Mãi mãi tuổi hai mươi - Nguyễn Văn Thạc (28)

Còn hôm nay thì yên tĩnh lạ thường – Không có tiếng máy bay, không có tiếng nổ –

Các cụ già ở đây bảo rằng những năm địch đánh phá ác liệt, không lúc nào ngớt tiếng

máy bay ở trên đầu tiếng pháo địch kích từ ngoài biển vào tiếng bom ình ình – anh

thoảng, một ngày trọn vẹn không có máy bay, mọi người thấy nhớ nhớ, thiếu thiếu…

Làm sao địch có thể gây được tình trạng căng thẳng ở đây, khi mà bom đạn trở thành

điều không đáng nói trong cuộc sống?

Đêm qua, lúc đi lấy gạo, pháo ta bắn lên trời như pháo hoa đỏ rực cả một góc trời –

Còn buổi chiều, phía ấy rực lên một màu chói lọi – Đúng là bom đạn không thể giết

được chất thơ của đất nước. ở nhà lá dài chứa gạo, hồi chiều máy bay lượn quanh mãi,

trời vừa sụp tối, ngồi sao Hôm cô độc của Như Anh vẫn hiện lên, nhoè trong sương,

nhưng người ta vẫn nhận ra rằng: ngôi sao đó sáng và trong lắm – ở trên cái nền xanh

biếc, chùm lá phi lao li ti sẽ đu đưa một cách thần thoại. Cuộc đời vẫn như chẳng hề

có chết chóc, có đau thương…

O Hồng (Như Anh và cả mình, ghét cái tên ấy lắm đấy!) cũng lạc quan và vui như

chính đất này. Cái nốt ruồi nhỏ xíu trên má là “ưu điếm” của o đấy – có duyên thầm,

và tế nhị Mỗi lần o nói chuyện, mình phải bắt nhắc lại đến 4 lần mới thủng câu

chuyện. O bảo: Các anh ở ngoài ấy ít đi bộ đội chứ trong này đi hết. Họp chi đoàn bói

cũng không ra một người con trai. Mình bảo ở đó cũng đi chứ, và những người con

gái cũng có chung 1 cảm nghĩ như vậy O ấy bảo: Chúng em chỉ thích đi bộ đội, nhưng

khám sức khoẻ không đủ nên phải ở nhà – ở nhà và đi dân công hoả tuyến. Mình trố

mắt ngạc nhiên vì người ngồi trước mặt mình kia, che miệng khi cười và chẳng bao

giờ đi làm về dám bước thẳng vào nhà khi có bộ đội ở trong. Lại là người có mặt

trong chiến dịch đường 9, Khe Sanh – Trị Thiên… Lại là người cõng thương binh, tiếp

đạn, là người thu dọn chiến trường…

Vậy là lửa khói của mặt trận đã bao trùm lên người O đó Vậy là chính O đã là cô

Thanh niên xung phong đẹp kỳ lạ trong bài thơ tuyệt diệu của Phạm Tiến Quật:

“Cái miệng em ngoa cho bạn cười giòn

Tiếng Hà Tĩnh nghe buồn cười đáo để

Anh lặng người anh như trôi trong tiếng ru…”

O vẫn thuỳ mị, dịu dàng. O chẳng đanh đá như mình quan niệm về những o gái trên

tuyến lửa. O chẳng có chút gì tỏ ra “sống gấp”. O vẫn thương nhớ người con trai đi bộ

đội đã 2 năm rồi và đêm nay, o ngồi gấp chiếc phong bì trắng muốt để gai cho anh.

Nhìn O, mình thấy yên tâm lạ lùng mình thấy tin tưởng lạ lùng ở những cô gái Việt

Nam. Không, họ nhất định vượt qua cái khoảng cách ghê gớm của không gian và thời

gian. Ngồi nói chuyện với O, mình rất hài lòng về cách đối xử chân thật, mềm dịu và

đứng đắn. O gái này đây, là niềm hạnh phúc đáng gìn giữ và trân trọng của đồng đội

mình đang chiến đấu ngoài tiền tuyến.

Mình nghĩ đến những thế hệ đã qua thời chập chững. Những người giờ đã già lão, đã

cao tuổi ấy cũng có lúc họ là thanh mền như mình, một ông già, một bà lão giờ đây,

dạo ấy họ cũng trò chuyện thế này. Rồi người đi, người ở… Thời gian chạy hết bao

nhiêu chặng đường dài, để bây giờ đội quân chủ lực của quân đội, của đất nước là

mình, là lứa tuổi mình…

Tụi trẻ đang vây quanh chiếc bàn kia, chẳng mấy chốc lại rụt rè, e lệ khi nói chuyện

với nhau. Cũng hay, Như Anh nhỉ. Mặc dù chẳng có gì ẩn ý, nhưng họ vẫn phải rụt rè.

Và cái rụt rè ấy mới đáng quí chứ – chẳng thể nào mua được và chẳng phải ai cũng có.

Mà lạ, các o ở đây hay chế giễu bộ đội ngoài ấy. Hôm nào bọn mình đi lấy củi là y như

xấu hổ đến chết – chẳng phải bọn mình không gánh được củi kết, hay không chặt

được những cành khô. Nhưng rừng xa quá, vào chặt được gánh củi thì hết nửa ngày,

phải vội vàng ra ngay kẻo đói. Vậy mà, hễ thấy anh bộ đội thấp thoáng lội qua dòng

suối ở cửa rừng là các o lại bụm miệng cười – Như Anh chắc chẳng cười đâu nhỉ/ Như

Anh thương cơ – Còn các o này cười hoài. Lại còn hỏi: Các chú bộ đội chặt củi ở đâu,

bảo tui đi Chặt với – Làm cho lính xấu hổ đến đỏ nhừ mặt. Quả thực con gái, hay nói

chung dân ở đây, làm ăn giỏi thật, khoẻ hơn dân khu 3 nhiều – Quần quật suốt ngày

đêm, giặc bắn phá là thế mà có coi ra gì đâu. Con trai đi bộ đội hết, các o phải làm tất

cả công việc của nhà nông. Bởi thế, cái dáng lùi lùi. hơi thô, cục mịch của các o chỉ

làm cho bọn mình thêm quí, thêm thương. D nhiên, các o lẳng nghĩ gì đến các o cả,

các o còn thương hơn chú bộ đội gian khổ và vất vả nhất. Có lẽ chính cái tình cảm tốt

đẹp ấy đã làm các o đỡ ngại, và nhất là làm các chú bộ đội gìn giữ cho các o, cho

mình, gìn giữ tình cảm quân dân trong sáng và rất đáng ca ngợi.

Mình rất tiếc rằng Như Anh không sống trong khung cảnh này. Như Anh còn đang vất

vả học tập, và những cám dỗ mà Như Anh cần vượt qua chẳng phải dễ dàng. Mình rất

tiếc Như Anh không ở gần mình như o gái Hà Tĩnh này, đế mình được dìu dắt, hỏi han

và âu yếm, chiều chuộng. Có lúc cứ nghĩ rằng Như Anh còn rất trẻ dại, còn ngây thơ

quá đỗi mà mình cần phải che chở, có lúc lại nghĩ rằng Như Anh là người dìu dắt

mình vượt qua những chặng đường gian khó nhất – Có lẽ cả hai, ừ, đúng – Như Anh

là như thế nhỉ?

Trong tay mình là chiếc quạt giấy, năm trước ngày 22- 4-71, Như Anh đã âu yếm viết

tên mình trên nan quạt – những nan tre mỏng mảnh xoè ra cho 7 con cò trắng muốt

vỗ cánh đọc câu thơ của Chế Lan Viên:

“Và cánh cò lại bay hoài không nghỉ

Trước hiên nhà, trong hơi mái câu văn”.

Thế là gần tròn 1 năm, chiếc thuyền căng tấm buồm xanh đi về trong giấc ngủ của

mình… Cái quạt, theo mình hành quân từ những ngày đầu bộ đội, mấy lần định cất về

mà lần nào cũng quên – Dường như là một sự cố ý – Quạt yêu quí nằm trong đáy sâu

của ba lô, nằm trong đáy sâu của lòng mình, giờ đây đang dậy lên những làn gió mát –

Hệt như hơi thở Như Anh, hệt như tiếng hát và những âm thanh đậm đà, xao xuyến cất

từ trong trái tim em…

Sao mình lại viết những dòng này nhỉ – Mặc dù bao nhiêu lần khác, mình nhớ và nghĩ

về Như Anh rất nhiều, da diết và bâng khuâng… Cũng không rõ nữa. Chắc là minh

muốn bù cho Như Anh vì ở trẽn, mình đã viết và nói khá nhiều về o Hồng, o gái Hà

Tinh sống sung sướng hơn Như Anh và khổ hơn Như Anh. ù, mình không muốn và

sẽ chẳng bao giờ dành cho ai khác trừ Như Anh yêu quí, những tình cảm tốt đẹp nhất

và trong sáng nhất – Cứ mỗi lần gặp 1 người con gái, dù quen hay chẳng hề biết họ,

cũng gợi cho mình nhớ đến Như Anh, nhớ đến người thương nhất và tin nhất của lòng

mình.

Như Anh đã biết mình vào đây chưa nhỉ? Và Như Anh sẽ nghĩ gì, đã nghĩ gì trong

những ngày mình đi xa? Ai có được niềm hạnh phúc mình hằng ao ước, hái tặng Như

Anh những bông hoa đẹp và tươi mát nhất vườn, thơm nhất vườn? Ai nhỉ?

Nhưng thôi, cái đó chỉ là điều rất nhỏ. Chỉ mong mỏi Như Anh thực sự học giỏi, làm

được nhiều, cống hiến được nhiều. Có lẽ đó chính là niềm hạnh phúc chân chính nhất

mà người ta hằng băn khoăn.

Những ngày mà mình nhớ rất nhiều đến các bạn cùng lớp cùng học với mình, cùng

trường. Có người đi bộ đội đã hy sinh, có người còn ở tiền tuyến, có người ở nhà và

có người đi học nước ngoài. Mỗi người một công việc quan trọng do đất nước phân

công. Mình rất tin rằng mỗi người bạn ấy sẽ có lúc nhớ lại những mái trường các bạn

đã đi qua, sẽ nhớ những kỷ niệm chẳng bao giờ có thể phai nhoà và những ước muốn

xôn xao khi cửa đời rộng mở – Có thể mượn ý Tố Hữu mà nói ở đây: Ta chính là hôm

nay và các bạn c mình là mãi mãi. Nhưng làm sao có thể có tương lai đẹp đẽ khi

không có những người hôm nay đang cầm súng, đang gian khổ đánh giặc. Riêng

mình, hình như đây là một phần thưởng. Đi bộ đội, với mình không chỉ là đánh giặc

Được sống những ngày oanh liệt và vẻ vang nhất của đất nước, khi mà dân tộc ta đang

thắng lớn và bước nhanh đến ngày thắng lợi hoàn toàn, mình phải viết. Phải viết với

tất cả năng lực của mình có được. Phải viết với sự say mê, cố gắng hết sức của bản

thân. Viết với bao nhiêu gửi gắm và tin tưởng của bạn bè đối với mình.

Mình rất khổ tâm và đau đớn vì chẳng viết được cái gì có hồn cả. Dòng sông chảy qua

xóm làng đẹp là thế, với chiếc thuyền gỗ ngấm nước, những dải cát mơ màng mọc lờ

đờ mặt nước, những bụi rong xoã tóc xanh cả sông… Chao ôi, giọng hò đầy thương,

đầy nhớ trong đêm vắng trăng, đầy sao… Xóm làng sau một ngày thắng giặc như vậy

đó Mình muốn viết một cái gì, một bài thơ, một bài tuỳ bút về những điều tương tự

như thế – Mà không khi nào hài lòng cả – Khi nào cũng chỉ là những cảm xúc sáo

mòn và cũ kỹ. Những hình ảnh mất hết góc cạnh của cuộc đời. Ý nghĩ của mình bao

giờ cũng mơ hồ, hình thành

không rõ rệt. Chỉ khẽ thoáng, khẽ chạm vào là biến đi đằng nào không sao giữ lại

được. Đến một lúc tình cờ nào, nó lại hiện ra, rõ ràng, khúc chiết như những dòng

chữ chính xác của một cuốn sách giáo khoa.

Các bạn đi học, có cái khổ, cái vất vả của người đi học. Không ai có thể sống thoải

mái nếu người đó muốn thực sự có kh muốn đóng góp một thành quả lớn lao cho đất

nước. Phải nói rằng mình đã cố gắng rất nhiều, cố gắng rất nhiều để sống và làm

những ước muốn mà thuở nhỏ mình hằng ao ước. Mình chỉ muốn làm tốt nhất, đúng

đắn nhất, đầy đủ nhất câu kết luận của bài tập làm văn mình đã viết hồi học phổ

thông. Chỉ muốn chứng minh đẹp nhất những điều mình đã nói với Như Anh yêu dấu

trong những lá thư.

16.4.72

Hôm qua yên tĩnh, nhưng đấy là đối với cái tỉnh Hà Tĩnh mình đang ở, còn đối với

miền Nam và những miền đất nước khác thì vẫn chẳng có chút gì là yên tĩnh cả. 2 giờ

sáng nay, máy bay địch tới bắn phá Hải Phòng bị bắn rơi 5 chiếc. Đặc biệt nhất là có 1

B.52. Như vậy, địch đã dùng B.52 ra bắn phá các thành phố lớn, tiến hành một bước

leo thang ở miền Bắc. ở miền Nam, thị xã Bình Long đã được hoàn toàn giải phóng.

Nhân dân tụ tập quanh người hàng xóm có chiếc đài bán dẫn nhỏ để nghe tin tức. Họ

ngóng tin như 1 giá trị tinh thần không thể nào thiếu được – Và ở họ có một sự nhạy

cảm rất đáng quí về chính trị. 13 giờ, địch ném bom ở Kỳ Anh, phía Tây – thì 14 giờ,

họ đã biết rất chắc chắn. Rất chính xác. Ai cho họ biết được những tin tức ấy nhỉ? Bà

cụ toàn hỏi mình tin tức. Mình thì mù tịt, chẳng biết gì cả. Không phải bộ đội là được

biết hết tin tức chiến trường đâu. Họ cứ tưởng: có tin gì mới ở chiến trường là bọn

mình lại được tập hợp để nghe báo cáo ngay. Thực ra, nguồn tin tức mà bọn mình

nghe là mẩu báo của tiểu đoàn và cái đài Li do của ông cán bộ. Trong khi người dân

còn có biết bao nhiêu nguồn tin vỉa hè phần lớn là chân thực nhất.

Phải nói, ở mỗi người sống trên đất Hà Tĩnh, đều có một mối quan tâm đáng quí đối

với đất nước. Họ lo lắng cho vùng bị bom đạn địch tàn phá. Họ lo lắng cho cả nhưng

vùng họ nghi rằng địch sắp đổ bộ – Đây là nơi đầu tiên mình thấy sự căm thù, khinh

bỉ kẻ thù của dân tộc dữ dội nhất, mạnh mẽ nhất. Nghe tin địch đã đổ bộ xuống cầu

Hàm Rồng, mọi người hỏi nhau để xác minh sự đúng đắn của nguồn tin ấy. Nhưng họ

hỏi mà bên trong họ không tin. Làm sao địch có thể đổ bộ xuống đấy được. ở đó

chúng nó ăn cướp gì được. Dân thì không có gạo, chỉ nhiều khoai – Những cụ già

Hoẵng Hoá – Thanh Hoá sẵn

sàng cho chúng nếm khoai!

Sự quan tâm đến vận mệnh đất nước ở đây gắn liền với nỗi lo lắng của bản thân mỗi

người và gia đình. Bởi vậy điều đó cũng là phải thôi, điều đó cũng hợp logic thôi.

O Hồng chiều nay bắt đầu đi dân công hoả tuyến ở Quảng Bình. O doạ ở nhà là phải

làm cơm tiễn đi – Vì vào trong đó, o sẽ khám bộ đội và nhất định sẽ đi trong đợt này.

Bà cụ lo cuống, và cứ vừa sửa soạn cho o đi, vừa mắng – Nào là: cái ngữ mày mà đòi

đi bộ đội, đòi đi vác đạn cho pháo… Nào là nó chỉ bắn doạ cũng sợ rồi… Còn o ta,

cứ tỉnh bơ. O bận rộn ra sông gội đầu và giặt cái áo xanh o hay mặc. Nó đã cũ và bạc

trắng ở vai áo – O ra ngõ vặn đôi quang gánh bằng những sợi mây trắng nõn còn dính

nhựa – Cả nhà ăn cơm rồi mà o còn đứng đó, o làm mê say, o mặc những cơn gió mùa

hè thổi tung những lùm

lá tre… Mình đi ăn cơm và hỏi: O Hồng không ăn cơm để chiều đi à… O cười ngượng

nghịu… Mình giật mình vì bỗng nhận ra rằng o còn nhỏ quá. O nhỏ như một em bé

cấp hai. Và sự thật o chỉ mới là học sinh lớp 6. Dưới lớp tay mình là tờ bìa màu xanh

hơi cũ – Cái bìa sách có dòng chữ Trường cấp 2 Cẩm Lạc – /ớp 6B – Lê Thị Hồng –

Năm 1971 – 1972″ – Có phải o không? Đã tẩy đi dòng con số 1971-1972- Không, o

đừng ngượng – năm nay o 16 hay 17 tuổi rồi, o chẳng đi học nữa – BỘ đội chẳng chê

o học dốt đâu, bộ đội 12 năm đi học, sung sướng hơn o nhiều, và hiểu nỗi khổ của

người không được đi học.

Vậy là o gái Hà Tĩnh này lại đi vừa lớn dậy, vừa thôi học mấy tháng thôi, mà cuộc đời

đã phong phú lắm, đã đẹp lắm rồi – Mà cuộc đởi o đã có bề dày và cả bề sâu nữa. O

đã và sắp đi hoả tuyến – O đi thanh thản, hào hứng – O tung tăng đi đến chiến

trường…

Rất lạ, o nhắc mình nhớ đến Như Anh rất nhiều – Sao Như Anh không là một o gái

Hà T nh thế này để hôm nay mình được bịn rịn chia tay và hẹn gặp Như Anh ở chiến

trường? Mà đây lại chỉ là một o gái khác lạ, mình không muốn nói gì với o cả – chỉ

thầm chào thôi. Chỉ mong o chóng lớn, trưởng thành trong thử thách ác liệt của tuyến

lửa và trở về như hàng nghìn cô gái khác. Để lại nỗi ngẩn ngơ cho đời như bài thơ ca

ngợi các o…

Như Anh học giỏi không? Như Anh học giỏi không? Như Anh có được chứng kiến,

được biết những con người, những cô gái trẻ, yêu đời đang làm thay cho Như Anh,

cho các bạn Như Anh ở nhà học tập – Phải đấy, họ sung sướng hơn Như Anh và gian

khổ hơn Như Anh cũng chính là ở đấy. Họ hạnh phúc hơn Như Anh cũng chính ở trận

tuyến này.

Mình chẳng muốn nói Như Anh và các bạn Như Anh phải chịu ơn những cô gái đi

trên đất lửa – Họ cũng như Như Anh chỉ làm nhiệm vụ quan trọng mà đất nước trao

cho. Nhiệm vụ nào cũng vẻ vang, cũng gian khổ cả. Mình rất hiểu Như Anh, rất hiểu

rằng Như Anh mong muốn và đang cống hiến sức lực của mình cho đất nước. Rất

hiểu rằng Như Anh không bao giờ muốn trốn tránh những nơi gian khổ, ác liệt, nơi

cái sống và cái chết đang giằng co nhau… Mình chỉ muốn nhắc Như Anh rằng: Như

Anh à, các o gái này có thể mất đi lắm. Còn Như Anh và các bạn thì chắc chắn sẽ tồn

tại, sẽ sống, bởi vậy, nhiệm vụ của Như Anh rất nặng nề, phải làm tiếp những gì mà

người ở chiến trường không sao làm được – ở chiến trường này, ta đã thắng và thắng

to! Còn ở chỗ Như Anh, ta chưa thắng lớn – Nhiệm vụ của Như Anh nặng nề như

thế…

Tất cả những điều đó hẳn Như Anh hiểu rõ và sâu sa. Hẳn Như Anh sẽ biến những

suy nghĩ dằn vặt mình đang sống bình yên khi đất nước đang gian khổ thành quyết

tâm lớn nhất để học giỏi, thật giỏi – Mình tin tưởng ở điều đó và mong chờ những tin

vui nhất.

Mình sắp vào rừng, 1 giờ trưa. Chiều nay đi lấy gianh về làm bếp – Chắc là phải vào

sau và tối mới về được. O Hồng đi rồi, chắc chẳng còn được gặp mình nữa – Mình ở

đây không lâu rồi lại chuyển. Nghe đồn như vậy. Nhưng chắc rằng mình khó quên o.

Người con gái bình dị trên đất Hà Tĩnh, cô thanh rên xung phong mà Phạm Tiến Duật

hằng ca ngợi.

Hôm nay, máy bay ra ít, nhưng có ra và không yên tĩnh như đêm qua. 9 giờ đêm qua,

báo động di chuyển, như ở chiến trường vậy. Mình chợt nhớ rằng: ở đây có 1 điều đặc

biệt là nhiều chó. Chó sủa ran khi có người qua đường và cũng làm ầm cả xóm khi ở

sân kho. Bộ đội vỗ tay hoan hô nhưng người được tuyên dương (!). Buồn cười thật.

Y và anh Tí. đi chợ, mình định viết xong thư rồi đi, nhưng lại bận. Nó bảo chợ không

thú vị lắm, mà có khi còn đắt – Y định mua một con cua bể lớn về nấu bát canh cua

cho tiểu đội.