Má Sáu Mẫn – Người phụ nữ anh hùng vùng đất Kiên Giang

Trần Thị Quang Mẫn tức Sáu Mẫn (1926-2021) sinh ra trong một gia đình khá giả tại làng Thạnh Hòa, tổng Giang Ninh, quận Giồng Riềng, tỉnh Rạch Giá (nay thuộc xã Vĩnh Thạnh, huyện Giồng Riềng, tỉnh Kiên Giang). Theo thông lệ miền Nam, bà là con thứ 5 trong gia đình nên còn được gọi là Sáu Mẫn. Từ thuở nhỏ, bà đã mạnh mẽ, gan dạ, mê võ và ham đánh giặc.

Tuy sinh ra là phận nữ nhi, nhưng trái tim bà luôn rực lửa yêu nước. Khi Tổ quốc lâm nguy, bà đau đáu nhìn các anh chị em trong nhà vẫn thờ ơ. Dòng máu gia đình bà đã thấm đẫm tinh thần cách mạng: ông ngoại - một trong những nghĩa binh của Nguyễn Trung Trực - bị thực dân Pháp cầm tù suốt 18 năm tại Côn Đảo, các cậu đều đã anh dũng hi sinh... Nhận thấy cha không mặn mà với việc nước, bà âm thầm cùng người em gái kết nghĩa, dùng lưỡi dao cắt ngón tay thề nguyện, rồi lặng lẽ chuẩn bị hành trang gia nhập kháng chiến. Vết sẹo trên ngón tay áp út đến giờ vẫn còn in hằn, như nhắc nhớ về lời thề năm xưa.

Dù người cha nổi giận, thiêu hủy hết quần áo và tuyên bố từ mặt, nhưng ý chí của bà vẫn không hề lay chuyển. Người mẹ lén lút chạy theo, trong tiếng nấc nghẹn trao cho bà ít tiền bạc và mảnh vải, dặn dò đầy tâm huyết: “Hai chị em con đi phải cho thành danh. Nếu không thành hay hư hèn gì thì đừng có vác mặt về nhà, xấu hổ cha mẹ lắm”.Lời dặn ấy đã trở thành hành trang thiêng liêng, tiếp thêm sức mạnh cho bà trên suốt chặng đường kháng chiến đầy gian khổ.

Trước khi giả trai ra trận, bà đã được gia đình hứa hôn với một chàng trai ở huyện Phú Quốc. Duyên nợ đôi lần thấp thoáng, nhưng rồi cũng dang dở khi bà cắt tóc nam trang, bước vào cuộc đời người lính. Thế nhưng, số trời run rủi, người con trai ấy - anh Nguyễn Văn Bé, cũng đang là chiến sĩ Tiểu đoàn 401 - lại tình cờ nghe danh "Trần Quang Mẫn" tại Trung đoàn 124. Sau bao lần dò la, thắc mắc, bí mật lớn nhất đời bà cuối cùng cũng được hé mở. "Anh" Mẫn giờ đã trở lại là chị Mẫn, khiến cả trung đoàn không khỏi bàng hoàng, thán phục vì đã suốt năm năm trời không hề hay biết.

Mối duyên tiền định được nối lại, đơn vị đã tưng bừng tổ chức đám cưới cho đôi trẻ giữa thời loạn lạc. Khi ấy, bà là Đại đội trưởng, còn chồng bà là Đại đội phó của Trung đoàn 124. Hạnh phúc ngắn chẳng tày gang, năm 1952, người chồng thân yêu đã anh dũng hy sinh, để lại cho bà đứa con trai vừa chào đời được bốn ngày. Nỗi đau chồng chất nỗi đau khi người con trai duy nhất ấy, mười tuổi đã theo bước cha mẹ khoác áo lính, và rồi ở tuổi mười lăm, em cũng đã ngã xuống vì quê hương. Nén lại đau thương, bà vẫn tiếp tục đứng lên chiến đấu vì đất nước.

Sau Hiệp định Genève 1954, bà được lệnh ở lại miền Nam hoạt động bí mật, giữ chức Phó Bí thư Chi bộ xã Thạnh Hòa, Giồng Riềng, Rạch Giá. Đến tháng 1/1956, bà tham gia "Đội bảo vệ Hòa bình" - tổ chức vũ trang bí mật của Liên tỉnh ủy Miền Tây. Tháng 11/1957, bà được điều về Đại đội 2 an ninh vũ trang (Tiểu đoàn Ngô Văn Sở), chuyên đảm nhận nhiệm vụ đặc biệt tại vùng Nam Cà Mau.

Tháng 7/1958, bà nhận lệnh ám sát Thiếu tá Lâm Quang Phòng - Chi khu trưởng kiêm Quận trưởng An Phước. Trong đêm 19/7/1958, bà đã dùng dao phay tấn công khiến mục tiêu bị trọng thương, nhưng bản thân bị bắt giữ. Bà bị kết án 12 năm khổ sai và 5 năm biệt xứ, sau giảm xuống còn 7 năm tù khổ sai. Đến cuối năm 1966, bà được trả tự do.

Sau khi ra tù, bà được tổ chức đưa về căn cứ và năm 1967 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang giải phóng. Cùng năm, bà vinh dự được ra miền Bắc, tiếp kiến Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trở lại miền Nam, bà tiếp tục công tác chính trị tại Quân khu 9 cho đến khi nghỉ hưu với quân hàm Thiếu tá.

Năm 1994, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Bà qua đời ngày 23/3/2021 tại Thành phố Hồ Chí Minh, sau lễ mừng thọ 95 tuổi, để lại tấm gương sáng ngời về người nữ anh hùng suốt đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng.