MẠC ĐĂNG DUNG (1483–1541) – NGƯỜI SÁNG LẬP VƯƠNG TRIỀU MẠC
MẠC ĐĂNG DUNG (1483–1541) – NGƯỜI SÁNG LẬP VƯƠNG TRIỀU MẠC
Ông quê ở làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương, Hải Phòng, có sức khoẻ, đánh vật giỏi, thi trúng Đô lực sĩ và được tuyển vào đội túc vệ. Mấy năm sau, thăng lên chức Đô chỉ huy sứ.
Năm 1516, ông được cử làm trấn thủ Sơn Nam, chức Tả đô đốc, rồi dần dần được giữ binh quyền. Trong thời gian này, ông có nhiều hành động thể hiện tính cương trực, như phê phán bọn Cù Khắc Xương mượn đạo Thiên Vũ – Thiên Bồng làm việc dối trá, hạch tội Tể tướng Lê Quảng Độ đầu hàng Trần Cảo...
Khi về triều, ông lập được nhiều công dẹp yên cuộc xung đột của các đại thần, góp phần đàn áp khởi nghĩa Trần Cảo, nhờ đó được phong Thái phó, tiết chế 13 đạo quân thuỷ bộ, tước Nhân quốc công.
Vua Lê Chiêu Tông bị chèn ép, bỏ trốn. Ông lập Hoàng Đệ Xuân lên làm Cung Hoàng và tự mình làm Thái sư An Hưng Vương, thao túng triều đình. Năm 1527, ông lên ngôi vua, lập ra nhà Mạc, đặt niên hiệu là Minh Đức, lập cung điện ở Cổ Trai, gọi là Dương Kinh.
Mạc Đăng Dung chấn chỉnh triều đình, định các phép binh, phép điền, phép học, mở khoa thi Nho học, đối xử với nhà Lê cùng các cựu thần rất khôn khéo. Năm 1530, ông nhường ngôi cho con là Mạc Đăng Doanh, tự mình làm Thái Thượng hoàng.
Nhà Minh sai Cừu Loan và Mao Bá Ôn đem quân áp sát biên giới, đe doạ tiến vào cướp nước ta. Năm 1540, Mạc Đăng Dung “xin cắt vùng đất Đông Bắc trước đây vốn thuộc Khâm Châu (Quảng Đông) nộp cho nhà Minh và bỏ đế hiệu” (Đại Việt thông sử).
Năm 1541, ông bị bệnh nặng, chết.
