Mai Hắc Đế (Mai Thúc Loan) và cuộc khởi nghĩa Hoan Châu

Vào đầu thế kỷ thứ VIII, dưới thời nhà Đường đô hộ, nhân dân Giao Châu phải chịu đựng một thứ sản phẩm cống nạp cực kỳ kham khổ và oái oăm: quả vải thiều tươi. Hàng năm, từng đoàn phu phen phải vắt chân lên cổ mang những sọt vải tươi vượt hàng ngàn dặm đường rừng núi hiểm trở để tiến cống về kinh đô Trường An. Cảnh sưu cao thuế nặng, phu phen tạp dịch đọa đày khiến người dân lầm than, oán hận thấu tận xanh thấu đỏ.

Giữa lúc bi thương ấy, tại vùng đất Hoan Châu (nay thuộc Nghệ An, Hà Tĩnh), xuất hiện một người tài đức vẹn toàn là Mai Thúc Loan. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, nhà nghèo khó, hằng ngày ông phải đi kiếm củi, chăn trâu cho người chủ vùng Nam Đàn. Thế nhưng, Mai Thúc Loan có sức khỏe phi thường, trí tuệ thông minh và một tấm lòng yêu nước thương dân sâu sắc. Nhận thấy lòng căm phẫn của dân gian đã đến đỉnh điểm, ông quyết định phất cờ khởi nghĩa, kêu gọi hào kiệt bốn phương vùng lên đập tan xiềng xích nô lệ.

Nghĩa quân của Mai Thúc Loan nhanh chóng lớn mạnh như vũ bão. Ông khéo léo liên kết với các thủ lĩnh lân cận và cả các nước láng giềng như Champa, Chân Lạp để hình thành một liên minh chống nhà Đường hùng mạnh. Năm 713, nghĩa quân bất ngờ tấn công và chiếm gọn thành Hoan Châu, sau đó tiến đánh và làm chủ thành Tống Bình (Hà Nội). Mai Thúc Loan lên ngôi hoàng đế, đóng đô ở vạn An (Nam Đàn), được nhân dân tôn kính gọi là Mai Hắc Đế (Vua Đen) vì da ngăm đen nhưng uy nghi lẫm liệt.

Dù sau đó nhà Đường cử một đạo quân lớn do tướng Dương Tư Húc chỉ huy sang đàn áp dã man, cuộc khởi nghĩa bị dìm trong biển máu và Mai Hắc Đế tuất tiết, nhưng tinh thần tự chủ, kiên cường của ông đã giáng một đòn chí mạng vào ý đồ đồng hóa của phong kiến phương Bắc, để lại niềm tự hào lớn lao trong lịch sử chống gi ngoại xâm của dân tộc.