Mạch nguồn chảy mãi

Có những vùng quê mà từng tấc đất dường như thấm đẫm huyền thoại, từng tên làng, tên núi, tên sông đều gợi nhắc về một quá khứ hào hùng. Tân Ninh, một xã nhỏ bình yên bên dòng sông Mã của tỉnh Thanh Hóa là một vùng quê như thế. Mảnh đất này đã đi vào lịch sử dân tộc với những trang vàng chói lọi trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm. Cũng chính nơi đây, tại ngôi nhà 3 gian đơn sơ ở thôn Thái Bình (xã Thái Hòa, huyện Triệu Sơn cũ), Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Ngọt đã lặng lẽ sống một cuộc đời phi thường, một cuộc đời mà sự hy sinh của mẹ và gia đình đã hòa vào dòng chảy lịch sử của dân tộc.

Mẹ Nguyễn Thị Ngọt về cõi vĩnh hằng đến nay đã gần 40 năm. Mẹ không để lại một tấm ảnh chân dung nào, nhưng hình ảnh mẹ vẫn sống động trong ký ức người dân quê nhà Tân Ninh: Một người phụ nữ Việt Nam điển hình, tần tảo, chịu thương chịu khó, giàu lòng nhân hậu và chan chứa tình yêu Tổ quốc. Tình yêu ấy được mẹ vun trồng từ những ngày đầu đi theo cách mạng, được tiếp lửa từ người bạn đời-ông Hoàng Duy Biên, một chiến sĩ kiên trung trong kháng chiến chống Pháp.

Hòa bình lập lại trên miền Bắc nhưng đất nước vẫn còn chia cắt. Ông Biên trở về sau những năm tháng chiến đấu, sức khỏe suy kiệt. Gánh nặng lại đè lên đôi vai gầy của mẹ. Một tay mẹ quán xuyến việc đồng áng, một tay nuôi dạy 7 người con (4 trai, 3 gái) khôn lớn trưởng thành. Những bài học đầu tiên mẹ dạy không phải là mặt chữ, mà là tình yêu nước, là bổn phận làm người trước vận mệnh non sông. Lời mẹ thường dặn như một lời ru: “Nhà mình nợ nước thù nhà. Các con lớn lên phải biết lo đền đáp”.

Lời dặn ấy thấm sâu vào tâm khảm những người con. Để rồi, khi Tổ quốc cất tiếng gọi, cả 4 người con trai của mẹ đã không một chút do dự, lần lượt lên đường ra mặt trận. Năm 1972, khi 3 người em đang ở chiến trường, người anh cả Hoàng Duy Tuyên, dù được các em gửi gắm ở lại chăm sóc cha mẹ, dù đã nhận giấy báo trúng tuyển vào Trường Đo đạc, Bản đồ của Ủy ban Nông nghiệp Trung ương, vẫn quyết định gác lại giấc mơ giảng đường, khoác ba lô ra chiến trường. Người anh cả tiếp bước các em, để rồi cả 4 người con trai của mẹ Ngọt: Hoàng Duy Viên, Hoàng Duy Cương, Hoàng Duy Gắng và Hoàng Duy Tuyên đều ra mặt trận.

Về lại thôn Thái Bình, xã Tân Ninh, tôi gặp ông Hoàng Bá Quý, người được coi là bậc lão thành của xã, năm nay đã hơn 80 tuổi, với 60 năm tuổi Đảng. Trầm ngâm nhấp chén trà, ông kể: “Ngày ấy, tôi nhập ngũ vào Bộ tư lệnh 559 sau anh Cương 3 năm. Gia đình anh Cương khi ấy có 3 người con trai đều xung phong ra mặt trận. Sau này tôi mới biết anh Cương và anh Gắng đều hy sinh vào tháng 5-1968. Quê tôi khi đó tuy nghèo nhưng ý chí đánh giặc thì cháy ngùn ngụt khắp xóm làng...”.