MAHA SƠN THÔNG – VỊ ANH HÙNG DÂN TỘC CỦA MẢNH ĐẤT TRÀ VINH
Hành trình tu hành và học vị Maha
Trà Vinh không chỉ được biết đến bởi những danh lam thắng cảnh đẹp mà còn là vùng đất sản sinh nhiều con người giàu lòng yêu nước, dũng cảm và tận tụy vì quê hương, dân tộc. Trong số những nhân vật tiêu biểu ấy, Maha Sơn Thông là một vị anh hùng dân tộc có cuộc đời đặc biệt, kết tinh giữa trí tuệ Phật học và tinh thần cách mạng kiên trung.
Maha Sơn Thông, tên thật là Sơn Thông, bí danh Mười Tăng, sinh ngày 11/02/1910 tại ấp Giồng Tranh, xã Tập Ngãi, huyện Tiểu Cần, tỉnh Trà Vinh. Năm 14 tuổi, ông bắt đầu con đường tu học tại chùa Chông Tọp (theo tiếng Khmer), thuộc ấp Hòa Lạc, xã Lương Hòa, huyện Châu Thành. Trong thời gian tu hành, ông theo học với thầy Mai Tấn Nhơn, người sớm nhận ra tư chất thông minh, ham học của ông.
Năm 1926, thầy Mai Tấn Nhơn đưa ông sang Thái Lan học chữ Pali và nghiên cứu kinh Phật. Sau mười năm miệt mài học tập, ông được phong học vị Maha – một học vị cao quý trong Phật giáo Nam tông Khmer, thể hiện trình độ uyên thâm về Phật học và ngôn ngữ Pali.
Từ cửa Phật đến con đường cách mạng
Sau khi hoàn thành quá trình tu học, ông trở về nước, giảng dạy chữ Pali và kinh Phật tại chùa Ba Giam, xã Đông Xuân, huyện Trà Cú. Không chỉ là một nhà tu hành uyên bác, Maha Sơn Thông còn là người sớm giác ngộ tinh thần yêu nước. Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tích cực tham gia các hoạt động cách mạng tại địa phương.
Năm 1946, ông tham gia phong trào Thanh niên Vĩnh Hội tuyên truyền cách mạng tại Trà Vinh. Đến tháng 7 năm 1947, khi Ủy ban Hành chính Kháng chiến tỉnh Trà Vinh thành lập Ban Chính trị Khmer, ông được phân công giữ chức Phó Trưởng ban. Năm 1948, ông giữ chức Hội phó Hội ủng hộ ISRA, và đến năm 1949 được tín nhiệm bầu làm Hội trưởng, tiếp tục phát huy vai trò vận động quần chúng Khmer tham gia kháng chiến.
Dấu ấn lãnh đạo ở khu vực Tây Nam Bộ
Trong giai đoạn 1956–1957, Maha Sơn Thông đã lãnh đạo hiệu quả phong trào đấu tranh chính trị của đồng bào và chư tăng Khmer trong tỉnh Trà Vinh. Năm 1957, thực hiện chủ trương “đường lắng”, ông được điều động sang công tác Khmer vận tại Sóc Trăng.
Đến năm 1959, ông được Khu ủy rút lên công tác tại Ban Bình vận Khu Tây Nam Bộ. Với năng lực, uy tín và kinh nghiệm thực tiễn, năm 1967, ông được phân công giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Khu Tây Nam Bộ, đồng thời là Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Cách mạng Khu Tây Nam Bộ.
Năm 1971, ông được đề bạt vào Khu ủy Tây Nam Bộ, phụ trách công tác Khmer vận cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng năm 1975.
Trọn đời vì dân tộc và đất nước
Sau ngày đất nước thống nhất, Maha Sơn Thông trở về công tác tại Trà Vinh, giữ chức Phó Bí thư Tỉnh ủy. Khi tỉnh Cửu Long được thành lập, ông là Tỉnh ủy viên, giữ chức Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, đồng thời là Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ông là Đại biểu Quốc hội khóa VI và khóa VII, giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội khóa VII, có nhiều đóng góp quan trọng trong việc xây dựng chính sách đại đoàn kết dân tộc, đặc biệt là công tác dân tộc và tôn giáo.
Do tuổi cao, sức yếu, ông từ trần ngày 25/04/1997, hưởng thọ 87 tuổi. Ghi nhận những cống hiến to lớn cho sự nghiệp cách mạng, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Chiến thắng hạng Nhất, hạng Nhì; Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Độc lập hạng Nhất; Huân chương Hồ Chí Minh; Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng.
