MÃI MÃI TUỔI 20

MÃI MÃI TUỔI 20

Khúc tráng ca về liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc & Thế hệ xếp bút nghiên

"Hạnh phúc là gì? Hạnh phúc là được chờ đợi nhau... 30/4/1975, Thạc sẽ trả lời cho Như Anh câu hỏi: Hạnh phúc là gì?"

CHÚNG TA CỦA HIỆN TẠI VÀ LỜI HẸN MÙA XUÂN NĂM ẤY…

Tôi đang ngồi đây, giữa giảng đường của Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên trong một buổi chiều nhạt nắng. Tiếng lật sách xạc xào, tiếng gõ bàn phím lách cách và những thanh âm êm đềm của một ngày bình thường trôi qua. Nhìn ra khoảng trời xanh thẳm ngoài cửa sổ, tôi chợt nhận ra: Sự bình yên này là một thứ xa xỉ tột cùng đối với những thanh niên mang danh xưng "sinh viên" của hơn nửa thế kỷ trước.

Trong số những thanh niên ấy, có một người tôi chưa từng gặp mặt, nhưng những trang nhật ký anh để lại đã găm vào tâm trí tôi một nỗi ám ảnh khôn nguôi. Anh là Nguyễn Văn Thạc.

Người ta hay nhắc về anh như một biểu tượng của lòng yêu nước. Nhưng với tôi, trước khi trở thành một anh hùng, Nguyễn Văn Thạc là một người trí thức trẻ mang tâm hồn đẹp đến nao lòng. Anh là một học sinh giỏi Văn, một sinh viên khoa Toán - Cơ của Đại học Tổng hợp Hà Nội. Anh yêu những chùm hoa phong lan mỏng manh, say mê những vần thơ tình, và mang trong ngực trái một mối tình đầu thuần khiết với người con gái tên Như Anh.

Hãy thử tưởng tượng xem, ở độ tuổi 20 – cái tuổi mà chúng tôi hôm nay vẫn còn đang loay hoay với những chênh vênh của việc định hình bản thân, với điểm số và những áp lực vô hình của kỷ nguyên số thì anh Thạc đã phải đứng trước một ngã rẽ nghiệt ngã nhất của kiếp người: Sống cho riêng mình, hay chết cho quê hương?

Tháng 9 năm 1971, chàng sinh viên Hà thành ấy đã tự tay gấp lại chiếc áo sơ mi trắng nhuốm mùi mực viết, khoác lên mình bộ quân phục màu xanh lá cây rập rờn hơi thở của chiến tranh. Giây phút ấy, anh có tiếc nuối không? Một tương lai rực rỡ với giảng đường, với những công trình nghiên cứu đang chờ

đón anh. Nhưng anh đã chọn đi vào nơi khói lửa. Trong cuốn nhật ký mang tên "Chuyện đời", anh lặng lẽ ghi xuống một dòng mà sau này đã trở thành châm ngôn của cả một thế hệ:

"Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù..."

Đó không phải là một tiếng hô hào bốc đồng của tuổi trẻ, mà là sự lựa chọn đầy tỉnh thức. Người trí thức ấy hiểu rõ sự tàn khốc của đạn bom, nhưng anh thà đem tấm thân trí thức của mình ra chắn những làn đạn, còn hơn phải cúi đầu nhìn giang sơn bị giày xéo.

Hình ảnh:“Gương mặt thư sinh, ánh mắt trong veo của chàng thanh niên Hà Nội trước ngày vào sinh ra tử.”

Điều khiến lồng ngực tôi thắt lại khi đọc về anh, chính là tình yêu của anh giữa bom đạn. Trong cái không gian đặc quánh mùi tử khí của chiến trường miền Trung, ranh giới giữa việc còn thở hôm nay và tắt lịm ngày mai mỏng manh như một sợi tơ, người ta dễ trở nên chai sạn. Vậy mà, anh Thạc vẫn gom góp những sự lãng mạn cuối cùng để viết thư gửi về hậu phương. Lời hẹn ước của anh với Như Anh không chỉ là lời của một người đang yêu, mà là lời của một người thiết tha được sống:
"Hạnh phúc là gì? Hạnh phúc là được chờ đợi nhau... Như Anh hãy chờ Thạc nhé! 30/4/1975, Thạc sẽ trả lời cho Như Anh câu hỏi: Hạnh phúc là gì?"

Cứ mỗi lần đọc đến con số "30/4/1975", tim tôi lại hẫng đi một nhịp. Vì sao lại là ngày đó? Một linh cảm kỳ diệu, hay một niềm tin sắt đá của người lính vào ngày khải hoàn của dân tộc? Anh hẹn ngày đất nước thống nhất sẽ trở về để định nghĩa hai chữ "Hạnh phúc". Lời hẹn ấy rực rỡ như một đóa hướng dương, nhưng lại bi tráng đến tột cùng, bởi người hứa đã mãi mãi lỡ hẹn.

Chú thích: “Những dòng chữ nắn nót trong cuốn nhật kí "Chuyện đời" – nơi neo đậu tâm hồn

của người lính sinh viên.”

Mùa hè rực lửa năm 1972, chiến trường Quảng Trị hóa thành một "cối xay thịt" tàn khốc nhất lịch sử. Thành cổ nhỏ bé trong 81 ngày đêm oằn mình cõng trên lưng lượng bom đạn bằng 7 quả bom nguyên tử. Đất Quảng Trị trộn lẫn máu xương. Sông Thạch Hãn đỏ ngầu cay đắng. Những chàng sinh viên chưa từng quen sương gió như anh Thạc đã phải vật lộn dưới giao thông hào ngập bùn, đối diện với cái chết mỗi phút, mỗi giây.

Và rồi, ngày 30/7/1972, tại ngã ba Long Hưng, viên đạn pháo oan nghiệt đã tìm đến anh. Chàng sinh viên tài hoa ấy ngã xuống khi tuổi đời chưa trọn đôi mươi. Không có một phép màu nào xảy ra. Nguyễn Văn Thạc vĩnh viễn nằm lại dưới những lớp cỏ non Thành cổ, mang theo vào lòng đất mẹ một định lý toán học còn bỏ ngỏ, và một lời hẹn mùa xuân mãi mãi dang dở.

"Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Gấp lại trang nhật ký của người lính sinh viên năm ấy, một cảm giác hổ thẹn len lỏi trong tâm trí tôi. Chúng tôi, những người trẻ hôm nay, đôi khi quá dễ dãi buông xuôi trước một bài thi điểm thấp, than vãn vì một ngày mất mạng internet, hay gục ngã trước những áp lực vô hình. Chúng tôi coi sự bình yên mình đang có là một điều hiển nhiên.

Nhưng nhìn lại anh Thạc, nhìn lại hàng vạn thanh niên đã chôn vùi thanh xuân dưới lòng sông Thạch Hãn, tôi nhận ra món nợ khổng lồ mà thế hệ mình đang mang: Món nợ của máu và nước mắt. Các anh đã từ bỏ tuổi 20 của mình, để đổi lấy hàng triệu "tuổi 20" rực rỡ cho chúng tôi ngày hôm nay.

Nguyễn Văn Thạc không thể trở về để trả lời câu hỏi "Hạnh phúc là gì?". Nhưng bằng sự hy sinh của mình, anh đã để lại cho dân tộc một định nghĩa vĩ đại nhất: Hạnh phúc là được cháy tận cùng cho quê hương được sống.

Ngoài kia, sân trường TNUT nắng vẫn vàng ươm. Bầu trời Thái Nguyên hôm nay cao và trong vắt. Tôi bước ra khỏi lớp học, hít một hơi thật sâu, tự nhủ với lòng mình: Phải sống. Sống cho trọn vẹn, sống cho tử tế, và sống thay cả phần đời rực rỡ mà những người lính "Mãi mãi tuổi 20" năm ấy chưa kịp sống.