Mãi mãi tuổi hai mươi - Nguyễn Văn Thạc (33)

cục to sù. Kệ, chẳng thèm viết những điều ấy vào Nhật ký làm gì. Chuyện chiến

trường – chăng có gì đáng kể đâu – Đại loại, ta xung phong và trước giờ xuất kích bao

giờ cũng lo lắng vì vắt, muỗi, dĩn và cả con ve, con ve… hay con gì đó. Người thì gọi

là ruồi trâu – người thì gọi là con ve bò – Chà, cái anh chàng Rivaret choàng cây

thánh giá vào cổ ấy đáng sợ thật Hắn ta dùng vòi đâm qua lớp quần áo lính đánh nhói

một cái và hút máu căng ca bụng – Ai ngủ không biết là gay, có khi gã hút máu xong,

rút vòi ra không được, cứ để cả vòi trong da thịt bệnh nhân, gây cảm giác vừa buốt,

vừa ngứa. Thảo nào Vôirútsơ lại dùng cái tên quái gở ấy cho con người chống đối ác

liệt với thiên chúa giáo.

Nói điều gì huyên thuyên thế. Hành quân bao nhiêu đêm rồi, mắc võng bạt bao nhiêu

lần trong thẳm sâu và gai góc của rừng mà chưa hề làm bài thơ nào về giấc ngủ quí giá

trong rừng – Đáng ghét thế thì thôi.

Còn trời thì bây giờ nhập nhoạng. Hoàng hôn đây – Nếu như ở nhà thì đang làm gì nhỉ

– Năm ngoái vào giờ này Như Anh sắp thi à, có lẽ thi xong rồi chứ, 6 giờ tối rồi còn

gì), mà mình đang còn trong trường Đại học. Sắp dỗi nhau rồi đấy. 30/5 gặp Như Anh

và thế là bông hoa quỳnh trắng trong sắp bị ruồng rẫy đây. Khốn khổ thân mình thế

thì thôi – Bây giờ biết được những gì cần làm thì xa xôi với lắm rồi. Làm sao có thể trở

lại được những ngày như xưa nữa. Như Anh đã ra sao rồi – màu tím của gói mực học

sinh cứ làm mình nhớ đến Như Anh. Nhớ đến bài thơ nho nhỏ làm vội vàng dọc

đường hành quân qua đất Quảng Bình – đặt tên bài thơ ấy là “Màu tím hoa mua” vậy.

“Cứ mỗi lần hành quân qua đây

Lòng tôi lại nhớ em da diết

Màu tím hoa mua chẳng phải chưa hề biết

Nhưng đến giờ tôi mới hiểu màu hoa

Chẳng giấu lòng, chẳng phải giấu lòng ta

Tôi biết cô gái nào chẳng khóc

Khi đưa tiễn người con trai thân nhất

Hoa tím chín chiều nói hộ với lòng anh.

Không dừng lại đâu giữa đất nước mông mênh.

Tôi cúi xuống với cành hoa lặng lẽ

Màu hoa tím như chưa bao giờ tím thế

Cánh mỏng cánh mềm mát ngón tay ta:

Những điều lớn lao trên đất ri ước bao la

Vẫn không quên niềm riêng nhỏ nhất

Chung thủy nhất là mối tình của đất

Mỗi màu hoa đều thấm đượm tình người.

Tôi đã đi rất xa em rồi

Chẳng dễ về thăm em trong phố nhỏ

E ấp cánh hoa mua vào trong sổ

Tím lòng mình và tím cả lòng em.

Đường tôi hành quân trong đêm

Hoa đã lẫn vào màu trời tím biếc

Có nhìn thấy hoa đâu mà tôi vẫn biết

Hoa mùa hè nhuộm tím cả trời mây.

Em ở đâu rồi. Bâng khuâng kẽ tay

Tháng 5. tháng 5 hẹn về thăm vườn nhỏ

Câu u th Ơ chép tay nôn nao ý nghĩ

Hoa tím chẳng lắm lời như những dòng thơ.

Tiếng hát ai đằng sau bâng quơ

Tôi ngoái lại chào hoa lần nữa

Rừng vắng lặng. . . mà tôi cứ ngỡ

Có đôi bạn nào mới đón đưa nhau… ”

(17/5/72 – QBình)

Như Anh ở xa, có nghe thấy mình đang thì thào đọc cho Như Anh nghe bài thơ gồ ghề

này không nhỉ. Mình sẽ làm những bài thơ về hoa. Về những cánh hoa rừng, hoa dại

mà có một màu sắc và hương vị thơ hết sức. Làm những bài thơ về hoa tặng người yêu

yêu những bông hoa… Như Anh nhé, Như Anh đồng ý không nào?

Trời tối quá rồi – Đêm buông – Đêm nay gác đây. Trăng này là đầu tháng, chỉ hơi lờ

mờ – ướt át ánh trăng, làm ướt cả lòng người. Như Anh ra sao rồi nhỉ? Như Anh đã ra

sao rồi. Dẫu sao mình cũng còn yên tâm về Như Anh sẽ làm đúng và làm tốt những

điều mình mong muốn ở Như Anh. Ngày mai, khi đất nước đã hoàn toàn thống nhất

Chúng mình sẽ gặp nhau, hai chúng mình sẽ gặp nhau. Con đường vẫn đưa hương –

Như Anh nhỉ – Đêm

bây giờ buồn vì vắng những đôi bạn dạo chơi trong mùi hương của chúng.

Cái lo lắng bây giờ là lo cho gia đình – Cho những người thân yêu đang sống giữa Thủ

đô căng thẳng vì hồi còi báo động. Tối quá rồi không thế viết hơn được nữa. Đành

ghi lại một chút sự kiện trong ngày vậy. Ngày hôm nay đã bắt đầu khai lý lịch quân

nhân – Mình chẳng nhớ cái gì cả – Chẳng nhớ điều gì hết – Để lý lịch trong ba lô mà

bứt rứt trong lòng chán lắm đây.

24/5/72

Lại.nói tiếp ve những trang lý lịch – Người ta bắt khai tỉ mỉ hết sức – Nào là ông, bà,

cô dì, chú bác. Làm sao mà nhớ được cơ chứ – Ngay cả cái tên mình cũng khó mà nhớ

được Nữa là phải nhớ cả ngày tháng năm sinh. Nhớ cả sinh hoạt vật chất và chính trị

của các cụ ấy từ ngày mình có lẽ chưa có một chút gì trên trái đất này, ngay cả đó là

những tế bào đầu tiên đơn sơ nhất!

Cứ mỗi lần giở lý lịch – mình lại càng thêm khẳng định trách nhiệm nặng nề của mình

hôm nay. Hôm nay ra đi không phải chỉ là trách nhiệm của cá nhân mình cho trọn

vẹn, mà mình còn phải làm cả phần gia đình, phần ông bà, cha mẹ.

Có lẽ vì do nghĩ như vậy mà mình không muốn ghen tị hay đòi hỏi gì dễ dàng về

mình chăng. Phải khẳng định rằng mình đã cố gắng nhiều để trở thành một con người

tốt, theo đúng ý muốn của mình.

Tuổi thơ ngây thơ, chưa làm gì được cho đời mà lại chỉ gây thêm phiền phức. Nhiều

lúc ngẫm lại, cứ tự trách mình, dạo còn nhỏ, hẳn có nhiều lúc mình đã mặc chiếc áo

mới đứng bàng quan ở bến tàu. Mình đứng trẻ dại ở bậc thang có làm buồn tận cõi sâu

tâm hồn của một người lớn nào đã cảm thấy xa xôi cả một thời thơ ấu của nình?

Bây giờ lớn rồi – Mình đã hiểu nhiều hơn, đậm đà hơn lòng người. Mình hiểu được

thế nào là lòng nhân đạo cao cả của lòng người – Người ta có thế hy sinh tất cả – Hy

sinh là hết thảy những gì của riêng mình cho người khác. Mà sự hy sinh ấy là cần thiết,

là đúng đắn, chứ không phải sự hy sinh một cái gì gò bó. Một sự hy sinh hò hét và

không cần thiết.

Lòng tin tưởng ở con người cũng chính là một nét riêng rất độc đáo của lòng nhân đạo

– Điều này thầy Lưu đã nói rất nhiều với mình từ 3 năm trước, từ hơn 2 năm trước –

Nhưng đến giờ mình mới hiếu một cách sâu xa và đầy đủ nhất.

Có thế ngày mai, cuộc đời sẽ trả lời mình bằng luồng gió lạnh ngắt, nhưng có hề chi,

khi mình đã cống hiến cho cuộc đời một tâm hồn chính trực và cao cả – Biết yêu và

biết ghét – Biết lăn lộn trong cái bình dị của cuộc sống mà cảm hiểu hạnh phúc không

có gì so sánh nổi. Biết sống cao thượng, vươn lên trên tất cả những gì tính toán cá

nhân mòn mỏi và cằn cỗi. Phải, mình phải sống như vậy, phải cống hiến cho cuộc đời

một tâm hồn như thế – Đây là mơ ước là nguyện vọng, quyết tâm và cũng là trách

nhiệm mình phải làm. Phải làm.

Thạc còn buồn không? Có còn buồn bã vì những năm tháng phải xa trường đại học,

vì không được ra nước ngoài học tập – Vì các bạn Thạc, người đi đây, người đi đó,

sống êm ả, sung tức với tập giáo trình. Ngày mai, các bạn về, các bạn có kiến thức, các

bạn là kỹ sư, là các nhà bác học, còn Thạc sẽ chỉ là một con người bình thường nhất,

nếu chiến tranh không cướp đi của Thạc một bàn chân, một bàn tay…

Cũng không ngờ rằng dạo lớp 7, bài văn học sinh giỏi của miền Bắc lại chính là lời

tiên tri cho tâm trạng mình sau này: “Trước kia bị áp bức, bóc lột đau khổ đã đành.

Bây giờ, cái dốt nát về khoa học kỹ thuật cũng phải xem là một điều rất đáng đau

khổ!” (Lê Quẩn). Đấy, bình luận câu ấy đi.

Nếu như giờ đây, cho mình trở lại trường cấp 2 và làm lại bài văn ấy, mình tin rằng sẽ

làm tốt bài văn đó. Vì bây giờ, mình đã thấm thía biết bao nhiêu nỗi khổ tâm, khi bản

thân mình hoàn toàn mù tịt trước mọi vấn đề hôm qua mình hy vọng rằng sẽ nhanh

chóng nắm chắc lấy nó.

Dạo ấy, có 8 đứa thân nhau, cùng đi thi học sinh giỏi văn miền Bắc trong đội Hà Nội.

8 đứa thì cùng phòng từ cụm, huyện, thành phố, và sau cùng, đều thi miền Bắc. 4 đứa

con trai, còn lại là con gái: Lan – Hồng – Anh – Tấn – Bình – Lân – Hùng và tớ. Lan

thì bị bom năm mình lớp 9 rồi- Vũ Hồng và Tấn, giờ đang học ở Nga – còn Phạm

Kiều Anh hình như đi nước ngoài, ở nước ngoài, nước ngoài nào không rõ Bình và

mình đi bộ đội – Lân học Triết học ở trường Đại học Tổng hợp Lômônôxốp. Hùng

học bên Tiệp- Các bạn đã đi gần hết – Và bài văn thuở ấy hẳn hun đúc trong lòng

mình niềm vui, trong lòng các bạn mình say mê học tập – ù, đúng đấy, dốt nát về

khoa học là điều đau khổ vô cùng.

Hùng ơi, thằng bạn quê Sài Gòn, hôm nào ngồi trong phòng thi, nó cúi gằm mặt

xuống bàn có đến 30 phút – Rồi ngẩng lên và tha hồ cắm cúi, cắm cúi viết, viết hoài.

Nó tưởng chừng quên hết mọi người ở xung quanh và say mê với điều đang nghĩ ngợi.

Hùng nghĩ gì nhỉ, Hùng hẳn nhớ đến ba má đang sống giữa Sài Gòn tăm tối, dưới ách

quân thù. Phải, lòng khát vô tận ấy của những người thân yêu trên quê hương đã giục

giã Hùng để nó làm bài văn được giải duy nhất của Hà Nội trong năm ấy. Hùng đang

nghĩ ngợi điều gì nhỉ. Và các bạn kia nữa? Các bạn đang nghĩ ngợi điều gì? Hẳn các

bạn đã quên tiệt mình rồi – Quên tiệt cái thằng bạn cứ hay ngồi lọt thỏm trong cái

cống xỉ than làm hầm của người ta bỏ lăn lóc trên hè phố… Chỉ cần các bạn đừng bao

giờ quên cái đề văn năm ấy, cái đề văn giờ đây đang trăn trở và day dứt tự đáy lòng

mình.

Các bạn đi xa, các bạn ở lại còn được học hành, hẳn sẽ học thay cả phần mình còn bỏ

dở. Mình nghĩ đến những tình bạn cao cả và đẹp đẽ của Mác-ănggen. Mình nghĩ đến

vần thơ của nhà thơ trẻ Bế Kiến Quốc – bài thơ về tình bạn ấm cúng và tha thiết biết

bao nhiêu:

“Ta thông với nhau như hai bình nước

Niềm vui từ ở bạn sẽ về tôi…”

(Tình bạn)

Mình nghĩ đến lớp người tìm nhau trên trận tuyến – Ao ước từ bao lâu rồi, mình ao

ước từ bao lâu rồi đi trên đường Trường Sơn và gặp nhà thơ trẻ của quân đội – Phạm

Tiến Duật – gặp anh và nói chuyện với anh về cái tổng đài nằm chênh vênh bên núi

cao, về tiếng thở của rừng sâu, và cái tiếng hát không biết màu gì mà thiêu đốt lòng

người.

Mình đi tìm Phạm Tiến Quật. Còn anh, anh đi tìm Ca Lê Hiến, nhà thơ mà tập thơ đầu

là “Tiếng gà gáy” báo hiệu một tài năng:

Trong những căn nhà dã chiến. Hiến ơi.

Tôi hỏi chuyện về anh và không kìm nỗi nhớ

Tình đời thiết tha có thể nào để dở

Đất vẫn nặn mồi, nặn bát những triền sông…”

(Những dòng sông chảy mãi…P.T.D)

Còn Ca Lê Hiến, anh chẳng yên tâm ngồi trên giảng đường trường đại học, anh không

thể nghe hết tập giáo trình lịch sử – Không thể ngồi nghe tiếng gươm khua trong

những trang giấy. Anh đi tìm Giang Nam. Anh đi tìm tiếng thơ trong trẻo và khoẻ

mạnh nhất của miền Nam thuở ấy Anh đi theo tiếng gọi của trái tim mình…

Ca Lê Hiến giờ đã nằm xuống. Tài năng của anh đang độ phát triển và anh chưa kịp

làm những gì tuổi thơ hằng mong ước. Nhưng những dòng sông ấy, có bao giờ cạn

được Tiếng thơ của anh vẫn tiếp sức cho những người sau đi tới.

Tôi nghĩ đến những điều vĩnh cửu của tình bạn chân thực nhất: Không, ở lịnh vực này

nên tách rời tình yêu ra – mặc dù tình yêu cũng chính là một tình bạn chân thực và

cao quí. Phải tách ra, vì đôi khi, tình yêu còn làm nhiệm vụ riêng của nó.

Bất kỳ một thứ tình cảm nào, bất kỳ mối quan hệ kỳ lạ và thiêng liêng nào nếu như

không biết gắn cái riêng của mình vào sợi dây vô hình mà bền chắc vô cùng của công

việc trên đường thực hiện lý tưởng của mình, thì tình cảm ấy không thề gọi là đẹp đẽ,

không thề tồn tại lâu dài, không thể vượt qua được những thử thách gay go và ác liệt

của cuộc đời.

Lúc này đây, mình muốn nghĩ đến Như Anh là một người bạn chân thành và đáng tin

cậy nhất. Lúc chia tay, bên hàng cây mờ ảo con đường dẫn ra ngoại ô thành phố. Như

Anh đã thận trọng bảo mình: “Tình bạn thôi, Thạc nhé! Tình bạn thôi ư? Khi ta đi hơi

xa một chút khỏi cái ranh giới ấy của cuộc đời – Nếu như đây là đất Nga phủ đầy tuyết

trắng – Ta sẽ làm Paven và Ria, đôi bạn, đôi bạn có tình cảm trong sáng và đẹp đẽ biết

chừng nào…

Lúc ấy, quả thực, mình không đồng ý. Mình không đồng ý vì sao cũng không còn biết

nữa. Linh cảm mơ hồ không cho phép mình gật đầu. Song giờ đây, mình sẽ nói với

Như Anh như thế – Mình sẽ nói với Như Anh rằng: “ù,anh bạn thôi – chỉ cần tình bạn

và mình chỉ muốn là người bạn theo đúng nghĩa sát thực của nó!”. Tình bạn ấy có

chân thực hay không tuỳ thuộc mức độ tin tưởng của Như Anh đổi với mình – Như

Anh có nghi ngờ chút gì về lòng chung thuỷ của mình hay không? Câu hỏi ấy, mình

đã đặt ra bao nhiêu lần, và lần nào cũng khẳng định – Không, nhất định Như Anh sẽ

không nghi ngờ gì cả. Như Anh sẽ tin rằng mình nói thật – Trong cuộc đời này, tình

yêu chỉ có the nẩy nở với Như Anh và không thể với một người khác được Mình đã

yêu Như Anh, cái tình yêu đầu tiên trong sáng nhất và cái tình yêu duy nhất trong cả

cuộc đời mình – Cái tình yêu thanh bạch – không hề có gì bụi bặm của đòi hỏi hưởng

thụ nhục dục – Như Anh còn mong mỏi điều gì hơn thể nữa?

Chúng ta sẽ là bạn. Chúng ta sẽ là bạn của nhau mãi. Và như vậy, tha hồ gặp nhau, tha

hồ trò chuyện – Không còn sợ có gì ngăn cản dúng ta cả. Nhất là mình không muốn

để một nỗi khổ dai dẳng và đau xót cho một người bạn nào trên trái đất này.

Con người có sức chịu đựng kỳ lạ vô cùng – Mình tin tưởng ở sức chịu đựng ấy có thể

giúp cho mình vượt qua mọi cám dỗ, mọi đòi hỏi nhỏ bé và mốc thếch. Tuổi thơ lang

thang trong tâm hồn, thì giờ đây, lang thang bằng đôi chân cầu thủ, mình đã cố gắng

hết sức để tâm hồn mình trong sáng và đập nhịp với cuộc sống hào hùng, biến động

Mình muốn mọi niềm vui, mọi nỗi lo lắng của mình đều là niềm vui và nỗi lo lắng

của cả dân tộc, của thời đại mình đang sống.

Ch. hay nói mình, nó bảo mình nghĩ mọi điều đều đơn giản và thẳng băng. Nó bảo

mình quá ư nhìn đời bằng một màu hồng – Nó bảo mình lý thuyết và nhất định vấp

phải gai góc của cả cuộc đời. Với nó, nghi ngờ hết thảy! Nó nghi ngờ những người

con gái đang đi học xa Tổ quốc. Rằng họ không hề có được sự chịu đựng cần thiết mà

bạn bè mong muốn. Ch. bảo, đấy là sự thật, và theo nó, người ta nên có cách nhìn

nhận riêng và không nên rập khuôn máy móc.

Mình nghĩ rằng, đến một tuổi nào đó, cả tuổi trẻ ngông cuồng và lắm ý kiến mới lạ,

cứ thích tìm cho mình một quan niệm nào đấy mâu thuẫn in ít hay đôi khi đối lập hẳn

với quan niệm chính thống của thời đại và cơi như mình đã tìm ra điều gì đáng quí

lắm – Như một phát minh lớn. Họ kiêu ngạo nhìn những người khác đang theo đuổi

khái niệm sách vở – Và tự bảo, chỉ có họ mới nghĩ được điều ấy mà thôi. Còn những

người khác là sách vở, rập khuôn, là không có tính độc đáo, là tô hồng, v.v…

*

* *

Và bây giờ, tạm biệt cuốn Nhật ký đầu tiên của đời lính Không kịp xem lại được một

lần. Không kịp chữa những âm bằng âm trắc trong cấu trúc một câu văn vội vàng và

bụi bặm. Chuyện đời” mà thực ra, chẳng có chuyện gì. Một mớ tùm hum, xám xịt như

căn bếp bỏ hoang.

Ngày mai, ngày kia… Phải để lại tất cả ở đằng sau. Tôi không thể để cho ai đọc những

đòng suy nghĩ này. Trừ khitôi không còn sống mà gìn giữ nữa.

“Chuyện đời thì chưa viết hết vài chục trang giấy – Còn “Chuyện biển” thì chỉ được

vài trang thơ – Nhật ký! Chao ôi, chuyện phiếm!

Kẻ thù không cho tôi ở lại – Phải đi – Tôi sẽ gửi về cuốn Nhật ký này, khi nào trở lại,

khi nào trở lại tôi sẽ viết nốt những gì lớn lao mà tôi đã trải qua từ khi xa nó, xa cuốn

Nhật ký thân yêu của đời lính.

Ừ, nếu như tôi không trở lại – Ai sẽ thay tôi viết tiếp những dòng sau này? Tôi chỉ ao

ước rằng, ngày mai, những trang giấy còn lại đằng sau sẽ toàn là những dòng vui vẻ

và đông đúc. Đừng đề trống trải và bí ẩn như những trang giấy này.

Một ngày cuối tháng 5/72

Hà Tĩnh

Anh lính binh nhì

Kính chào Hậu phương – Chào gia đình, và người tôi yêu. Đêm nay tôi đi – Nhất định

có ngày trở về Thủ đô yêu quí của lòng tôi.

3/6/1972

Ngã ba đồng lộc

Hết