Mãi mãi tuổi hai mươi | Liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc (Đặng Đình Thao - Bí thư Chi đoàn ấp 2A)

"Mãi mãi tuổi hai mươi" là cuốn nhật ký thiêng liêng của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc, một trong những tác phẩm để lại dấu ấn sâu đậm nhất về thế hệ thanh niên Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Trước khi khoác lên mình màu áo lính, anh từng là sinh viên xuất sắc khoa Toán – Cơ của Đại học Tổng hợp Hà Nội, đồng thời từng đoạt giải Nhất học sinh giỏi Văn toàn miền Bắc. Chính sự kết hợp giữa một tâm hồn giàu cảm xúc và lý tưởng cống hiến đã tạo nên những trang nhật ký chân thực, xúc động và giàu giá trị nhân văn.

Cuốn nhật ký, tên gốc viết tay là "Chuyện đời", dày khoảng 240 trang, được Nguyễn Văn Thạc ghi chép từ ngày nhập ngũ 02/10/1971 đến ngày 24/5/1972, trước khi anh hành quân vào chiến trường Quảng Trị. Mỗi trang viết đều phản chiếu tâm hồn trong sáng, khát vọng sống, khát vọng yêu thương và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc của một chàng trai chưa tròn hai mươi tuổi.

Một trong những chi tiết đặc biệt và được nhiều người nhắc đến nhất trong cuốn nhật ký là dòng chữ Nguyễn Văn Thạc đã viết và gửi người bạn gái tri kỷ Phạm Thị Như Anh vào ngày 18/9/1971: "30/4/1975 Thạc sẽ trả lời cho P. câu: Hạnh phúc là gì?...". Lời hẹn ấy trùng khớp với ngày 30/4/1975 – ngày đất nước hoàn toàn thống nhất. Dẫu chỉ là một lời hứa hẹn của tuổi trẻ, nhưng khi nhìn lại lịch sử, nhiều người xem đó như một sự dự cảm đầy xúc động. Nhưng tiếc rằng, Nguyễn Văn Thạc đã không còn sống để thực hiện lời hứa ấy.

Xuyên suốt cuốn nhật ký là hình ảnh một chàng trai mang tâm hồn lãng mạn nhưng luôn đặt trách nhiệm với đất nước lên trên hạnh phúc riêng. Anh nhiều lần nhắc đến người con gái mình yêu bằng những chữ viết tắt như "P." hay "N.A.", nhớ về những buổi chiều Hà Nội bình yên, nhớ bóng dáng người con gái nép bên hàng bạch đàn, nhớ những ước mơ giản dị của tuổi trẻ. Tình yêu trong nhật ký hiện lên nhẹ nhàng, trong sáng, trở thành nguồn động viên để anh thêm vững bước trên con đường đã chọn.

Bên cạnh những dòng viết về tình yêu, Nguyễn Văn Thạc còn ghi lại cuộc sống quân ngũ với tất cả sự chân thành và lạc quan. Đó là những câu chuyện rất giản dị về tình đồng đội, những lần chia nhau từng mẩu lương khô, những tiếng cười xua tan gian khó hay những kỷ niệm nhỏ trong những ngày huấn luyện. Dù cuộc sống thiếu thốn và đầy gian nan thử thách, anh vẫn luôn giữ niềm tin vào ngày mai và vào thắng lợi của dân tộc.

Điều nổi bật nhất trong cuốn nhật ký là lý tưởng sống cao đẹp của người thanh niên thời chiến. Đứng trước sự lựa chọn giữa ước mơ cá nhân và tiếng gọi của Tổ quốc, Nguyễn Văn Thạc khẳng định: "Không còn phải đắn đo gì nữa... Mình không muốn dành cuộc sống của mình cho một sở thích cá nhân. Mình muốn làm theo yêu cầu của Tổ quốc". Những dòng chữ ấy thể hiện rõ bản lĩnh, trách nhiệm và tinh thần cống hiến của một thế hệ sẵn sàng hy sinh tuổi xuân vì độc lập, tự do của dân tộc.

Ngày 30/7/1972, tại chiến trường Quảng Trị ác liệt, Nguyễn Văn Thạc đã anh dũng hy sinh khi vẫn chưa đầy 20 tuổi và mới chỉ có 10 tháng tuổi quân. Trước lúc trút hơi thở cuối cùng sau khi bị mảnh đạn pháo trúng người, anh vẫn kịp dặn đồng đội giữ gìn những tài liệu mang theo và gửi lời nhắn về gia đình. Những lời dặn cuối ấy càng làm sáng ngời phẩm chất của một người lính luôn đặt nhiệm vụ lên trên bản thân.

Năm 2005, cuốn nhật ký được nhà thơ Đặng Vương Hưng sưu tầm, biên tập và xuất bản với nhan đề "Mãi mãi tuổi hai mươi". Ngay sau khi phát hành, tác phẩm đã trở thành một hiện tượng văn hóa, lay động hàng triệu độc giả trong và ngoài nước. Đến hôm nay, cuốn nhật ký vẫn được xem là biểu tượng đẹp của tuổi trẻ Việt Nam – một tuổi trẻ giàu lý tưởng, biết yêu thương, biết cống hiến và sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc. Những trang viết của liệt sĩ Nguyễn Văn Thạc không chỉ lưu giữ ký ức của một thời chiến tranh mà còn truyền cảm hứng về lòng yêu nước và khát vọng sống đẹp cho nhiều thế hệ mai sau./.