảo quyệt, Lý Tự Trọng đã phải cải trang thành nhiều vai khác nhau. Có lúc anh là người nhặt than lam lũ ở bến cảng, khi lại làm bồi bàn trong các quán ăn, lăn lộn khắp các hang cùng ngõ hẻm để nối thông mạch máu liên lạc cho Đảng.

Phát súng quả cảm trên đường Larégnère

"Trận chiến" oanh liệt nhất và cũng là bước ngoặt định mệnh trong cuộc đời của Lý Tự Trọng diễn ra vào chiều ngày 8/2/1931 tại con đường Larégnère (nay là đường Lãnh Binh Thăng, Quận 11, TP. Hồ Chí Minh).

Chiều ngày hôm đó, tại sân bóng đá Larégnère, các chiến sĩ cách mạng tổ chức một buổi mít tinh chớp nhoáng nhân kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái. Giữa đám đông quần chúng và công nhân, đồng chí Phan Bôi – một cán bộ cấp cao của Đảng – đã dõng dạc diễn thuyết kêu gọi nhân dân đứng lên đấu tranh đánh đuổi thực dân Pháp. Lý Tự Trọng được giao nhiệm vụ đứng vòng ngoài để bảo vệ an toàn cho buổi mít tinh.

Khi buổi diễn thuyết đang ở cao trào, tên thanh tra mật thám khét tiếng người Pháp là Le Grand cùng một toán lính bất ngờ ập tới. Hắn hung hãn lăm lăm khẩu súng trên tay, xông thẳng vào đám đông nhằm vây bắt bằng được đồng chí Phan Bôi. Trong vài tích tắc ngắn ngủi, tình thế trở nên vô cùng nguy kịch, nếu đồng chí cán bộ bị bắt, toàn bộ đường dây cách mạng tại Sài Gòn có nguy cơ bị phá vỡ hoàn toàn.

Không một chút do dự, để cứu đồng đội, Lý Tự Trọng từ trong đám đông đã lao thẳng ra cản địa tên mật thám. Anh nhanh nhẹn rút khẩu súng lục bên mình, bắn một phát súng chính xác kết liễu tên trùm mật thám Le Grand ngay tại chỗ. Tiếng súng làm náo loạn cả sân bóng, giúp đồng chí Phan Bôi và quần chúng kịp thời rút lui an toàn. Tuy nhiên, vì quyết tâm thu hút hỏa lực để bọc lót cho đồng đội, Lý Tự Trọng đã không kịp thoát thân. Anh bị làn sóng lính Pháp bủa vây, điên cuồng đánh đập và bắt giữ.

Trận chiến tại pháp đình và lời tuyên ngôn bất hủ

Sau khi bị bắt, Lý Tự Trọng bị giam cầm tại Khám Lớn Sài Gòn. Thực dân Pháp đã dùng mọi cực hình tra tấn dã man nhất để ép anh khai ra tổ chức, nhưng chúng chỉ nhận được thái độ hiên ngang, bất khuất của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi. Cuối cùng, thực dân Pháp mở một phiên tòa đại hình để kết án tử hình người thiếu niên chưa đầy 18 tuổi nhằm uy hiếp tinh thần nhân dân ta.

Chính tại phiên tòa này, một trận chiến bằng lý luận và ý chí đã diễn ra giữa bộ máy tư pháp thực dân sừng sững và người thiếu niên gầy gò. Khi tên luật sư biện hộ cố tình cho rằng hành động của anh là bồng bột, non dại để xin giảm án, Lý Tự Trọng đã gạt phắt đi và dõng dạc tuyên bố:

"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi kiên quyết đứng lên đấu tranh chống thực dân Pháp để giải phóng dân tộc. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đã đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

Lời tuyên ngôn đanh thép ấy đã làm chấn động cả phòng xử án, khiến các quan tòa thực dân phải run sợ trước bản lĩnh của người tù trẻ tuổi. "Con đường cách mạng" ấy đã trở thành kim chỉ nam, thành ngọn hải đăng soi đường cho biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam dấn thân vào cuộc trường chinh cứu nước.

Khúc vĩ thanh bất tử trên pháp trường

Rạng sáng ngày 21/11/1931, thực dân Pháp đưa Lý Tự Trọng ra máy chém ngay tại Khám Lớn Sài Gòn. Trong những giây phút cuối cùng, anh vẫn giữ trọn phong thái hiên ngang, từ chối rửa tội và không cho giặc bịt mắt. Trước khi lưỡi dao hạ xuống, anh đã cất cao giọng hát bài Quốc tế ca và hô vang: "Việt Nam độc lập muôn năm!".

Anh ngã xuống ở tuổi 17, nhưng tinh thần bất khuất của anh đã hóa thành bất tử. Tên tuổi của Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng mãi mãi nằm ở những trang đầu trong pho sử vàng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Câu nói của anh vẫn luôn là động lực thôi thúc thế hệ trẻ hôm nay tiếp bước cha anh, dùng tri thức và lòng nhiệt huyết để xây dựng một đất nước Việt Nam giàu mạnh, hùng cường.