Lý Tự Trọng – Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên

Lý Tự Trọng tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20/10/1914 tại Thái Lan, trong một gia đình có quê gốc ở xã Việt Xuyên (nay là xã Việt Tiến), huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Cha anh là người từng tham gia phong trào Cần Vương rồi sang Thái Lan lánh nạn. Lớn lên trong gia đình yêu nước, anh thông minh, học nhanh, có khả năng học ngoại ngữ, say mê thơ văn yêu nước của cụ Phan Bội Châu.

Mùa hè năm 1925, đồng chí Hồ Tùng Mậu theo chủ trương của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chọn một số con em Việt kiều ở Thái Lan sang Quảng Châu (Trung Quốc) đào tạo, chuẩn bị xây dựng tổ chức Thanh niên Cộng sản. Lê Hữu Trọng nằm trong số được chọn. Tại đây, Nguyễn Ái Quốc đặt cho anh tên Lý Tự Trọng để thuận lợi, bí mật cho hoạt động.

Tháng 5/1929, Lý Tự Trọng được cử về nước hoạt động ở Sài Gòn – Chợ Lớn, làm liên lạc cho Xứ ủy Nam Kỳ và vận động thanh niên để tiến tới thành lập tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản. Khi tổ chức Đoàn ra đời, anh trở thành đoàn viên đầu tiên. Công việc ấy diễn ra trong điều kiện bí mật và đầy nguy hiểm, nhưng anh luôn khéo léo, mưu trí hoàn thành nhiệm vụ.

Tháng 2/1931, nhân kỷ niệm một năm khởi nghĩa Yên Bái, anh em cách mạng tổ chức diễn thuyết ở Sài Gòn. Để bảo vệ đồng chí đang đứng diễn thuyết, Lý Tự Trọng bắn chết một tên mật thám Pháp rồi bị bắt.

Trong nhà tù, anh bị tra tấn dã man, có lúc ngất đi tỉnh lại, nhưng kẻ thù không khuất phục được anh. Những ngày cuối cùng trong xà lim án chém, anh vẫn lạc quan, tin vào thắng lợi của cách mạng. Anh được ghi nhận là đã bình thản đọc Truyện Kiều. Tháng 11/1931, Lý Tự Trọng hy sinh khi mới 17 tuổi.

Câu nói của anh được lưu truyền cho các thế hệ thanh niên: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác.” Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy rằng đồng chí Lý Tự Trọng “đã nêu gương chân chính cách mạng cho chúng ta noi theo”.

Sự hy sinh của anh được ghi nhận là đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào cách mạng trong cả nước lúc bấy giờ. Hôm nay, tên anh gắn với Khu lưu niệm tại Thạch Hà (Hà Tĩnh), với con đường mang tên Lý Tự Trọng ở Thành phố Hồ Chí Minh, và với Trường Đoàn Lý Tự Trọng. Ngày 20/10/2024, Trung ương Đoàn cùng tỉnh Hà Tĩnh đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 110 năm Ngày sinh của anh.

Cuộc đời ngắn ngủi của Lý Tự Trọng để lại cho đoàn viên, thanh niên hôm nay bài học về lý tưởng sống: đi theo con đường cách mạng, dám dấn thân và giữ vững niềm tin dù trong hoàn cảnh khó khăn nhất.