Má Tám Nguyễn Thị Rành (1900–1979) không chỉ là một tên tuổi lớn trong lịch sử kháng chiến mà còn là hiện thân vĩ đại nhất của sự hy sinh và lòng yêu nước trên mảnh đất "Củ Chi đất thép thành đồng". Cuộc đời má là một bản hùng ca đầy nước mắt nhưng cũng cực kỳ kiên cường, nơi mà mỗi mất mát riêng tư đều được hòa chung vào vận mệnh của dân tộc. Má chính là người mẹ đầu tiên của cả nước được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 1978), một vinh dự hiếm hoi khẳng định tầm vóc vĩ đại của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.
Nói đến má Tám Rành là nói đến một sự hy sinh vô tiền khoáng hậu, một nỗi đau mà có lẽ không một ngôn từ nào có thể diễn tả trọn vẹn. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, má đã lần lượt tiễn đưa những người con thân yêu nhất của mình ra trận. Nỗi đau ập đến liên tiếp khi 8 người con trai và 2 người cháu nội của má đã anh dũng ngã xuống trên khắp các chiến trường. Mười người thân ruột thịt, mười "khúc ruột" của má đã hiến dâng trọn vẹn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Có những lúc, nỗi đau chưa kịp nguôi ngoai sau một bản tin báo tử thì một tin dữ khác lại ập tới, nhưng má vẫn nén đau thương vào lòng, tiếp tục bám trụ để làm điểm tựa cho những người con còn lại và cho cả xóm làng.Nhưng má Tám không chỉ là người mẹ đứng bên bậc cửa tiễn con đi, má còn là một chiến sĩ thực thụ ngay trên quê hương Củ Chi đầy bom đạn. Giữa lòng địch, má kiên cường bám trụ, trực tiếp đào hầm nuôi giấu cán bộ và tiếp tế lương thực cho du kích. Ngôi nhà của má tại xã Phước Hiệp không ít lần bị kẻ thù bao vây, lục soát gắt gao, nhưng với bản lĩnh của một người mẹ Đất Thép, má đã khéo léo che chở cho hàng trăm cán bộ cách mạng an toàn. Hình ảnh má Tám Rành gầy gò nhưng rắn rỏi, đôi bàn tay chai sần vì đào hầm, đôi mắt tinh anh canh chừng giặc đã trở thành biểu tượng bất khuất của địa đạo Củ Chi. Má không sợ cái chết, má chỉ sợ cách mạng gặp khó khăn, sợ các chiến sĩ – những người mà má coi như con ruột của mình – bị kẻ thù hãm hại.Sự hy sinh và cống hiến của má Tám Rành đã vượt qua mọi giới hạn thông thường của con người. Má không chỉ hiến dâng máu mủ của mình mà còn hiến dâng cả cuộc đời, sức lực và ý chí cho ngày toàn thắng. Khi đất nước hòa bình, má lại khiêm nhường trở về với cuộc sống bình dị, nhưng tâm hồn má vẫn luôn hướng về những người con đã nằm lại trong lòng đất mẹ. Năm 1994, má tiếp tục được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, một lần nữa khẳng định vị thế "tượng đài của các tượng đài" trong lòng nhân dân.Ngày nay, khi đi trên con đường mang tên Nguyễn Thị Rành tại Củ Chi, hay ghé thăm nhà lưu niệm của má, chúng ta không khỏi bàng hoàng và xúc động trước những kỷ vật đơn sơ nhưng chứa đựng một tinh thần thép. Cuộc đời má là bài học lớn lao nhất về lòng trung thành và đức hy sinh. Má chính là hiện thân của hồn thiêng sông núi, là người mẹ vĩ đại đã tạc nên hình hài của tự do bằng chính những nỗi đau thắt quặn của mình. Nhắc về má Tám, thế hệ hôm nay và mai sau luôn nghiêng mình kính cẩn, lấy đó làm kim chỉ nam để sống sao cho xứng đáng với những gì mà những người mẹ Việt Nam Anh hùng đã đánh đổi cho màu xanh của hòa bình hôm nay.
