Mãi mãi tuổi hai mươi

Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại Hà Nội. Anh là một sinh viên giỏi của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, từng đạt giải Nhất cuộc thi học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc.

Năm 1971, khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, chàng sinh viên 19 tuổi rời giảng đường để lên đường nhập ngũ.

Ngày chia tay, một người bạn hỏi:

— Thạc này, cậu còn trẻ như vậy, có tiếc những năm tháng đại học không?

Thạc mỉm cười:

— Có chứ. Nhưng đất nước đang cần chúng ta. Sau này nếu còn cơ hội, mình sẽ học tiếp.

Những ngày trong quân ngũ, Nguyễn Văn Thạc vẫn mang theo bên mình một cuốn sổ nhỏ. Anh viết lại những điều mình nhìn thấy, những suy nghĩ về gia đình, bạn bè, tình yêu và quê hương.

Có đêm hành quân rất mệt, người đồng đội hỏi:

— Sao cậu còn viết?

Thạc đáp:

— Vì mình sợ những ngày tháng này trôi qua mà không còn ai nhớ. Mình muốn ghi lại để sau này, nếu trở về, mình có thể kể cho mọi người nghe.

Cuốn sổ ấy dần đầy lên bằng những dòng chữ của một người lính trẻ.

Anh viết về những con đường hành quân, những người dân gặp trên đường, về đồng đội và cả những phút giây nhớ nhà.

Nhưng phía trước vẫn là chiến trường.

Năm 1972, Nguyễn Văn Thạc vào chiến trường Quảng Trị.

Một người đồng đội nhìn anh rồi nói:

— Chúng ta còn trẻ quá!

Thạc im lặng một lúc rồi đáp:

— Chính vì còn trẻ nên chúng ta càng phải cố gắng. Tuổi trẻ không chỉ để ước mơ cho riêng mình, mà còn để làm điều có ích cho đất nước.

Ngày 30 tháng 7 năm 1972, Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại chiến trường Quảng Trị, khi chưa đầy 20 tuổi. Anh chỉ có khoảng mười tháng tuổi quân.

Nhiều năm sau, những trang nhật ký anh để lại được gia đình trao lại và được xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”. Cuốn nhật ký trở thành một tác phẩm được nhiều thế hệ bạn đọc biết đến, ghi lại tâm tư và lý tưởng của một người lính trẻ trong chiến tranh.

Một học sinh đọc những trang nhật ký ấy rồi hỏi thầy:

— Thưa thầy, tại sao một người đã hy sinh từ rất lâu mà những dòng chữ của anh vẫn khiến chúng em xúc động?

Người thầy trả lời:

— Bởi vì tuổi trẻ của anh ấy đã được gửi lại trong từng trang giấy. Anh đã sống, học tập, yêu thương và chiến đấu với tất cả những gì mình có.

Ngoài cửa sổ, những hàng cây xanh đang lay động trong gió.

Chiến tranh đã lùi xa.

Những người trẻ hôm nay được đến trường, được học tập và tự do theo đuổi ước mơ.

Nhưng khi đọc lại những dòng nhật ký của Nguyễn Văn Thạc, chúng ta hiểu rằng có một thế hệ thanh niên đã từng gác lại những ước mơ riêng để lên đường.

Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Và Nguyễn Văn Thạc đã thực sự “mãi mãi tuổi hai mươi” trong ký ức của nhiều thế hệ.