Madam Bình - bà hoàng Việt Cộng

Madam Bình - bà hoàng Việt Cộng

Đó là biệt danh mà báo chí phương Tây đặt cho bà Nguyễn Thị Bình (tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa), Anh hùng Lao động, nguyên Phó chủ tịch nước, Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam kiêm Trưởng phái đoàn đàm phán của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris. Bà sinh năm 1927, quê ở Quảng Nam.

Thân mẫu của bà là con thứ hai của cụ Phan Chu Trinh-nhà hoạt động chính trị thời cận đại nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Được tiếp nhận sự giáo dục cả của phương Đông và phương Tây, Nguyễn Thị Bình sớm có những tư tưởng tiến bộ rồi tích cực tham gia hoạt động cách mạng. Cuối năm 1960, Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam thành lập. Sau đó, Nguyễn Thị Bình được Ban Thống nhất Trung ương đề nghị chuyển sang hoạt động ngoại giao cho Mặt trận.

Qua gần 6 năm làm công tác này, bà vinh dự được lựa chọn tham gia cuộc đàm phán lịch sử ở Paris. Suốt gần 5 năm đàm phán tại hội nghị, bà chủ trì rất nhiều cuộc họp báo, có cuộc có đến 400 nhà báo tới từ 100 quốc gia khác nhau trên thế giới. Bằng tài năng, sự tự tin, hòa nhã, mềm mỏng nhưng cũng vô cùng kiên định, bà đã giành được sự kính phục, tôn trọng của các chính khách, các nhà báo quốc tế và ngay cả đối thủ của mình. Giờ đây, khi đã ở tuổi gần bách niên, nữ chính khách từng được báo chí phương Tây tôn vinh là “bà hoàng Việt cộng” vẫn minh mẫn.

Bà cho biết: “Khi rời Hà Nội lên đường sang Pháp cuối tháng 10-1968, tôi không ngờ cuộc đàm phán sẽ kéo dài đến tận ngày 27-1-1973. Mặt trận ngoại giao không có tiếng súng nhưng phía sau mỗi phiên họp, mỗi điều khoản được đưa ra đàm phán đều được đánh đổi từ máu và nước mắt của cả một dân tộc. Là người đại diện cho tiếng nói của nhân dân trên trường quốc tế, chúng tôi không bao giờ quên điều đó, tuyệt đối không khoan nhượng với đối phương, quyết đạt được mục tiêu hòa bình, thống nhất cho dân tộc. Đối phương có quyền hỏi, đưa ra điều kiện của họ, còn đáp ứng hay không là quyền của chúng ta”.

Là một trong những phụ tá của Trưởng đoàn Nguyễn Thị Bình, nhà báo Hà Đăng, nguyên Trưởng ban Tư tưởng-Văn hóa Trung ương (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) vẫn nhớ như in những ngày giúp việc cho bà Nguyễn Thị Bình. Ông nhận nhiệm vụ sang Paris do Tổng biên tập Báo Nhân Dân Hoàng Tùng giao vào một ngày đầu tháng 11-1968. Nhận nhiệm vụ hoàn toàn mới với không ít băn khoăn nhưng nhà báo Hà Đăng vui vẻ chấp hành và sẵn sàng lên đường ngay. Do công tác bí mật nên đến tận trước ngày chính thức rời Việt Nam, ông mới biết được phân công tháp tùng Trưởng đoàn Nguyễn Thị Bình.

Sau này, tuy chưa có văn bản công nhận chính thức, ông vẫn được xem là người phát ngôn của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris. Đến tận bây giờ, kỷ niệm sâu sắc trong những ngày đặc biệt ấy mà ông nhớ mãi là lần theo dõi tại trường quay cuộc tranh luận nảy lửa với các nhà báo quốc tế trong chương trình truyền hình thực tế có chủ đề “Le Vietnam” trực tiếp trong hội trường khách sạn George V (Paris) cũng như nhiều cuộc trả lời phỏng vấn báo chí khác của bà Nguyễn Thị Bình.

“Không chỉ chúng ta mà nhiều bạn bè quốc tế đều thể hiện sự khâm phục đối với chị. Trước các câu hỏi gần như dồn dập, đôi khi người hỏi còn cố ý “chơi xấu”, với phong thái điềm tĩnh, nụ cười và ánh mắt cương nghị luôn thường trực, chị Bình ứng phó linh hoạt, lập luận sắc sảo. Đến giờ, nhớ lại hình ảnh chị Nguyễn Thị Bình-người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào bản hiệp định chiến thắng tại phiên cuối cùng của Hội nghị Paris, trong tôi vẫn vẹn nguyên niềm xúc động, tự hào như hơn 50 năm trước”-nhà báo Hà Đăng bồi hồi nói.

BÍCH TRANG - HÒA BÌNH