Mái đầu bạc và những ký ức chưa bao giờ cũ

Đã hơn bốn mươi năm kể từ ngày rời quân ngũ, người cựu Thanh niên xung phong ở xã Phú Quới, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long vẫn giữ nguyên thói quen lau chùi những kỷ vật ấy. Không phải để nhớ về những chiến công, mà để nhớ về những đồng đội đã không còn trở về.

Ông bảo, thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh, nhưng không thể làm phai ký ức của một người lính.

Sinh ra trong giai đoạn đất nước còn nhiều biến động, Trần Văn Ký lớn lên cùng tiếng bom và những câu chuyện về lòng yêu nước. Khi Tổ quốc cần, người thanh niên quê Phú Quới gác lại cuộc sống bình dị để gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong.

Những năm tháng ấy, ông cùng đồng đội mở đường, tải đạn, vận chuyển lương thực và bảo đảm thông tin liên lạc cho các đơn vị chiến đấu.

Đó là công việc không có ánh hào quang, nhưng luôn đối mặt với hiểm nguy.

Bom có thể rơi bất cứ lúc nào.

Những con đường vừa được thông tuyến chỉ sau một đợt oanh tạc lại trở thành hố sâu chằng chịt. Không chờ mệnh lệnh, những người Thanh niên xung phong lại lặng lẽ có mặt.

"Cứ nơi nào bị đánh phá thì chúng tôi đến. Mọi người chỉ nghĩ làm sao để tuyến đường không bị gián đoạn, để bộ đội phía trước có đủ lương thực và đạn dược", ông kể.

Điều khiến ông nhớ nhất không phải là những lần đối diện với cái chết.

Mà là tình đồng đội.

Trong những tháng ngày gian khó, họ cùng chia nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm và cùng động viên nhau vượt qua bệnh tật.

Có người vừa hôm trước còn cười nói, hôm sau đã mãi mãi nằm lại.

Những ký ức ấy trở thành phần không thể tách rời trong cuộc đời người cựu Thanh niên xung phong.

Năm 1979, khi đất nước bước sang một nhiệm vụ mới, ông tiếp tục cùng đơn vị sang Campuchia thực hiện nghĩa vụ quốc tế.

Xa quê hương, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, khí hậu khắc nghiệt và nhiều hiểm nguy luôn bủa vây, nhưng chưa bao giờ ông nghĩ đến chuyện lùi bước.

Theo ông, đó không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm của người lính Việt Nam đối với hòa bình của khu vực.

Sau ngày hoàn thành nhiệm vụ trở về, cuộc sống của ông cũng giống như bao cựu Thanh niên xung phong khác.

Không còn quân phục.

Không còn những cuộc hành quân.

Ông trở về với ruộng đồng, với mái nhà và những mùa lúa mới.

Từ người lính trên chiến trường, ông trở thành người nông dân cần mẫn.

Thế nhưng, điều không thay đổi là tinh thần cống hiến.

Ông tích cực tham gia công tác địa phương, hỗ trợ đồng đội cũ và góp sức trong các hoạt động đền ơn đáp nghĩa.

Đối với ông, cống hiến không có điểm dừng.

Chiến tranh thì góp sức bảo vệ Tổ quốc.

Hòa bình thì góp sức dựng xây quê hương.

Ở tuổi ngoài bảy mươi, điều khiến ông vui nhất là được chứng kiến đất nước từng ngày đổi mới.

Nhìn những con đường rộng mở, những ngôi trường khang trang và tiếng cười của trẻ nhỏ, ông càng thấm thía giá trị của hòa bình.

Ông mong thế hệ trẻ hôm nay sẽ không quên những hy sinh của cha ông, biết trân trọng cuộc sống hiện tại và nỗ lực học tập, lao động để tiếp tục xây dựng đất nước.

Chia tay ông vào một buổi chiều nhiều nắng, chúng tôi vẫn nhớ mãi hình ảnh người cựu Thanh niên xung phong đứng trước hiên nhà, đôi bàn tay đã hằn nhiều vết chai nhẹ nhàng vuốt lại chiếc ba lô cũ.

Chiếc ba lô ấy đã hoàn thành sứ mệnh từ rất lâu.

Nhưng những giá trị mà nó tượng trưng – lòng yêu nước, tinh thần dấn thân và sự cống hiến – vẫn đang theo ông đi hết cuộc đời.

Có những con người không cần được nhắc đến bằng những danh xưng lớn lao.

Chính cuộc đời bình dị của họ đã là một bài học đẹp về trách nhiệm, về lòng trung thành với Tổ quốc và về khát vọng cống hiến.

Và có lẽ, đó cũng là cách những người Thanh niên xung phong như ông Trần Văn Ký tiếp tục truyền ngọn lửa của mình cho các thế hệ mai sau.