Lý Tự Trọng - Ngọn lửa thanh xuân bất tử

Thân thế

· Năm sinh – năm mất: 1914 – 1931 (hy sinh ngày 21/11/1931 tại Khám Lớn Sài Gòn, khi vừa tròn 17 tuổi).

· Quê quán: làng Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh (nay là xã Việt Tiến, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh).

· Nơi sinh: sinh ra tại Bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan trong một gia đình Việt kiều yêu nước giàu truyền thống cách mạng.

· Tên thật: Lê Văn Trọng (thường gọi là Huy). Khi sang Quảng Châu hoạt động cách mạng, được đồng chí Nguyễn Ái Quốc (Bác Hồ) trực tiếp nuôi dạy, rèn luyện và đổi tên thành Lý Tự Trọng (cùng các thiếu niên ưu tú mang họ Lý).

· Trình độ và học vấn: từ nhỏ rất thông minh, sáng dạ, sớm tinh thông tiếng Thái, tiếng Hán và tiếng Anh, là liên lạc viên mưu trí, xuất sắc của Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Hình ảnh: Anh hùng Liệt sĩ Lý Tự Trọng (1914 – 1931)

2. Con đường cách mạng

a) Giác ngộ cách mạng từ tuổi thiếu niên (1914 – 1926)

· Sinh ra và lớn lên trong phong trào yêu nước của bà con Việt kiều tại Thái Lan, sớm được hun đúc ý chí căm thù giặc và lòng tự hào dân tộc.

· Năm 1926 (khi mới 12 tuổi), được tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội lựa chọn đưa sang Quảng Châu (Trung Quốc) để học tập và đào tạo thành hạt nhân nòng cốt cho cách mạng nước nhà.

b) Hoạt động tại Quảng Châu và gia nhập Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội (1926 – 1929)

· Được đồng chí Nguyễn Ái Quốc nhận nuôi dạy, dìu dắt và cử vào học tại Trường Trung học Tôn Trung Sơn (Quảng Châu).

· Tham gia sinh hoạt trong tổ chức Thiếu nhi Cách mạng Việt Nam, làm nhiệm vụ liên lạc, chuyển tài liệu, thư từ bí mật giữa Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên với các cơ sở cách mạng trong nước.

· Thể hiện phẩm chất mưu trí, dũng cảm, thông thạo nhiều ngoại ngữ, xử lý linh hoạt và giữ bí mật tuyệt đối trong mọi tình huống hiểm nguy.

c) Về nước hoạt động bí mật tại Sài Gòn – Chợ Lớn (1929 – 1931)

· Mùa hè năm 1929, được tổ chức cử về nước hoạt động bí mật tại Sài Gòn dưới vỏ bọc người làm công tại Bến cảng Sài Gòn và các hãng buôn.

· Nhận trọng trách gầy dựng cơ sở đoàn thể, tổ chức các đoàn thể thanh niên, thợ thuyền, học sinh, lập các tổ chức thanh niên cộng sản trong các nhà máy, xí nghiệp.

· Giữ vai trò liên lạc viên then chốt, vận chuyển tài liệu mật của Xứ ủy Nam Kỳ và Trung ương Đảng, tích cực tham gia vận động công nhân bãi công, mít tinh biểu tình hưởng ứng cao trào cách mạng 1930 – 1931.

d) Bắn chết mật thám Le Grand và khí phách kiên trung trước nanh vuốt giặc (tháng 2/1931)

· Chiều ngày 9/2/1931, tại sân vận động Bến Mè (gần sân Tao Đàn, Sài Gòn), trong buổi mít tinh kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái, đồng chí Phan Bôi đang diễn thuyết kêu gọi quần chúng đứng lên đánh đổ đế quốc Pháp.

· Tên thanh tra mật thám sừng sỏ Le Grand bất ngờ xông tới định bắt giữ diễn giả. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Lý Tự Trọng đã dũng cảm rút súng bắn chết tên mật thám để bảo vệ đồng đội và phong trào cách mạng.

· Sau khi nổ súng đánh lạc hướng quân thù để đồng đội rút lui an toàn, anh bị địch vây bắt và đưa về biệt giam tại Khám Lớn Sài Gòn.

e) Bản lĩnh gang thép trước tòa án thực dân và sự hy sinh bất tử (1931)

· Trong ngục tối Khám Lớn, thực dân Pháp dùng mọi ngón đòn tra tấn dã man đến chết đi sống lại nhưng không khuất phục được ý chí kiên cường của người thiếu niên cách mạng; anh kiên quyết không khai báo nửa lời.

· Trước phiên tòa đại hình của thực dân Pháp, khi luật sư người Pháp viện cớ anh "còn trẻ, chưa đến tuổi thành niên, hành động thiếu suy nghĩ" để xin giảm án, Lý Tự Trọng đã đanh thép bác bỏ: "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hiểu việc tôi làm. Tôi làm vì mục đích cách mạng. Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!".

· Rạng sáng ngày 21/11/1931, thực dân Pháp hèn hạ đưa anh lên máy chém tại Khám Lớn Sài Gòn. Người thanh niên 17 tuổi hiên ngang bước lên đoạn đầu đài, cất cao bài hát Quốc tế ca trước sự kính phục của bạn tù và nỗi khiếp sợ của quân thù.

3. Công lao và đóng góp

Về tư tưởng – lý tưởng

· Là người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên, tấm gương sáng chói đặt nền móng cho lý tưởng đấu tranh cách mạng của tuổi trẻ Việt Nam dưới ngọn cờ của Đảng.

· Tuyên ngôn bất hủ: "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác" đã trở thành kim chỉ nam soi đường, thức tỉnh lý tưởng sống và lẽ sống cao đẹp cho hàng triệu thanh niên Việt Nam qua mọi thời đại.

Về phong trào cách mạng

· Tấm gương dũng cảm, hy sinh quên mình để bảo vệ cán bộ và phong trào cách mạng đã thắp lên ngọn lửa đấu tranh quật khởi trong giới công nhân, thanh niên và quần chúng nhân dân trong cao trào 1930 – 1931.

· Khơi nguồn cho tinh thần thanh niên xung kích, sẵn sàng dấn thân, hiến dâng tuổi xuân cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.

Di sản

· Giải thưởng Lý Tự Trọng là phần thưởng cao quý nhất của Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hằng năm trao tặng các cán bộ đoàn, đoàn viên tiêu biểu trên khắp mọi miền Tổ quốc.

· Tên của anh được trân trọng đặt cho hàng trăm trường học, tuyến đường huyết mạch, công viên, nhà văn hóa thanh thiếu niên tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hà Tĩnh và trên toàn quốc.

· Cuộc đời, khí phách và lời thề cách mạng của anh mãi là biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng tuổi trẻ Việt Nam.

4. Bài học sau khi tìm hiểu thông tin về anh hùng Lý Tự Trọng

Lòng yêu nước nồng nàn và lý tưởng sống cao đẹp

· Yêu nước là tình cảm thiêng liêng và trách nhiệm hàng đầu của mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước.

· Kiên định với lý tưởng cách mạng, giữ vững niềm tin sắt son vào tương lai tươi sáng của dân tộc; sẵn sàng cống hiến vì độc lập, tự do và sự thịnh vượng của Tổ quốc.

Ý chí kiên cường, lòng quả cảm và đức hy sinh

· Sẵn sàng đặt lợi ích của tập thể, của Tổ quốc lên trên quyền lợi cá nhân; kiên quyết bảo vệ lẽ phải, bảo vệ đồng đội trước mọi hiểm nguy.

· Giữ vững khí tiết, bản lĩnh trước mọi khó khăn, thử thách; không lung lay hay gục ngã trước những cám dỗ tầm thường của đời sống hiện đại.

Tinh thần tự giác học hỏi và làm chủ tri thức

· Anh Lý Tự Trọng từ nhỏ đã rất ham học, thông thạo nhiều ngoại ngữ để phục vụ đắc lực cho cách mạng.

· Nhắc nhở học sinh hôm nay phải không ngừng nỗ lực học tập, rèn đức luyện tài, làm chủ tri thức khoa học, công nghệ và ngoại ngữ để tự tin hội nhập và dựng xây đất nước.

Vai trò xung kích, tiên phong của thế hệ trẻ

· Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội, phải luôn đi đầu trong các phong trào thi đua học tập, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tình nguyện vì cộng đồng.

· Tuyệt đối không sống hoài, sống phí, vô cảm hay thụ động trước những vấn đề lớn của quê hương, đất nước.

Sống có lý tưởng, có trách nhiệm với quê hương, đất nước

· Xác định rõ con đường phát triển của bản thân gắn liền với sự phồn vinh của Thủ đô Hà Nội và đất nước Việt Nam.

· Luôn ghi nhớ, tri ân sâu sắc công lao hy sinh xương máu của các thế hệ cha anh đi trước; tiếp nối ngọn lửa truyền thống bằng những hành động học tập và rèn luyện thiết thực mỗi ngày.