Mãi mãi tuổi hai mươi
Nguyễn Văn Thạc sinh năm 1952 tại Hà Nội. Anh là một thanh niên có năng khiếu văn chương, từng đạt giải cao trong các cuộc thi học sinh giỏi Văn và là sinh viên Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1971, khi chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra ác liệt, anh nhập ngũ.
Trước khi trở thành người lính, Nguyễn Văn Thạc là một chàng trai trẻ có những ước mơ rất bình thường: học tập, viết văn, yêu thương gia đình và bạn bè. Nhưng chiến tranh khiến anh phải tạm gác những dự định ấy để lên đường.
Trong quân ngũ, Nguyễn Văn Thạc bắt đầu viết nhật ký. Bản thảo ban đầu có tên “Chuyện đời”, được anh viết từ tháng 10 năm 1971. Những trang nhật ký ghi lại hành trình từ những ngày huấn luyện đến khi chuẩn bị vào chiến trường Quảng Trị.
Điểm đặc biệt trong nhật ký Nguyễn Văn Thạc là chiến tranh không xuất hiện đơn thuần qua tiếng súng. Anh viết về gia đình, bạn bè, Hà Nội, tình yêu, những con đường hành quân và những suy nghĩ của một người trẻ đứng trước tương lai bất định.
Năm 1972, anh vào chiến trường Quảng Trị. Những trang viết cuối cùng vẫn thể hiện tâm hồn của một chàng trai tuổi đôi mươi: yêu cuộc sống nhưng đồng thời ý thức rõ nhiệm vụ của mình.
Nguyễn Văn Thạc hy sinh tại chiến trường Quảng Trị năm 1972, khi mới 20 tuổi. Sau này, bản nhật ký được gia đình trao lại để xuất bản. Năm 2005, tác phẩm được xuất bản với tên “Mãi mãi tuổi hai mươi”.
Cuốn nhật ký nhanh chóng được nhiều thế hệ độc giả biết đến. Giá trị của nó nằm ở chỗ người đọc không chỉ nhìn thấy một người lính, mà nhìn thấy cả một con người trẻ tuổi với những vui buồn, mơ ước và suy tư.
Nguyễn Văn Thạc vì thế trở thành một biểu tượng khác của “thời hoa lửa”. Nếu những câu chuyện về Điện Biên Phủ thường được nhớ qua chiến công trên chiến trường, thì câu chuyện của anh được nhớ qua những trang viết.
Tuổi hai mươi của Nguyễn Văn Thạc dừng lại quá sớm. Nhưng những gì anh viết đã giúp các thế hệ sau hiểu rằng những người ra trận ngày ấy cũng từng là những chàng trai, cô gái có tình yêu, có gia đình, có ước mơ và có cả một tương lai phía trước.
