MẠCH MÁU KÝ ỨC VỚI HƯƠNG SÔNG XỨ HUẾ VÀ SÓNG BIỂN ĐÔNG BẮC

MẠCH MÁU KÝ ỨC VỚI HƯƠNG SÔNG XỨ HUẾ VÀ SÓNG BIỂN ĐÔNG BẮC

Hành trình tìm về những "bảo tàng sống" của dân tộc tiếp tục mở ra tại hai vùng đất mang đậm dấu ấn lịch sử: Thừa Thiên Huế – nơi dòng sông Hương từng đỏ nặng phù sa và máu xương trong xuân Mậu Thân 1968, và Quảng Ninh – nơi kiên cường của những "người thợ mỏ khoác áo lính" bảo vệ vùng biển đảo tiền tiêu Đông Bắc.

PHẦN 3: CỐ ĐÔ THỪA THIÊN HUẾ – BÊN DÒNG HƯƠNG GIANG VÀ CHIẾC BÌNH TÔNG THỦNG VỆT BOM

Giữa không gian trầm mặc của xứ Huế, bên những nhịp cầu Tràng Tiền dạt dào sóng nước, câu chuyện về những người con kiên trung bám bến, bám sông thời chống Mỹ vẫn vẹn nguyên giá trị.

1. Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Dung

• Năm sinh: 1936

Kỷ vật thời chiến: Chiếc bình tông nhôm thủng lỗ mảnh bom và cuốn sổ tay thêu hoa mai vàng.

Mẹ Lê Thị Dung từng là nữ giao liên mật của Thành ủy Huế trong Chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968. Căn nhà nhỏ ven sông Như Ý của Mẹ từng là cơ sở nuôi giấu hàng chục chiến sĩ Biệt động Thành.

Chiếc bình tông nhôm treo góc gian thờ là di vật duy nhất của chồng Mẹ – liệt sĩ Nguyễn Văn Thành. Năm 1968, trong một trận giao tranh ác liệt tại cửa Chánh Tây (Thành nội Huế), ông Thành bị trúng mảnh pháo. Khi đồng đội đưa ông về căn hầm ngầm nhà Mẹ Dung, chiếc bình tông đeo bên hông đã bị một mảnh pháo đâm xuyên qua.

Mẹ Dung bồi hồi nhớ lại:

"Ông ấy trút hơi thở cuối cùng ngay trên tay Mẹ khi ngoài trời mưa dầm xứ Huế. Trước khi nhắm mắt, ông chỉ tay vào chiếc bình tông thủng dặn Mẹ: 'Giữ lấy cái bình này cho thằng cu Bằng, dặn nó sông Hương có thể cạn chứ lòng người Huế không bao giờ đổi màu'..."

Đến năm 1972, người con trai cả Nguyễn Văn Bằng (Bí thư Chi đoàn thanh niên Hương Thủy) tiếp bước cha ra trận và ngã xuống tại chiến trường A Lưới. Nén nỗi đau mất mát, Mẹ Dung tiếp tục bám trụ làm giao liên, giấu tài liệu mật trong những gùi nón lá đưa vào nội thành cho đến ngày Huế hoàn toàn giải phóng.

2. Bác thương binh Nguyễn Văn Tuyên và xưởng phục chế di vật lịch sử

• Năm sinh: 1949

Là cựu chiến sĩ Biệt động Huế, thương binh hạng 2/4 (mất chân trái và hỏng tai phải), bác Nguyễn Văn Tuyên từng tham gia trận đánh sân bay Phú Bài lừng lẫy năm 1971.

Trở về thời bình, bác Tuyên đã dồn toàn bộ tiền đóng góp và lương thương binh để thành lập Xưởng phục chế kỷ vật và truyền dạy nghề làm nón lá truyền thống tại huyện Phú Lộc. Xưởng nghề của bác không chỉ tạo việc làm cho hàng chục con em thương binh, bệnh binh mà còn là nơi lưu giữ hơn 100 di vật thời chiến do chính bác sưu tầm: từ chiếc ca nhôm, ba lô gạc, đến những mảnh xác máy bay B-52.

Bác Tuyên xúc động chia sẻ:

"Mỗi chiếc nón lá bước ra từ xưởng này đều mang hình ảnh quê hương Huế. Tôi muốn lũ trẻ vừa học nghề làm giàu, vừa hiểu rằng mỗi nhành cây, mảng cỏ cố đô hôm nay đều đổi bằng xương máu của biết bao nhiêu đồng đội tôi."

PHẦN 4: ĐÔNG BẮC & BIỂN ĐẢO QUẢNG NINH – TÌNH TIÊU MỎ VÀ LỜI THỀ HẢI QUÂN

Từ vùng đất Cố đô xuôi về Đông Bắc, tỉnh Quảng Ninh – nơi ghi dấu tinh thần "Kỷ luật và Đồng tâm" của người thợ mỏ – cũng là một pháo đài thép trên biển đảo Tổ quốc.

1. Mẹ Việt Nam Anh hùng Trịnh Thị Bích

• Năm sinh: 1930

Kỷ vật thời chiến: Chiếc đèn bão ố hỏa than và chiếc kíp nổ mỏ than ngụy trang.

Mẹ Trịnh Thị Bích từng là nữ Tự vệ Mỏ than Cẩm Phả trong những năm tháng không quân Mỹ bắn phá ác liệt miền Bắc (1965 – 1972). Chiếc đèn bão ố đen vì hỏa than là vật dụng đã cùng Mẹ soi đường cho các ca xúc than đêm, đồng thời là tín hiệu ngụy trang báo động cho công nhân chui xuống hầm khi máy bay địch oanh tạc.

Chồng Mẹ Bích là thợ mỏ kiêm Tự vệ trận địa pháo cao xạ, hy sinh ngay trên tầng than Cẩm Phả năm 1967. Hai người con trai của Mẹ theo quân ngũ vào miền Nam chiến đấu, trong đó người con thứ hai hy sinh tại Quảng Trị năm 1972.

Ngồi bên chiếc đèn bão cũ, Mẹ Bích rấn rấn nước mắt:

"Đất mỏ này đen màu than nhưng lòng người thì sáng như gương. Thời đó thợ mỏ vừa tay búa, tay súng. Chồng Mẹ ngã xuống trên tầng than, con Mẹ ngã xuống nơi chiến trường, nhưng than vẫn ra lò, tàu vẫn ra khơi. Đó là khí chất của người Quảng Ninh."

2. Bác cựu chiến binh Hải quân Vũ Đình Nhạ

• Năm sinh: 1952

Bác Vũ Đình Nhạ là cựu chiến sĩ Hải quân thuộc Đoàn 125 (Tàu Không số huyền thoại). Năm 1971, bác từng tham gia vận chuyển hàng chục tấn vũ khí từ bến cảng Hải Phòng, vượt qua vòng vây hải quân địch trên biển Đông để tiếp tế cho chiến trường Cà Mau, Bến Tre.

Sau chiến tranh, với thương tật 3/4 và nhiều vết thương do mảnh đạn pháo, bác Nhạ trở về đảo Thanh Lạn (Cô Tô), thành lập Đội tàu thanh niên bám biển bảo vệ chủ quyền. Bác trực tiếp huấn luyện kỹ năng đi biển, ứng phó thiên tai và tinh thần cảnh giác cho hàng trăm ngư dân trẻ địa phương.

Bác Nhạ khẳng định:

"Thời chiến chúng tôi đi Tàu Không số không sợ hy sinh. Thời bình, sóng gió biển Đông vẫn rình rấp. Ngư dân mình vươn khơi bám biển không chỉ vì con cá, con tôm, mà mỗi con tàu chính là một cột mốc chủ quyền sống của Tổ quốc!"

SỰ TIẾP NỐI CỦA THẾ HỆ TRẺ HUẾ VÀ QUẢNG NINH

Tấm gương kiên trung của những nhân chứng lịch sử tại Thừa Thiên Huế và Quảng Ninh tiếp tục được thế hệ trẻ chuyển hóa thành các phong trào hành động cụ thể:

1. Công trình "Sông Hương xanh - Bến đò tri ân": Tuổi trẻ Thừa Thiên Huế tổ chức làm sạch lòng sông Hương, đồng thời gắn bảng mã QR thông tin lịch sử tại tất cả các bến đò từng là căn cứ nuôi giấu cán bộ thời chiến.