LÝ TỰ TRỌNG - NGƯỜI ĐOÀN VIÊN THANH NIÊN CỘNG SẢN ĐẦU TIÊN
Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan, trong một gia đình Việt kiều yêu nước quê gốc ở xã Thạch Minh, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, di cư sang Thái Lan sinh sống. Năm 1923, khi mới 10 tuổi, cậu được tổ chức cách mạng đưa sang Trung Quốc học tập cùng một nhóm thiếu niên khác, trong đó có người sau này trở thành các cán bộ lãnh đạo của Đảng. Tại đây, cậu học thông thạo nhiều ngoại ngữ và được Nguyễn Ái Quốc trực tiếp bồi dưỡng lý tưởng cách mạng.
Cậu là một trong tám thiếu niên đầu tiên được kết nạp vào tổ chức Cộng sản Đoàn (còn gọi là Thanh niên Cộng sản Đoàn) do Nguyễn Ái Quốc thành lập tại Quảng Châu năm 1931, do đó được xem là một trong những đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên của Việt Nam. Năm 1929, Lý Tự Trọng về nước, hoạt động tại Sài Gòn với nhiệm vụ liên lạc giữa Xứ ủy Nam Kỳ và tổ chức Đảng ở nước ngoài, đồng thời tham gia vận động thanh niên, học sinh.
Ngày 9 tháng 2 năm 1931, tại một cuộc mít tinh kỷ niệm một năm cuộc khởi nghĩa Yên Bái tổ chức trước cổng chợ Bến Thành, Sài Gòn, khi mật thám định xông vào bắt diễn giả đang phát biểu, Lý Tự Trọng đã nổ súng bắn chết viên thanh tra mật thám Legrand để bảo vệ đồng chí của mình. Ông bị bắt ngay sau đó.
Trong quá trình bị giam giữ và tra tấn tại Khám Lớn Sài Gòn, thực dân Pháp nhiều lần dụ dỗ, tra khảo nhưng không khai thác được thông tin gì từ ông. Trước tòa án binh, khi bị hỏi về hành động của mình, ông đã có câu trả lời được nhiều tài liệu lịch sử ghi lại về việc lấy cách mạng làm lẽ sống của tuổi trẻ. Bất chấp làn sóng phản đối của dư luận trong và ngoài nước đòi ân xá vì bị cáo chưa đủ tuổi thành niên theo luật, thực dân Pháp vẫn đưa ông ra xử bắn tại Khám Lớn Sài Gòn ngày 21 tháng 11 năm 1931, khi ông vừa tròn 17 tuổi.
Lý Tự Trọng là một trong những gương mặt tiêu biểu được Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chọn làm biểu tượng cho tuổi trẻ Việt Nam. Giải thưởng Lý Tự Trọng hiện là phần thưởng cao quý nhất dành cho cán bộ Đoàn có thành tích xuất sắc trên cả nước. Tên ông cũng được đặt cho nhiều ngôi trường và tuyến đường tại Hà Tĩnh, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng cùng nhiều tỉnh thành khác.
