Mạc Thị Bưởi – Người nữ du kích kiên cường giữa vùng tạm chiếm
Mạc Thị Bưởi (1927 - 1951) là một nữ anh hùng liệt sĩ của lực lượng Việt Minh trong thời kì kháng chiến chống Pháp. Bà là một trong những người được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam ngay trong đợt phong tặng đầu tiên vào năm 1955.
Năm 1927, tại xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương, Mạc Thị Bưởi cất tiếng khóc chào đời. Trong những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh, người con gái ấy đã sớm chọn con đường đứng lên đấu tranh vì quê hương.
Trong Cách mạng tháng Tám, Mạc Thị Bưởi tham gia Phụ nữ Cứu quốc. Khi thực dân Pháp tái chiếm Đông Dương, bà tiếp tục ở lại quê hương hoạt động trong vùng địch kiểm soát, tham gia công tác du kích và xây dựng cơ sở cách mạng.
Năm 1949, quân Pháp lập đồn Trung Hà, tăng cường càn quét và truy bắt cán bộ Việt Minh. Nhiều cán bộ phải rời địa phương, nhưng Mạc Thị Bưởi vẫn kiên quyết bám đất, bám dân. Bà gây dựng cơ sở cách mạng ở ba thôn, tổ chức ba tổ nữ du kích và vận động nhân dân chống lại những chính sách bóc lột của quân Pháp.
Trong một trận đánh năm 1950, bà làm nhiệm vụ trinh sát, góp phần giúp lực lượng Việt Minh nắm tình hình và giành thắng lợi. Quân Pháp nhiều lần treo thưởng để bắt bà, nhưng người nữ du kích vẫn kiên cường hoạt động.
Đầu năm 1951, trong lúc vận động nhân dân vùng tạm chiếm chuẩn bị lương thực, thực phẩm phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, Mạc Thị Bưởi bị quân Pháp phục kích bắt giữ. Dù bị tra tấn dã man, bà vẫn nhất quyết không khai báo.
Ngày 23 tháng 4 năm 1951, Mạc Thị Bưởi hy sinh khi mới 24 tuổi.
Sự hy sinh của bà trở thành biểu tượng về lòng dũng cảm, sự trung thành và ý chí kiên cường của người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, bà được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
Tên tuổi Mạc Thị Bưởi hôm nay vẫn được nhắc nhớ qua tượng đài, nhà tưởng niệm, những con đường và cả bộ tem quý hiếm mang hình ảnh của bà – như một lời nhắc về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.


