MẠC THỊ BƯỞI – NGƯỜI CON GÁI NAM SÁCH KIÊN TRUNG, BẤT KHUẤT
Đoàn Lê Uyên Nhi
MẠC THỊ BƯỞI – NGƯỜI CON GÁI NAM SÁCH KIÊN TRUNG, BẤT KHUẤT
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Hải Dương là một trong những địa bàn có phong trào đấu tranh cách mạng và chiến tranh du kích phát triển mạnh. Từ những làng quê bị địch kiểm soát, nhiều người dân đã âm thầm tham gia cách mạng, xây dựng cơ sở, bảo vệ cán bộ và chiến đấu chống quân thù. Trong số đó có Mạc Thị Bưởi, người con gái quê thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, nay thuộc địa bàn thành phố Hải Phòng. Chị sinh năm 1927 và hy sinh ngày 23/4/1951, khi mới 24 tuổi.
Ngay từ những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Mạc Thị Bưởi đã tham gia Phụ nữ Cứu quốc tại địa phương. Sau khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, chị tiếp tục tham gia lực lượng du kích và làm công tác xây dựng cơ sở cách mạng. Khi ấy, Nam Tân nằm trong vùng địch kiểm soát, cuộc sống của nhân dân vô cùng khó khăn. Địch lập đồn bốt, dựng hàng rào, tháp canh và thường xuyên tổ chức càn quét nhằm truy bắt cán bộ, phá cơ sở kháng chiến.
Trong hoàn cảnh ấy, nhiều cán bộ cách mạng phải tạm thời rời địa phương để tránh sự truy lùng của địch. Nhưng Mạc Thị Bưởi vẫn quyết tâm bám đất, bám dân, tiếp tục hoạt động. Chị vận động nhân dân tham gia kháng chiến, xây dựng cơ sở bí mật, đào hầm nuôi giấu cán bộ và tổ chức lực lượng nữ du kích. Theo tư liệu lịch sử, chị đã xây dựng được 35 cơ sở ở ba thôn, tổ chức ba đội nữ du kích, đồng thời vận động nhân dân chống lại những chính sách bóc lột, bắt phu, thu thuế của địch.
Một trong những nhiệm vụ nguy hiểm mà Mạc Thị Bưởi từng thực hiện là làm giao thông liên lạc cho bộ đội đánh đồn Thanh Dung. Cuối năm 1950, để nắm tình hình và truyền đạt mệnh lệnh cho bộ đội, chị đã nhiều lần vượt qua hàng rào dây thép gai, bí mật tiếp cận khu vực địch kiểm soát. Có lần, chị phải bốn lần bò qua hàng rào dây thép gai, ra vào vị trí của địch để báo cáo tình hình và truyền đạt mệnh lệnh. Công việc ấy đòi hỏi sự gan dạ, bình tĩnh và khả năng ứng biến rất cao, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị địch phát hiện.
Năm 1951, khi quân và dân ta chuẩn bị cho chiến dịch Trần Hưng Đạo, Mạc Thị Bưởi tiếp tục nhận nhiệm vụ vận động nhân dân vùng địch tạm chiếm chuẩn bị lương thực, thực phẩm, thuốc men chuyển ra vùng tự do phục vụ chiến đấu. Trong một lần làm nhiệm vụ, chị không may rơi vào ổ phục kích và bị địch bắt.
Biết chị là cán bộ cơ sở quan trọng, địch tìm mọi cách tra khảo nhằm buộc Mạc Thị Bưởi khai báo về tổ chức cách mạng, cán bộ và cơ sở kháng chiến. Nhưng trước những đòn tra tấn dã man, chị vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, kiên quyết không khai báo, bảo vệ tổ chức và đồng đội đến cùng.
Ngày 23/4/1951, Mạc Thị Bưởi bị địch sát hại. Chị hy sinh khi mới 24 tuổi. Sự ra đi của người nữ du kích trẻ tuổi gây xúc động lớn trong nhân dân và đồng đội. Tấm gương kiên trung của chị trở thành nguồn cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân và dân Hải Dương trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.
Ngày 31/8/1955, Nhà nước truy tặng Mạc Thị Bưởi danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Chị thuộc lớp những Anh hùng LLVTND đầu tiên được Nhà nước tuyên dương sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Tên tuổi Mạc Thị Bưởi còn được lưu giữ bằng nhiều hình thức. Năm 1956, ngành Bưu điện Việt Nam phát hành bộ tem mang hình ảnh Anh hùng Mạc Thị Bưởi. Quê hương Nam Sách cũng xây dựng tượng đài và nhà tưởng niệm để ghi nhớ người con gái đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Mạc Thị Bưởi không có một cuộc đời dài, nhưng 24 năm tuổi trẻ của chị đã để lại một câu chuyện đẹp về lòng yêu nước, sự kiên trung và tinh thần dũng cảm. Từ một cô gái quê Nam Sách, chị đã trở thành người cán bộ cách mạng, người nữ du kích kiên cường giữa vùng địch tạm chiếm.
Hai mươi bốn tuổi – chị đã nằm lại với quê hương. Nhưng tên tuổi Mạc Thị Bưởi vẫn sống mãi trong lịch sử Hải Dương, như một biểu tượng về người phụ nữ Việt Nam “gan vàng, dạ sắt” trong những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh.
