MAI NGỌC THOẢNG – NGƯỜI LÍNH DÙNG HÀM RĂNG GIỮ MẠCH LIÊN LẠC GIỮA DÒNG THẠCH HÃN

MAI NGỌC THOẢNG – NGƯỜI LÍNH DÙNG HÀM RĂNG GIỮ MẠCH LIÊN LẠC GIỮA DÒNG THẠCH HÃN

Trong ký ức về cuộc chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, dòng Thạch Hãn đã trở thành một chứng nhân đặc biệt. Dòng sông ấy từng chứng kiến biết bao người lính vượt qua mưa bom bão đạn để tiếp tế, chiến đấu, đưa thương binh trở về và giữ vững từng tấc đất. Giữa dòng nước khốc liệt ấy, một người lính thông tin đã làm nên một câu chuyện khiến nhiều thế hệ sau này không khỏi xúc động: khi đường dây liên lạc bị bom đạn đánh đứt, anh đã dùng chính hàm răng của mình giữ hai đầu dây, nối lại mạch thông tin cho chiến trường. Người chiến sĩ ấy là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mai Ngọc Thoảng, một chàng trai dân tộc Mường mới hai mươi tuổi khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng.

Mai Ngọc Thoảng sinh ra ở Thanh Hóa và nhập ngũ khi mới 17 tuổi. Tuổi trẻ của anh không bắt đầu bằng những ngày tháng bình yên như nhiều người trẻ hôm nay, mà gắn với quân ngũ, với thao trường và rồi với những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Anh được giao nhiệm vụ làm chiến sĩ thông tin hữu tuyến. Công việc ấy tưởng như thầm lặng, không trực tiếp đối mặt với quân địch bằng súng đạn, nhưng trên chiến trường, mỗi đường dây thông tin lại chính là một mạch máu. Khi đường dây còn thông, mệnh lệnh được truyền đi, các đơn vị có thể phối hợp chiến đấu, những người lính ngoài tuyến lửa biết mình phải tiến hay lui, đánh vào đâu và giữ vị trí nào. Vì thế, giữ được liên lạc cũng chính là giữ cho nhịp chiến đấu không bị ngắt quãng.

Năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào những tháng ngày vô cùng khốc liệt. Cuộc chiến đấu tại Thành cổ diễn ra dưới sức hủy diệt khủng khiếp của bom đạn. Dòng Thạch Hãn trở thành một tuyến vận chuyển và liên lạc đặc biệt quan trọng. Đường dây thông tin vượt sông liên tục bị bom pháo đánh đứt. Mỗi lần như vậy, những người lính thông tin lại phải tìm cách vượt qua dòng nước để nối lại. Họ hiểu rõ mình đang đối diện với hiểm nguy, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị bom đạn vùi lấp hoặc bị dòng nước cuốn trôi.

Đã có những người lính thông tin hy sinh khi làm nhiệm vụ. Nhưng chiến trường không cho phép họ dừng lại. Mệnh lệnh vẫn phải được truyền đi. Những người đang chiến đấu ở Thành cổ vẫn cần liên lạc với phía sau. Và Mai Ngọc Thoảng cùng đồng đội Quách Mạnh Nhạc đã nhận nhiệm vụ vượt sông nối dây.

Đó không phải là một chuyến đi bình thường. Trước mắt họ là dòng Thạch Hãn đang cuộn xiết, phía trên là bom pháo của quân địch. Mỗi mét bơi ra giữa dòng đều có thể là một lần đối diện với cái chết. Nhưng những người lính trẻ vẫn lên đường, bởi họ biết rằng phía bên kia của đường dây là đồng đội, là mệnh lệnh chiến đấu, là sự an toàn của biết bao người đang ở tuyến trước.

Mai Ngọc Thoảng bơi ra giữa dòng nước. Anh tìm được vị trí đường dây bị đứt nhưng một tình huống khó khăn xuất hiện: hai đầu dây không đủ để nối lại với nhau. Nếu không tìm được cách khắc phục, đường liên lạc sẽ tiếp tục bị gián đoạn.

Trong khoảnh khắc ấy, người lính trẻ đã nghĩ ra một cách mà có lẽ không ai có thể tưởng tượng nổi.

Anh dùng chính hàm răng của mình ngậm hai đầu dây lại.

Giữa dòng Thạch Hãn, hai tay và đôi chân phải giữ cho cơ thể không bị dòng nước cuốn đi, còn hai hàm răng phải cắn chặt hai đầu dây để tạo thành điểm nối. Phía trên vẫn là tiếng bom pháo. Dưới thân mình là dòng nước lạnh và xiết. Còn trong miệng anh là hai đầu dây mang theo những tín hiệu liên lạc của chiến trường.

Đó là một hình ảnh khiến người đọc hôm nay khó có thể hình dung hết sự khắc nghiệt của nó.

Một người lính trẻ đã dùng chính cơ thể mình làm điểm nối cho đường dây.

Khi tổng đài quay máy, dòng điện truyền qua dây và chạy qua cơ thể anh. Hai hàm răng tê cứng, toàn thân đau buốt, sức lực dần cạn kiệt. Nhưng anh vẫn cố giữ chặt hai đầu dây. Theo các tư liệu về người anh hùng, Mai Ngọc Thoảng đã duy trì tư thế ấy trong khoảng 30 phút, cho đến khi cơ thể chịu không nổi và ngất đi.

Gần 30 phút giữa dòng Thạch Hãn có thể chỉ là một khoảng thời gian rất ngắn nếu tính bằng năm tháng của đời người. Nhưng trong chiến tranh, đó có thể là khoảng thời gian quyết định sự sống còn của cả một đơn vị. Bởi mỗi phút đường dây được nối thông là mỗi phút mệnh lệnh được truyền đi, mỗi phút các chiến sĩ ở Thành cổ tiếp tục nhận được sự chỉ huy và phối hợp từ phía sau.

Và vì thế, hàm răng của một người lính trẻ đã trở thành một phần của “mạch máu” chiến trường.

Điều làm tôi xúc động nhất trong câu chuyện của Mai Ngọc Thoảng không phải chỉ là sự phi thường của hành động ấy. Điều khiến người ta kính phục hơn là anh đã làm tất cả trong khi tuổi đời còn quá trẻ. Anh mới hai mươi tuổi. Ở tuổi ấy, một người trẻ hôm nay có thể đang ngồi trên giảng đường, lo lắng cho một kỳ thi, mơ ước về nghề nghiệp, về một mái nhà, về tương lai phía trước. Còn Mai Ngọc Thoảng năm ấy lại đứng giữa dòng Thạch Hãn, lấy chính hàm răng của mình giữ lấy đường dây thông tin giữa lúc bom đạn đang trút xuống.

Anh cũng có một tuổi trẻ để yêu thương và hy vọng. Anh cũng có quyền được sợ hãi trước cái chết. Nhưng khi nhiệm vụ đến, anh đã đặt trách nhiệm với đồng đội và Tổ quốc lên trên sự an toàn của chính mình.

Có lẽ đó chính là vẻ đẹp lớn nhất của thế hệ những người lính năm ấy.

Họ không phải những con người sinh ra đã mang trong mình sức mạnh phi thường. Họ cũng biết đau, biết sợ, biết nhớ nhà và biết khao khát được sống. Nhưng tình yêu Tổ quốc và tình đồng đội đã khiến họ có thể vượt qua giới hạn của bản thân. Khi cần thiết, họ sẵn sàng lấy thân mình che lấp lỗ châu mai, lấy tuổi xuân làm lá chắn, và như Mai Ngọc Thoảng, lấy chính cơ thể mình để giữ cho một mạch thông tin không bị đứt.

Năm 1973, khi mới 20 tuổi, Mai Ngọc Thoảng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Danh hiệu ấy là sự ghi nhận đối với một chiến công đặc biệt, nhưng phía sau danh hiệu là hình ảnh của một người lính trẻ đã sống trọn vẹn với lời thề của người chiến sĩ: khi Tổ quốc cần, sẵn sàng hy sinh.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Dòng Thạch Hãn hôm nay vẫn chảy qua Quảng Trị, nhưng tiếng bom đạn năm nào đã lùi xa. Những người trẻ chúng ta được sinh ra trong hòa bình, được đến trường, được lựa chọn nghề nghiệp, được sống bên gia đình và theo đuổi những ước mơ của riêng mình. Có những điều chúng ta tưởng như rất bình thường, nhưng với thế hệ Mai Ngọc Thoảng, đó từng là một tương lai phải đánh đổi bằng máu và nước mắt.

Bởi vậy, mỗi khi nhớ đến câu chuyện người lính dùng hàm răng nối hai đầu dây giữa dòng Thạch Hãn, chúng ta không chỉ nhớ một chiến công. Chúng ta cần nhớ đến giá trị của hòa bình.

Lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh không thể chỉ nằm trong những phút mặc niệm hay những bó hoa đặt trước tượng đài. Đối với thế hệ trẻ, lòng biết ơn phải được biến thành cách sống. Đó là học tập nghiêm túc, làm việc có trách nhiệm, biết yêu thương đồng bào, biết giữ gìn truyền thống, biết trân trọng lịch sử và không ngừng hoàn thiện bản thân để góp phần xây dựng quê hương, đất nước.

Ngày hôm nay, chúng ta không phải dùng hàm răng để nối đường dây giữa dòng Thạch Hãn. Chúng ta cũng không phải đối diện với bom đạn như những người lính năm xưa. Nhưng chúng ta có một trách nhiệm khác: giữ cho mạch truyền thống yêu nước không bị đứt.

Giữ bằng sự hiểu biết về lịch sử. Giữ bằng lòng tự hào dân tộc. Giữ bằng trách nhiệm của mỗi người trẻ đối với cộng đồng. Và giữ bằng những việc làm cụ thể để đất nước ngày càng phát triển, để những hy sinh của cha anh thực sự có ý nghĩa trong cuộc sống hôm nay.

Có những chiến công được ghi lại bằng những trang sử lớn. Cũng có những chiến công chỉ bắt đầu từ một hành động rất nhỏ: một người lính cắn chặt hai đầu dây trong miệng và quyết không buông ra.

Nhưng chính từ hành động tưởng như nhỏ bé ấy, một mạch thông tin được nối lại, một mệnh lệnh được truyền đi, một trận địa tiếp tục được giữ vững.

Mai Ngọc Thoảng đã gửi lại tuổi hai mươi của mình bên dòng Thạch Hãn. Anh không chỉ giữ một đường dây liên lạc. Anh đã giữ lấy niềm tin của đồng đội trong những giờ phút khốc liệt nhất của chiến tranh.

Và hôm nay, khi nhắc đến anh, chúng ta xin được cúi đầu trước một thế hệ đã sống một tuổi trẻ không thuộc về riêng mình.

Tuổi trẻ ấy thuộc về Tổ quốc.

Và sự bình yên mà chúng ta đang có hôm nay chính là lời nhắc nhở để mỗi người trẻ biết sống sao cho xứng đáng với những người đã từng dùng chính máu xương của mình để giữ lấy ngày mai.