Lý Tự Trọng: Ngọn Đuốc Lý Tưởng Và Bản Tuyên Ngôn Bất Tử Của Tuổi Trẻ Việt Nam

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc đầy gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt, tuổi trẻ Việt Nam luôn là lực lượng xung kích, sẵn sàng xả thân vì đại nghĩa. Giữa đội ngũ những người con ưu tú ấy, anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng đứng ở vị trí trang trọng đầu tiên — người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên, người đã dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân mười bảy cho Tổ quốc và để lại cho thế hệ mai sau một bản tuyên ngôn lý tưởng sống bất tử.

Người Thiếu Niên Chí Lớn Được Bác Hồ Dìu Dắt

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng (còn có tên gọi khác là Nguyễn Hải Chữ), sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 trong một gia đình Việt kiều yêu nước quê gốc ở huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh nhưng sinh sống tại bản May, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Sinh ra và lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị nô dịch, ngay từ thuở nhỏ, anh đã sớm bộc lộ lòng yêu nước và tư chất thông minh, nhạy bén vượt trội.

Năm 1926, khi mới 12 tuổi, nhờ sự giới thiệu của các tổ chức yêu nước, Lê Hữu Trọng là một trong số ít thiếu niên xuất sắc được chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, anh được đồng chí Nguyễn Ái Quốc trực tiếp dìu dắt, giáo dục và kết nạp vào Nhóm Thiếu niên Tiền phong Việt Nam — tổ chức tiền thân của Đoàn Thanh niên Cộng sản ngày nay. Để giữ bí mật và thể hiện ý chí hướng về cội nguồn, anh được Bác Hồ đổi tên thành Lý Tự Trọng (họ Lý lấy theo họ của danh tướng Lý Thụy - một bí danh của Bác lúc bấy giờ, "Tự Trọng" nghĩa là tự biết tôn trọng bản thân và giữ gìn nhân cách).

Tiếng Súng Sài Gòn Và Khí Phách Hiên Ngang Trước Kẻ Thù

Năm 1929, trước yêu cầu cấp bách của phong trào cách mạng trong nước, Lý Tự Trọng được tổ chức phái về Sài Gòn — Chợ Lớn với nhiệm vụ làm giao liên, xây dựng cơ sở Đoàn và vận động thanh niên, công nhân yêu nước. Dưới vỏ bọc là một người nhặt than ở bến cảng Sài Gòn, anh đã mưu trí, dũng cảm vượt qua hàng loạt mạng lưới mật thám dày đặc của thực dân Pháp để chuyển giao tài liệu, thư từ cách mạng an toàn.

Ngày 8 tháng 2 năm 1931, một sự kiện chấn động đã diễn ra. Trong buổi mít tinh chớp nhoáng của công nhân tại sân bóng Laroche (Sài Gòn) nhân kỷ niệm cuộc khởi nghĩa Yên Bái, đồng chí Phan Bôi đang đứng lên diễn thuyết kêu gọi quần chúng đấu tranh. Giữa lúc ấy, tên thanh tra mật thám khét tiếng Guy Legrand cùng đồng bọn ập đến định vây bắt. Để bảo vệ đồng đội và giữ an toàn cho tổ chức, Lý Tự Trọng đã không ngần ngại rút súng, dũng cảm bắn chết tên mật thám ngay tại chỗ. Anh cố gắng đánh lạc hướng để đồng chí của mình trốn thoát, nhưng do vòng vây quá dày đặc, anh đã bị giặc bắt giữ.

Bản Tuyên Ngôn Lý Tưởng Sống Cho Mọi Thời Đại

Thực dân Pháp hí hửng vì bắt được một mắt xích quan trọng của cách mạng Sài Gòn. Chúng giam cầm Lý Tự Trọng tại bốt Catinat, dùng mọi cực hình tra tấn dã man nhất từ đóng đinh, châm điện cho đến bỏ đói. Thế nhưng, thể xác gầy gò của người thiếu niên 17 tuổi ấy lại chứa đựng một ý chí thép. Anh không hé môi nửa lời, nhất quyết không khai báo, giữ trọn lòng trung thành với Đảng, với nhân dân.

Không thể khuất phục được anh bằng đòn roi, thực dân Pháp mở phiên tòa đại hình để xét xử công khai nhằm răn đe phong trào cách mạng. Tại tòa án thực dân, Lý Tự Trọng không hề run sợ. Anh biến phiên tòa thành nơi luận tội kẻ thù xâm lược. Khi tên luật sư biện hộ bào chữa rằng anh "còn nhỏ tuổi, hành động nông nổi, chưa ý thức được việc mình làm", Lý Tự Trọng đã gạt phắt đi và dõng dạc tuyên bố câu nói lịch sử:

"Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

Câu nói đanh thép ấy như một gáo nước lạnh dội thẳng vào mặt chính quyền thực dân, đồng thời trở thành bản tuyên ngôn đầy kiêu hãnh của thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng sống, về khát vọng tự do và độc lập dân tộc.

Khúc Tráng Ca Cuối Cùng

Biết không thể bẻ gãy được ý chí của người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi, rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp đã hèn nhát dựng máy chém tại khám lớn Sài Gòn để xử tử anh một cách bí mật.

Những nhân chứng lịch sử kể lại rằng, trong những bước đi cuối cùng hướng về phía máy chém, Lý Tự Trọng không hề nao núng. Bước đi của anh vững chãi, ánh mắt ngẩng cao nhìn về phía bầu trời. Trước khi lưỡi dao oan nghiệt hạ xuống, anh vẫn hiên ngang hát vang bài Quốc tế ca — bài ca của những người lao động khốn khổ đứng lên làm chủ vận mệnh. Anh ra đi khi vừa tròn 17 tuổi xuân.

Sống Mãi Với Thời Gian

Lý Tự Trọng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng ngọn lửa lý tưởng mà anh thắp lên đã bùng cháy mạnh mẽ, dẫn đường cho hàng triệu thanh niên Việt Nam đứng lên trong các cao trào cách mạng, làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ 1954 và Đại thắng mùa Xuân 1975.

Hơn 90 năm đã trôi qua kể từ ngày người anh hùng trẻ tuổi yên nghỉ, câu nói "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng" vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại. Trong giai đoạn hòa bình và hội nhập hôm nay, "con đường cách mạng" của thanh niên chính là học tập, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ, xung kích trên mặt trận kinh tế để xây dựng đất nước giàu mạnh, sánh vai với các cường quốc năm châu. Tên tuổi của Lý Tự Trọng sẽ mãi là ngôi sao sáng dẫn đường, nhắc nhở thế hệ măng non và tuổi trẻ hôm nay sống có lý tưởng, trách nhiệm và hoài bão lớn lao.