LÝ TỰ TRỌNG – NGƯỜI ĐOÀN VIÊN ĐẦU TIÊN VÀ TIẾNG SÚNG BẢO VỆ ĐỒNG CHÍ GIỮA SÀI GÒN NĂM 1931

Lý Tự Trọng (1914–1931) tên khai sinh là Lê Hữu Trọng, quê gốc ở Thạch Hà, Hà

Tĩnh. Anh là một trong những chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi nhất của dân tộc và được tôn

vinh là người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên. Anh trở thành biểu tượng của tuổi

trẻ Việt Nam bất khuất.

Cuối năm 1926, khi mới 12 tuổi, Lê Hữu Trọng được Hội Việt Nam Thanh niên

Cách mạng Đồng chí hội chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) học tập. Tại đây, anh

được lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đặt tên mới là Lý Tự Trọng. Anh sớm thông thạo ngoại

ngữ và được giao làm liên lạc cho Tổng bộ Hội. Năm 1929, anh trở về Sài Gòn – Chợ

Lớn, tiếp tục làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời vận động thanh niên ở các nhà

máy, trường học để xây dựng tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản.

Nhân kỷ niệm một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái, Xứ ủy Nam Kỳ quyết định tổ

chức một đợt tuyên truyền tố cáo tội ác của thực dân Pháp vào đầu tháng 2/1931 (các

tài liệu ghi ngày 8 hoặc 9/2/1931), biến thành một buổi mít tinh lớn ở Sài Gòn. Khi một

đồng chí đang diễn thuyết trước đám đông, tên thanh tra mật thám Lơ Grăng (Le Grand)

cùng cảnh sát ập đến định bắt người. Trước tình thế nguy cấp, Lý Tự Trọng rút súng bắn

hai phát, hạ gục tên mật thám để bảo vệ đồng chí của mình. Anh bị bắt, bị giam ở bốt

Catinat và bị tra tấn dã man nhưng không khai báo điều gì.

Tại phiên tòa, khi luật sư xin giảm tội vì anh chưa đến tuổi trưởng thành, Lý Tự

Trọng bác bỏ. Anh khẳng định mình hành động có suy nghĩ, hiểu rõ việc mình làm và

nhấn mạnh rằng “con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng”. Anh

bị kết án tử hình. Rạng sáng ngày 21/11/1931, thực dân Pháp dựng máy chém ngay trong

khám lớn Sài Gòn để hành quyết anh khi anh mới 17 tuổi. Theo lời kể của nhà báo Pháp

Andrée Viollis, trước lúc hy sinh anh vẫn bình thản, hô vang khẩu hiệu và cất tiếng hát

bài Quốc tế ca.

Câu chuyện về Lý Tự Trọng cho thấy lòng yêu nước không phụ thuộc vào tuổi tác.

Anh dám hành động vì đồng đội, dám chịu trách nhiệm về việc mình làm và vững vàng

trước cái chết. Hiện nay, Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Trọng ở xã Việt Tiến

(Thạch Hà, Hà Tĩnh) là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống và kết nạp đoàn viên mới. Là

học sinh, em hiểu rằng noi gương anh là sống có lý tưởng, có trách nhiệm, chăm chỉ học

tập để xứng đáng với những người đã hy sinh cho hòa bình hôm nay.