Lý Tự Trọng – Người đoàn viên thanh niên cộng sản đầu tiên, biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam

Lý Tự Trọng, tên thật là Lê Hữu Trọng, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1914 tại Bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, Vương quốc Thái Lan, trong một gia đình Việt kiều giàu truyền thống yêu nước. Cha của anh là ông Lê Hữu Đạt, quê ở huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh; mẹ là bà Nguyễn Thị Sờm, quê ở huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Từ nhỏ, Lý Tự Trọng đã được nuôi dưỡng trong môi trường yêu nước của cộng đồng Việt kiều trên đất Thái Lan.

Năm 1925, theo sự chỉ đạo của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Lê Hữu Trọng là một trong tám thiếu niên Việt kiều yêu nước được lựa chọn đưa sang Quảng Châu, Trung Quốc để học tập, rèn luyện và chuẩn bị xây dựng tổ chức thanh niên cộng sản ở Việt Nam. Tại đây, anh được trực tiếp giáo dục trong nhóm Thiếu niên tiền phong Việt Nam, một hình thức tổ chức thanh thiếu niên cộng sản đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Để bảo đảm hoạt động bí mật, Lê Hữu Trọng được đổi tên thành Lý Tự Trọng.

Vốn thông minh, nhanh nhẹn và có ý thức tổ chức kỷ luật cao, Lý Tự Trọng nhanh chóng thông thạo tiếng Trung, được giao làm liên lạc cho Tổng bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu. Sau một thời gian hoạt động ở nước ngoài, đến giữa năm 1929, anh được cử về nước hoạt động tại Sài Gòn – Chợ Lớn. Tại đây, anh đảm nhận nhiệm vụ liên lạc trong và ngoài nước cho Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời vận động, tập hợp thanh niên trong nhà máy, trường học để chuẩn bị thành lập tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản.

Năm 1930, khi Trung ương Đảng đặt cơ sở hoạt động tại Sài Gòn, Lý Tự Trọng được làm việc với các đồng chí lãnh đạo như Trần Phú, Ngô Gia Tự. Anh vừa làm nhiệm vụ liên lạc giữa cơ sở Đảng trên tàu quốc tế với Xứ ủy Nam Kỳ, vừa liên lạc giữa Xứ ủy Nam Kỳ với các cấp bộ Đảng ở Sài Gòn – Chợ Lớn. Dù tuổi còn rất trẻ, anh đã thể hiện bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần trách nhiệm cao của một chiến sĩ cộng sản.

Ngày 08 tháng 02 năm 1931, trong một cuộc tuyên truyền cách mạng tại Sài Gòn, khi đồng chí Phan Bôi bị mật thám Pháp lao vào bắt giữ, Lý Tự Trọng được phân công bảo vệ đã rút súng bắn tên mật thám Legrand để cứu đồng chí mình. Sau sự kiện này, thực dân Pháp ráo riết truy lùng và bắt được anh.

Sau khi bị bắt, Lý Tự Trọng bị giam giữ, tra tấn tại bốt Catinat và Khám Lớn Sài Gòn. Dù bị tra tấn dã man, anh vẫn không khai báo, chỉ nhận tên là Nguyễn Huy để bảo vệ tổ chức và đồng đội. Thực dân Pháp sau đó mở phiên tòa đại hình xét xử người chiến sĩ cộng sản chưa đầy 17 tuổi và tuyên án tử hình.

Trong những ngày cuối cùng ở xà lim án chém, Lý Tự Trọng vẫn giữ tinh thần lạc quan, đọc sách, tập thể dục, động viên các bạn tù giữ vững ý chí cách mạng. Trước tòa, anh khẳng định lý tưởng sống của tuổi trẻ Việt Nam bằng câu nói bất hủ: "Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác."

Tối ngày 20 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp đưa Lý Tự Trọng ra xử chém tại Khám Lớn Sài Gòn. Trước giờ hy sinh, anh vẫn bình tĩnh, hiên ngang hô vang: "Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!", "Việt Nam độc lập muôn năm!", "Cách mạng Việt Nam thành công muôn năm!". Khí phách của anh đã làm xúc động mạnh mẽ các chiến sĩ cách mạng trong nhà tù và trở thành biểu tượng bất diệt của tuổi trẻ Việt Nam.

Sự hy sinh anh dũng của Lý Tự Trọng đã trở thành lời hiệu triệu các thế hệ thanh niên Việt Nam tiếp tục đứng lên đấu tranh vì độc lập dân tộc, tự do và hạnh phúc của Nhân dân. Tên tuổi của anh được đặt cho nhiều trường học, đường phố, công trình thanh niên trên cả nước. Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng sáng rực lý tưởng cách mạng của Lý Tự Trọng mãi là tấm gương cao đẹp để tuổi trẻ Việt Nam học tập, rèn luyện và noi theo.