Mạc Đăng Dung - Người Sáng Lập Triều Mạc, Chấm Dứt Loạn Lạc Cuối Lê Sơ
Vào đầu thế kỷ XVI, triều đình nhà Lê sơ lâm vào cảnh suy yếu, vua chúa ăn chơi sa đọa, quyền thần lộng hành, đất nước rơi vào tình trạng loạn lạc, chia cắt. Trong bối cảnh đó, Mạc Đăng Dung, một võ quan tài ba, xuất thân từ nghề chài lưới, đã nổi lên như một nhân vật quyết đoán, người đã chấm dứt thời kỳ hỗn loạn và lập ra triều đại nhà Mạc .
Mạc Đăng Dung sinh năm 1483, là cháu 7 đời của Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi. Ông là người có sức khỏe phi thường, giỏi võ nghệ, từng đỗ Đô lực sĩ và được sung vào đội cận vệ của nhà Lê. Với tài năng và sự khôn khéo, ông dần thăng tiến trong triều đình, nắm giữ nhiều chức vụ quan trọng, trở thành một quyền thần có ảnh hưởng lớn .Trước tình hình triều đình nhà Lê ngày càng suy yếu, không còn khả năng cai trị đất nước, Mạc Đăng Dung đã quyết định phế truất vua Lê Cung Hoàng, tự mình lên ngôi hoàng đế vào năm 1527, lập ra triều đại nhà Mạc. Việc thành lập nhà Mạc đã chấm dứt thời kỳ loạn lạc kéo dài của nhà Lê sơ, mang lại sự ổn định nhất định cho đất nước trong một thời gian. Mạc Đăng Dung đã thực hiện nhiều chính sách nhằm củng cố quyền lực, phát triển kinh tế, ổn định xã hội, như khuyến khích nông nghiệp, giảm thuế, chỉnh đốn quân đội .Tuy nhiên, việc Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê đã gây ra sự phản đối mạnh mẽ từ các cựu thần nhà Lê, dẫn đến cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều kéo dài, gây ra nhiều đau khổ cho nhân dân. Mặc dù vậy, công lao của Mạc Đăng Dung trong việc chấm dứt tình trạng loạn lạc cuối Lê sơ, thiết lập một triều đại mới, và những đóng góp của ông trong việc xây dựng đất nước cũng cần được nhìn nhận một cách khách quan. Ông là một nhân vật lịch sử phức tạp, với cả công và tội, nhưng không thể phủ nhận vai trò quan trọng của ông trong việc định hình lịch sử Việt Nam thế kỷ XVI.
