MẠCH MÁU LUỒNG BIỂN VÀ BẢN HÙNG CA CỦA NHỮNG NGƯỜI CẢM TỬ RÀ PHÁ THỦY LÔI

1. Lời mở đầu: Nhớ vọt nước cao hàng chục mét trên luồng Nam Triệu

Trong căn nhà chan hòa ánh sáng tại phường Phước Long B (TP. Thủ Đức), ông Vũ Văn Lộc trân trọng lật mở chiếc hộp nhôm bọc da đã sờn. Bên trong là chiếc đồng hồ đo từ trường mạ kền đã ngả màu và một cuộn dây đồng cảm ứng đã bóng nhẵn – kỷ vật đã cùng ông vượt qua hàng trăm lần đối đầu với cái chết trên các luồng biển miền Bắc hơn nửa thế kỷ trước.

"Người lính bộ binh đánh giặc trên đất liền, người lính phi công đánh giặc trên bầu trời, còn người lính rà phá thủy lôi Hải quân chúng tôi lại 'đi trên lưỡi dao' dưới lòng biển. Thủy lôi và bom từ trường của đối phương nằm phục sẵn dưới đáy bùn, không tiếng động, không hình dáng, chỉ cần một từ trường nhỏ của vỏ tàu hay một tiếng động cơ nhẹ là nổ tung. Mỗi chuyến tàu ra luồng gỡ thủy lôi là một chuyến đi cảm tử," ông Lộc trầm ngâm mở đầu câu chuyện.

Đối với thế hệ hôm nay, các cửa biển Hải Phòng, Quảng Ninh hay sông Gianh là những tuyến hàng hải nhộn nhịp tàu thuyền quốc tế. Nhưng với ông Lộc và lực lượng rà phá thủy lôi Hải quân trong Thời kỳ Kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 – 1975), đó là những "tọa độ chết" – nơi Mỹ đã trút xuống hàng vạn quả thủy lôi MK-52, DST-36 nhằm bao vây kiệt huệ kinh tế và chặn đứng các chuyến tàu viện trợ cho miền Nam.

2. Tuổi 20 nhận nhiệm vụ cảm tử: Lời thề mở luồng biển

Sinh ra tại vùng quê biển Thủy Nguyên (Hải Phòng), mùa thu năm 1968, khi vừa tròn 19 tuổi, chàng thanh niên Vũ Văn Lộc gia nhập Quân chủng Hải quân. Nhờ có nền tảng tư duy kỹ thuật tốt và sự dạn dĩ với sóng gió, ông được tuyển chọn vào Đội Tàu gỡ thủy lôi T412 thuộc Cục Nghiên cứu Kỹ thuật Hải quân.

Tháng 5 năm 1972, không quân Mỹ mở Chiến dịch Linebacker II, thả hàng ngàn quả thủy lôi từ trường, thủy lôi áp suất hiện đại xuống các luồng sông, cửa biển Hải Phòng, Nam Định, Thanh Hóa, Quảng Bình.

"Trước khi xuống tàu T412 ra luồng Nam Triệu rà phá, Tư lệnh Hải quân nắm chặt tay từng người chúng tôi bảo: 'Hải Phòng là cửa ngõ tiếp tế lớn nhất của cả nước. Nếu không mở được luồng Nam Triệu, hậu phương sẽ tắc nghẽn, tiền tuyến sẽ thiếu đạn, thiếu gạo. Bằng mọi giá phải mở luồng!'. Chúng tôi tuyên thệ: Thà hy sinh chứ quyết không để luồng biển bị tê liệt," ông Lộc nhớ lại.

3. Ký ức thời hoa lửa: Những chuyến tàu rà phá giữa làn sóng dữ

Tàu gỗ T412 và khung dây phóng từ tự chế (1972)

Để gỡ được thủy lôi từ trường hiện đại của đối phương mà không làm nổ tàu, các kỹ sư và chiến sĩ Hải quân ta đã sáng chế ra phương pháp dùng tàu vỏ gỗ (không có từ tính) kéo theo khung dây cuộn cảm ứng từ phát ra từ trường giả để kích nổ thủy lôi từ xa.

"Tàu T412 của chúng tôi làm bằng gỗ phóng máy Cole. Khoang máy được bọc thêm các lớp bao cát. Nhiệm vụ của chúng tôi là lái con tàu gỗ chạy qua chạy lại trên các luồng biển có thủy lôi. Khi khung dây từ trường đi qua quả thủy lôi, ngòi nổ cảm ứng của nó bị kích hoạt và nổ tung. Nguy hiểm ở chỗ, nếu tính toán cự ly sai hoặc thủy lôi bị trôi chệch tọa độ, quả thủy lôi sẽ nổ ngay dưới lườn tàu," ông Lộc kể.

Trận rà phá ngày 18 tháng 6 năm 1972 tại luồng Cửa Nam Triệu là thử thách sinh tử nhất đối với ông Lộc.

"Con tàu T412 chầm chậm tiến vào luồng. Không khí trên tàu lặng ngắt như tờ, ai cũng cắn chặt răng, mắt căng ra nhìn vệt nước. Bất ngờ, một tiếng nổ như thiên lôi giội xuống! Cột nước cao hơn 30 mét bùng lên ngay sát mạn tàu phải. Sóng lớn hất văng con tàu gỗ nghiêng ngửa, nước biển tràn vào khoang. Tôi bị hất văng đập đầu vào thành tàu gãy hai răng cửa, máu chảy đầm đìa. Nhưng khi cột nước vừa hạ xuống, thấy con tàu vẫn chưa bị chìm, chúng tôi lại hò reo, tiếp tục nhấn ga lái tàu chạy tiếp vòng thứ hai để kích nổ quả thủy lôi tiếp theo!"

Sự sáng tạo của trí tuệ Việt Nam và tình đồng chí rà phá

Không chỉ dùng tàu kéo khung từ, các chiến sĩ Hải quân còn dũng cảm lặn xuống đáy biển, dùng tay không tháo gỡ ngòi nổ của các quả thủy lôi MK-52 nguyên vẹn mang về nghiên cứu.

"Có những đồng chí thợ lặn của chúng tôi lặn xuống đáy sông Cấm, ngâm mình dưới nước lạnh hàng giờ đồng hồ, dùng bộ dụng cụ phi kim loại khéo léo vô hiệu hóa ngòi nổ chống tháo gỡ. Nhờ đó, ta đã nắm được cơ chế hoạt động của thủy lôi địch, chế tạo ra các thiết bị phá sóng HT-5, phóng từ HDL hiệu quả gấp nhiều lần."

Nói về đồng đội, ông Lộc ngẹn ngào. "Trận đánh luồng sông Gianh năm 1973, chiếc tàu rà phá số hiệu T150 bị thủy lôi nổ ngay dưới đáy. 4 đồng chí của tôi hy sinh, thân thể hòa vào sóng biển. Các anh ngã xuống để các đoàn tàu chở vũ khí, lương thực an toàn tiến vào miền Nam."

Dòng tàu hàng rẽ sóng ngày thống nhất

Đầu năm 1973, sau những nỗ lực kiên cường của lực lượng rà phá thủy lôi Hải quân, các luồng biển miền Bắc hoàn toàn được giải phóng. Những con tàu tải trọng hàng ngàn tấn lại tấp nập cập cảng Hải Phòng, mang theo hàng triệu tấn hàng tiếp viện cho chiến trường miền Nam.

"Ngày 30 tháng 4 năm 1975, nhìn những đoàn tàu rợp cờ đỏ sao vàng rẽ sóng tiến vào miền Nam giải phóng, chúng tôi trào dâng một niềm hạnh phúc tột cùng. Sự hy sinh của những người lính rà phá thủy lôi trên các luồng biển đã đơm hoa kết trái!"

4. Giữ vững phẩm chất "Người lính Hải quân gỡ lôi" giữa thời bình

Sau năm 1975, ông Vũ Văn Lộc tiếp tục phục vụ trong Quân chủng Hải quân, tham gia công tác rà phá bom mìn còn sót lại trên các luồng sông miền Nam cho đến khi xuất ngũ với thương tật 38%.

Trở về cuộc sống đời thường tại TP. Hồ Chí Minh, ông cùng gia đình nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế, mở cơ sở sửa chữa cơ khí và nuôi dạy các con học hành thành tài.

Ông hiện là Phó Ban liên lạc Cựu chiến binh Rà phá Thủy lôi Hải quân tại TP. Hồ Chí Minh, tích cực tham gia các phong trào nghĩa tình đồng đội, vận động xây dựng nhà tình nghĩa cho các gia đình liệt sĩ hải quân và đóng góp cho quỹ khuyến học địa phương.

"Ngày xưa trên các luồng biển chúng tôi chấp nhận hiểm nguy để mở đường cho tàu đi. Ngày nay giữa thời bình, mình phải tiếp tục giữ gìn truyền thống để làm gương cho con cháu," ông Lộc bộc bạch.

5. Lời nhắn gửi cho thế hệ trẻ hôm nay

Bên chiếc đồng hồ đo từ trường kỷ vật, cựu chiến binh rà phá thủy lôi gửi gắm tâm nguyện thiết tha tới thế hệ trẻ:

"Thế hệ chúng tôi trong Thời kỳ Kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã lấy sự sống của mình ra đối đầu với những vũ khí độc hại, hiện đại nhất của đối phương để giữ vững mạch máu hàng hải cho dân tộc. Con đường biển mà các cháu thanh niên Gen Z hôm nay đang nhìn thấy là một dải bờ biển bình yên, ngợp ánh nắng và tấp nập tàu thuyền giao thương quốc tế.

Tôi mong các cháu hãy luôn biết trân trọng giá trị của độc lập, tự do và chủ quyền biển đảo Tổ quốc. Hãy học tập thật giỏi, làm chủ khoa học công nghệ, vươn ra biển lớn bằng trí tuệ và bản lĩnh để xây dựng Việt Nam thành một quốc gia biển giàu mạnh, hùng cường!"