Má Tám Rành: Tám người con, hai người cháu và một vùng đất thép
Năm 1945, má Tám Rành là người đầu tiên trong xã cắm lá cờ đỏ búa liềm lên ngọn cây điệp. Ba mươi năm sau đó, má lần lượt mất 8 người con trai và 2 người cháu, nhưng vẫn đào địa đạo, nuôi giấu cán bộ cho đến ngày đất nước thống nhất.
Qua nhiều đợt phong tặng và truy tặng, riêng Củ Chi có 2.064 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Trong số ấy có má Nguyễn Thị Rành, người dân quen gọi là má Tám Rành. Má vừa là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, vừa là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Lá cờ trên ngọn cây điệp
Má Rành sinh năm 1900, sống trọn đời trên đất Củ Chi. Má có 10 người con, 8 trai, 2 gái. Năm 1945, khi bà con trong xã đứng lên giành chính quyền, má là người đầu tiên gắn lá cờ đỏ búa liềm lên ngọn cây điệp.
Rồi chiến tranh kéo dài, và lần lượt các con má ra đi. Nguyễn Văn Đúng hy sinh năm 1949. Nguyễn Văn Sóc năm 1954. Nguyễn Văn Nâng năm 1963. Năm 1966, má mất cùng lúc hai con là Nguyễn Văn Huôi và Nguyễn Văn Sướng. Đầu năm 1967 đến lượt Nguyễn Văn Dé. Nguyễn Văn Hè hy sinh năm 1968, Nguyễn Văn Luông năm 1972. Hai đứa cháu của má cũng không trở về: cháu ngoại Huỳnh Văn Cường hy sinh năm 1967, cháu nội Nguyễn Văn Rưng năm 1969.
Căn chòi sát bưng
Mất con này đến con khác, má vẫn không dừng lại. Má vận động bà con đấu tranh chống chính quyền Ngô Đình Diệm, đòi hiệp thương, đòi dân sinh, dân chủ. Má cất một căn chòi sát bưng làm chỗ đi lại, liên lạc cho du kích và cán bộ. Căn chòi ấy cũng là nơi má gặp lại các con sau những ngày xa cách.
Má đào hầm nuôi giấu cán bộ tỉnh ủy, xã ủy, đứng canh gác, nhiều lần mưu trí đưa anh em thoát khỏi vòng vây. Trong hàng trăm cây số địa đạo Củ Chi, có những đoạn chính tay má xung phong đào để các con có chỗ trú ẩn, đánh giặc.
Hai danh hiệu Anh hùng
Ngày 6/11/1978, má Nguyễn Thị Rành được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Một năm sau, năm 1979, má qua đời. Năm 1994, trong đợt phong tặng đầu tiên trên cả nước, má được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Nhà tưởng niệm má ở xã Phước Hiệp (Củ Chi) khởi công ngày 21/7/2012, khánh thành ngày 31/1/2013. Đây là điểm dừng chân của nhiều đoàn về nguồn trước khi đến Địa đạo Củ Chi. Câu chuyện gia đình má và quân dân Củ Chi qua 30 năm kháng chiến cũng đã lên sân khấu trong vở kịch Đất Thép.
