LÝ TỰ TRỌNG: NGƯỜI ĐOÀN VIÊN ĐẦU TIÊN VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ VIỆT NAM

THÔNG TIN CHUNG VỀ NHÂN VẬT

• Họ và tên nhân vật: Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng)

• Năm sinh – Năm mất: 1914 – 1931

THÔNG TIN BÀI VIẾT

Tiêu đề bài viết:

LÝ TỰ TRỌNG: NGƯỜI ĐOÀN VIÊN ĐẦU TIÊN VÀ TUYÊN NGÔN BẤT TỬ CỦA TUỔI TRẺ VIỆT NAM

Mô tả ngắn (Tóm tắt):

Câu chuyện kiên cường về người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi Lý Tự Trọng. Xung phong hoạt động cách mạng từ tuổi thiếu niên, anh đã dũng cảm bảo vệ đồng chí, chịu đựng mọi đòn tra tổn tàn khốc của thực dân Pháp và cất cao tuyên ngôn lịch sử: "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác" trước khi ngã xuống ở tuổi 17.

NỘI DUNG CHI TIẾT

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng oanh liệt của dân tộc Việt Nam, có những con người mà tên tuổi và lý tưởng sống đã vượt qua sự nghiệt ngã của thời gian để trở thành ngọn đuốc soi đường cho nhiều thế hệ. Lý Tự Trọng – người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên – chính là một biểu tượng rực rỡ như thế. Mới 17 tuổi đời, anh đã dâng hiến trọn vẹn trút hơi thở cuối cùng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, để lại cho tuổi trẻ Việt Nam một tuyên ngôn sống bất tử.

Búp mầm cách mạng trên đất khách và sự dìu dắt của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan. Bố mẹ anh là ông Lê Khoan và bà Nguyễn Thị Dĩnh – những người dân nghèo quê gốc ở xã Việt Xuyên, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, do không chịu nổi sự cướp bóc, áp bức của thực dân Pháp nên đã phải bươn chải sang Thái Lan sinh sống.

Sinh ra và lớn lên trên đất khách nhưng từ nhỏ, Lê Hữu Trọng đã được tắm mát trong những câu chuyện quê hương, những bài hát ru đượm tình đất nước và nỗi uất hận quân xâm lược. Năm 1926, khi mới 12 tuổi, nhờ sự thông minh, nhanh trí và lòng yêu nước nồng nàn, anh được tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên chọn sang Quảng Châu (Trung Quốc) để học tập và hoạt động.

Tại Quảng Châu, anh vinh dự được gặp và nhận sự dìu dắt trực tiếp của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc (khi đó mang tên Lý Thụy). Để bảo vệ bí mật hoạt động, Bác Hồ đã đổi tên cho anh cùng một số thanh thiếu niên khác sang họ Lý – như Lý Tự Trọng, Lý Văn Minh, Lý Trí Tuyền... Tại đây, Lý Tự Trọng được học văn hóa, lý luận cách mạng và học tiếng Trung, tiếng Pháp. Với trí tuệ mẫn tiệp, anh nhanh chóng thông thạo ngoại ngữ, trở thành người giao liên đắc lực cho Tổng bộ Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Chàng liên lạc kiên trung giữa sào huyệt Sài Gòn – Gia Định

Năm 1929, trước yêu cầu phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng trong nước, Lý Tự Trọng được tổ chức phân công trở về Việt Nam hoạt động. Anh được đưa về Sài Gòn – Gia Định, nhận nhiệm vụ làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và Thành ủy Sài Gòn – Gia Định.

Núp dưới vỏ bọc một nhóc nhặt than tại bến cảng Sài Gòn, người thanh niên 15 tuổi Lý Tự Trọng đã luồn lách qua hệ thống mật thám, cảnh sát dày đặc của chính quyền thực dân. Anh đảm nhận việc chuyển giao thư từ, tài liệu mật từ Nam Kỳ ra Bắc Kỳ và sang nước ngoài; đồng thời vận động, tổ chức phong trào đấu tranh trong công nhân, học sinh, sinh viên.

Sài Gòn thời điểm những năm 1929 – 1930 là sào huyệt khủng bố trắng của thực dân Pháp nhằm dập tắt Phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Mật thám giăng lưới khắp các ngả đường, bến cảng. Tuy nhiên, bằng sự mưu trí, dũng cảm và phản xạ vô cùng linh hoạt, Lý Tự Trọng đã nhiều lần mưu trí thoát khỏi sự theo dõi của kẻ thù, bảo vệ an toàn cho các cán bộ lãnh đạo cấp cao và cơ sở bí mật của Đảng.

Trận đánh xả thân bảo vệ đồng chí và ngục tối Catinat

Đầu năm 1931, nhân dịp kỷ niệm một năm Cuộc khởi nghĩa Yên Bái, Xứ ủy Nam Kỳ quyết định tổ chức đợt tuyên truyền xung kích nhằm kêu gọi quần chúng đứng lên đấu tranh.

Chiều ngày 9 tháng 2 năm 1931, một cuộc diễn thuyết công khai của Xứ ủy diễn ra tại sân vận động Lơ-me (nay là không gian công viên Tao Đàn, TP. Hồ Chí Minh). Đón hàng trăm công nhân và nhân dân tập trung nghe diễn thuyết, đồng chí Phan Bút bước lên đứng trên bệ cao dõng dạc đọc bản tuyên ngôn cách mạng. Lý Tự Trọng đứng dưới sân đóng vai người bảo vệ, quan sát xung quanh.

Khi cuộc diễn thuyết vừa bắt đầu, tên mật thám sừng sỏ người Pháp Le Grand bất ngờ ập tới, rút súng nhằm thẳng vào đồng chí Phan Bút. Trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc, không một chút do dự nguy hiểm về mình, Lý Tự Trọng nhảy ra rút khẩu súng ngắn bắn gục tên mật thám Le Grand tại chỗ, giải nguy cho đồng chí Phan Bút thoát khỏi vòng vây.

Tuy nhiên, do đám đông hoảng loạn và lực lượng cảnh sát Pháp kéo đến quá đông, Lý Tự Trọng đã bị kẻ thù khống chế và bắt giữ.

Những ngày sau đó, anh bị đưa về khám Catinat – "địa ngục trần gian" nổi tiếng gian ác nhất Sài Gòn. Biết anh là mắt xích liên lạc quan trọng của Xứ ủy, chính quyền Pháp đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất: tra điện, dùng roi sắt đập phá cơ thể, dội nước xà phòng, dùng gậy nẹp chân... nhưng anh nhất quyết không khai báo bất kỳ một tên cán bộ hay cơ sở cách mạng nào. Sự kiên trung bất khuất của anh khiến ngay cả những tên trùm mật thám Pháp tàn bạo cũng phải khiếp sợ.

Bản án tử hình và tuyên ngôn bất tử

Không thể khuất phục được người thanh niên trẻ tuổi, Tòa án Đại hình Sài Gòn đã đưa Lý Tự Trọng ra xét xử và tuyên án tử hình. Tin tức về bản án tử hình dành cho một thanh niên chưa đầy 17 tuổi đã làm dấy lên làn sóng phản đối dữ dội từ các tổ chức tiến bộ trên toàn thế giới, ngay cả tại Thủ đô Paris (Pháp).

Tại phiên tòa, trước những lời đe dọa và dụ dỗ ngon ngọt của quan tòa thực dân, Lý Tự Trọng vẫn hiên ngang đứng thẳng, ánh mắt rực lửa quay xuống phía quần chúng dự tòa và dõng dạc tuyên bố câu nói lịch sử:

– "Tôi làm cách mạng vì tôi không chịu được sự áp bức của các người! Tôi hành động có suy nghĩ, tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!"

Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp lén lút đưa Lý Tự Trọng ra máy chém tại Khám lớn Sài Gòn. Trên đường bước lên bục hành quyết, anh vẫn bình tĩnh, cất cao giọng hát bài Quốc tế ca với khí thế hào hùng. Anh ngã xuống khi mới bước sang tuổi 17 – tuổi đẹp nhất của cuộc đời.

Ngọn lửa soi đường cho muôn đời sau

Sự hy sinh anh dũng và câu nói đanh thép của Lý Tự Trọng đã trở thành ngọn đuốc rực sáng, đốt cháy lòng yêu nước và ý chí đấu tranh của hàng triệu thanh niên Việt Nam qua các thời kỳ.

Tên của anh đã được trân trọng đặt cho Tàu thanh niên, các ngôi trường, công viên và những con đường lớn ở khắp các tỉnh, thành phố trên cả nước. Hình ảnh người thanh niên Lý Tự Trọng giương cao lá cờ cách mạng đã trở thành biểu tượng chính thức trên Huy hiệu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

Gần một thế kỷ trôi qua, câu nói bất tử: "Con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng" vẫn nguyên vẹn giá trị thời đại. Trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, "con đường cách mạng" của thanh niên Việt Nam chính là con đường làm chủ tri thức, tiên phong chuyển đổi số, sáng tạo khoa học công nghệ và cống hiến hết mình vì một Việt Nam hùng cường, vươn tầm thế giới.