LÝ VĂN MƯU: KHỐI BỘC PHÁ CUỐI CÙNG PHÁ TOANG CỨ ĐIỂM ĐÔNG KHÊ

Trong trang sử vàng của Chiến dịch Biên giới Thu - Đông năm 1950, trận đánh tiêu diệt cứ điểm Đông Khê mang một tầm vóc chiến lược quyết định sự thắng bại của toàn mặt trận. Giữa giờ phút sinh tử khi hướng tiến công của quân ta bị chặn đứng trước hầm ngầm kiên cố của địch, sự hy sinh lẫm liệt của người chiến sĩ thiếu niên Lý Văn Mưu – ôm khối bộc phá lao thẳng vào lỗ châu mai – đã trở thành một biểu tượng bất khuất, mở toang cánh cửa chiến thắng cho đại quân ta.

Người thiếu niên vùng cao và khát vọng ra trận

Anh hùng liệt sĩ Lý Tự Mưu (thường gọi là Lý Văn Mưu), sinh năm 1934 trong một gia đình nông dân nghèo người dân tộc Tày tại xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên (nay thuộc huyện Quảng Hòa), tỉnh Cao Bằng. Sớm mồ côi cha, lớn lên giữa vùng chiến khu cách mạng, tinh thần yêu nước và lòng căm thù giặc đã sớm hun đúc trong tâm khảm người thiếu niên trẻ. Mới 13 tuổi, anh đã tích cực tham gia các hoạt động liên lạc, canh gác tại địa phương.

Tháng 3 năm 1950, khi vừa tròn 16 tuổi, Lý Văn Mưu thiết tha viết đơn xung phong tình nguyện nhập ngũ. Anh vinh dự trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 675, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174 (đơn vị chủ lực anh hùng gồm nhiều con em các dân tộc Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn).

Trận đánh nghẹt thở và tình thế hiểm nghèo tại Đông Khê

Tháng 9 năm 1950, đơn vị của Lý Văn Mưu nhận lệnh tham gia mũi tiến công chủ yếu đánh chiếm cụm cứ điểm Đông Khê – pháo đài phòng ngự kiên cố bằng bê tông cốt thép của quân Pháp trên Đường số 4. Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt và kéo dài giằng co suốt nhiều giờ liền. Đại đội của anh đã dũng cảm dập tắt hàng loạt ụ súng vòng ngoài, nhưng khi tiến sâu vào trung tâm, quân ta vấp phải sự chống cự điên cuồng từ một lô cốt mẹ và hệ thống hầm ngầm cố thủ của địch.

Từ các lỗ châu mai, hỏa lực súng máy hạng nặng của Pháp xả ra như trút nước, chặn đứng hoàn toàn hướng xung kích của bộ binh ta. Nhiều chiến sĩ ôm bộc phá lên đánh cửa mở đều anh dũng hy sinh trước làn đạn khốc liệt. Trận đánh có nguy cơ rơi vào thế bế tắc, thương vong của đơn vị ngày một tăng cao.

Khí tiết lẫm liệt và tiếng nổ quyết định cục diện mặt trận

Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, không một chút đắn đo, người chiến sĩ 16 tuổi Lý Văn Mưu đã dũng cảm xung phong nhận nhiệm vụ ôm khối bộc phá quyết định lao lên tiêu diệt hỏa điểm. Ngay khi vừa bước chân rời khỏi công sự, anh đã bị làn đạn dày đặc của địch bắn trúng, bị thương nặng ở tay, chân và ngực, máu tuôn đẫm áo.

Nén cơn đau tột cùng, với ý chí sắt đá "trái tim còn đập thì còn trườn lên phía trước", Lý Văn Mưu dùng một tay và hai đầu gối cố rướn người, kéo theo khối thuốc nổ áp sát thành lô cốt địch. Trong khoảnh khắc sinh tử, anh dùng hết sức tàn bẩy cơ thể lên, đẩy thẳng khối bộc phá vào sâu trong lỗ châu mai rồi kích nổ.

Một tiếng nổ rung chuyển trời đất vang lên, sức công phá khổng lồ kích nổ dây chuyền những quả bộc phá chưa nổ của các liệt sĩ ngã xuống trước đó để lại. Toàn bộ ổ đề kháng cuối cùng của quân Pháp bị san phẳng hoàn toàn. Tiếng súng giặc vừa câm bặt, đại quân ta chớp thời cơ đồng loạt xông lên như triều dâng thác đổ, làm chủ hoàn toàn cứ điểm Đông Khê, mở toang tuyến biên giới giải phóng. Lý Văn Mưu đã anh dũng hy sinh ngay tại cửa hầm địch ở tuổi 16.

Tượng đài thiếu niên bất tử cùng non sông

Sự hy sinh quả cảm của anh đã trở thành ngọn đuốc tinh thần vô giá cổ vũ toàn quân thi đua lập công, đưa Chiến dịch Biên giới năm 1950 đi đến thắng lợi hoàn toàn. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, ghi nhận chiến công oanh liệt của người chiến sĩ trẻ, Đảng và Nhà nước đã trang trọng truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì cho liệt sĩ Lý Văn Mưu.

Tuổi xuân của anh đã dừng lại ở tuổi trăng tròn, nhưng tinh thần kiên trung, quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh của anh sẽ mãi là bài học sâu sắc, là tấm gương sáng ngời cho lớp lớp thế hệ thiếu niên và tuổi trẻ Việt Nam tự hào noi theo.

Nguồn tư liệu đối chiếu lịch sử: Hồ sơ 16 chân dung anh hùng liệt sĩ thiếu niên bất tử – Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam.