LÝ TỰ TRỌNG: NGƯỜI THANH NIÊN VỚI BẢN TUYÊN NGÔN BẤT TỬ

Theo lời kể ông Nguyễn Văn Hiệp: Lý Tự Trọng (tên thật là Lê Hữu Trọng) sinh ra trong một gia đình yêu nước tại Thái Lan. Ngay từ nhỏ, ông đã sớm bộc lộ sự thông minh và tư chất hơn người. Năm 12 tuổi, ông được chọn sang Trung Quốc học tập và hoạt động trong Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Tại đây, ông được chính Bác Hồ (lúc đó lấy tên là Lý Thụy) dìu dắt, giáo dục và đặt tên là Lý Tự Trọng – mang ý nghĩa là người mang họ Lý, luôn tự trọng và giữ vững chí khí.

Với khả năng ngoại ngữ thiên bẩm (nói thạo tiếng Trung, tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Thái), ông trở thành một liên lạc viên đắc lực, thường xuyên di chuyển giữa các con tàu buôn để chuyển thư từ, tài liệu bí mật. Năm 1929, Lý Tự Trọng về nước với nhiệm vụ liên lạc tại Sài Gòn - Chợ Lớn. Ngày 8/2/1931, trong một buổi mít tinh của thanh niên tại sân vận động Larégnère (nay là sân vận động Tao Đàn), một tên thanh tra cảnh sát Pháp tên là Le Grand đã ập đến định bắt giữ người đang diễn thuyết. Không một chút do dự, để bảo vệ đồng chí và cuộc họp, Lý Tự Trọng đã rút súng bắn chết tên mật thám hung ác này. Hành động quyết liệt đó đã giúp đồng chí mình chạy thoát, nhưng ông bị thực dân Pháp vây bắt và tra tấn dã man.

Trong ngục tù của thực dân Pháp, Lý Tự Trọng phải chịu những trận đòn "thừa sống thiếu chết". Chúng dùng đủ mọi thủ đoạn từ dụ dỗ đến cực hình để buộc người thanh niên 17 tuổi khai ra tổ chức, nhưng câu trả lời của ông luôn là sự im lặng đầy bản lĩnh. Người Pháp kinh ngạc trước sự kiên cường của ông. Một viên luật sư bào chữa cho ông trước tòa đã cố nói giảm nhẹ tội bằng cách đổ lỗi cho tuổi trẻ "bồng bột", "chưa đủ trí khôn". Ngay lập tức, Lý Tự Trọng đứng phắt dậy, dõng dạc ngắt lời: "Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi chưa đến tuổi thành niên thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác!" Câu nói ấy đã vang dội khắp phòng xử án, trở thành một đòn giáng mạnh vào bộ máy cai trị của thực dân và là "kim chỉ nam" cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam dấn thân vì độc lập dân tộc.

Sáng sớm ngày 21/11/1931, thực dân Pháp lén lút đưa ông ra máy chém tại khám lớn Sài Gòn. Những người chứng kiến kể lại rằng, khi bước ra pháp trường, Lý Tự Trọng vẫn giữ vẻ mặt bình thản, hiên ngang. Ông không cần bịt mắt, ông ngẩng cao đầu và cất tiếng hát bài Quốc tế ca. Tiếng hát của người thanh niên 17 tuổi vang lên giữa sự im lặng của buổi sớm mai, như một lời khẳng định về niềm tin sắt đá vào tương lai của đất nước.

Lý Tự Trọng hy sinh khi mái đầu còn xanh, nhưng cái tên của ông đã trở thành một biểu tượng. Ông dạy chúng ta rằng: Tuổi trẻ không đo bằng năm tháng, mà đo bằng lý tưởng. Câu nói của ông đã mở ra một kỷ nguyên mà ở đó, tuổi trẻ Việt Nam dám dấn thân, dám hy sinh để giành lấy quyền được sống trong tự do.