MAI NGỌC THOẢNG – NGƯỜI LÍNH NỐI MẠCH MÁU THÔNG TIN TRÊN DÒNG THẠCH HÃN

Có những người lính bước vào chiến tranh với khẩu súng trên vai.

Có những người lính mang theo máy vô tuyến.

Và cũng có những người chỉ mang một cuộn dây thông tin, một vài dụng cụ nhỏ bé, nhưng phải lao vào nơi nguy hiểm nhất mỗi khi tiếng bom làm đứt “mạch máu” liên lạc.

Mai Ngọc Thoảng là một người lính như thế.

Trong những ngày tháng khốc liệt của năm 1972, khi Thành cổ Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất, người chiến sĩ thông tin dân tộc Mường ấy đã nhiều lần đối mặt với bom đạn để giữ cho đường dây giữa chỉ huy và chiến trường không bị gián đoạn.

Có những lần ông sửa dây suốt nhiều giờ.

Có những lần vừa trở về hầm, đường dây lại bị phá.

Và có một khoảnh khắc trên dòng sông Thạch Hãn đã trở thành câu chuyện được nhắc lại qua nhiều thế hệ:

Người lính dùng chính hàm răng của mình để nối lại đường dây thông tin.

Đó không chỉ là một hành động phi thường.

Đó là hình ảnh của một thế hệ đã đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên sự an toàn của chính mình.

TỪ CHIẾN KHU NGỌC TRẠO ĐẾN CHIẾN TRƯỜNG QUẢNG TRỊ

Mai Ngọc Thoảng sinh năm 1953, là người dân tộc Mường, quê ở xã Ngọc Trạo, huyện Thạch Thành, Thanh Hóa. Ngọc Trạo vốn là vùng đất có truyền thống cách mạng.

Năm 1970, khi mới 17 tuổi, chàng trai trẻ Mai Ngọc Thoảng tình nguyện lên đường nhập ngũ.

Tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng chiến tranh không chờ tuổi trưởng thành.

Sau thời gian huấn luyện, ông được biên chế vào đơn vị thông tin thuộc Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B. Công việc của ông là bảo đảm đường dây liên lạc phục vụ chỉ huy chiến đấu.

Nhiều người khi nghe đến hai chữ “thông tin” có thể hình dung đó là công việc phía sau chiến tuyến.

Nhưng ở chiến trường, hoàn toàn không phải như vậy.

Đường dây bị đứt thì phải đi nối.

Địch phá ở đâu thì người lính thông tin phải tìm đến đó.

Bom đạn càng dữ dội, việc khôi phục liên lạc càng trở nên cấp thiết.

Người lính thông tin vì thế nhiều khi phải bò dưới làn đạn, vượt qua những khu vực vừa bị pháo kích, tìm từng đoạn dây bị đứt.

Chậm một phút có thể ảnh hưởng đến cả một trận đánh.

81 NGÀY ĐÊM TRONG “TỌA ĐỘ LỬA”

Năm 1972, Mai Ngọc Thoảng cùng đơn vị tham gia chiến dịch Quảng Trị.

Đó là thời điểm chiến trường vô cùng ác liệt.

Thành cổ Quảng Trị trở thành nơi diễn ra cuộc chiến kéo dài 81 ngày đêm.

Mỗi mét đất nơi đây đều có thể trở thành mục tiêu của pháo binh và máy bay.

Trong hoàn cảnh ấy, đường dây thông tin được ví như mạch máu.

Mạch máu còn thì mệnh lệnh còn được truyền đi.

Thông tin còn thì người chỉ huy mới có thể nắm tình hình.

Và vì thế, những người lính thông tin phải liên tục có mặt ở nơi đường dây bị đứt.

Mai Ngọc Thoảng khi ấy là Tiểu đội trưởng thông tin.

Ông cùng đồng đội ngày đêm sửa chữa đường dây trong điều kiện bom đạn liên tục trút xuống.

Có những ngày vừa sửa xong, đường dây lại bị phá.

Sửa lại.

Rồi lại đứt.

Lại sửa.

Công việc tưởng như lặp đi lặp lại vô tận.

Nhưng họ không được phép bỏ cuộc.

Bởi phía bên kia đường dây là đồng đội đang chiến đấu.

10 PHÚT GIỮA LÀN BOM

Ngày 5-7-1972 là một trong những ngày đặc biệt trong cuộc đời người chiến sĩ thông tin Mai Ngọc Thoảng.

Sau nhiều giờ làm việc liên tục, đường dây thông tin bị hư hỏng được sửa chữa.

Ông và đồng đội trở về hầm.

Nhưng niềm vui chưa kéo dài được bao lâu.

Pháo địch lại trút xuống.

Đường dây vừa sửa xong tiếp tục bị đứt.

Trong tình thế ấy, nếu chờ cho pháo ngừng hoàn toàn mới ra sửa thì có thể phải mất rất nhiều thời gian.

Mai Ngọc Thoảng không chờ đợi.

Ông lao ra khỏi hầm.

Bom đạn vẫn đang trút xuống.

Người chiến sĩ thông tin cúi mình giữa trận địa, tìm đoạn dây bị đứt rồi nhanh chóng nối lại.

Theo tư liệu được công bố, chỉ khoảng 10 phút sau, đường dây đã thông suốt trở lại.

Mười phút.

Nhưng mười phút ấy được đổi bằng sự dũng cảm.

Bởi giữa Thành cổ Quảng Trị lúc ấy, một phút đứng ngoài hầm cũng có thể là một phút đối mặt với cái chết.

DÒNG THẠCH HÃN VÀ SỢI DÂY THÔNG TIN

Trong chiến tranh, có những hình ảnh mà thời gian không thể xóa nhòa.

Với Mai Ngọc Thoảng, đó là những ngày làm nhiệm vụ trên dòng sông Thạch Hãn.

Đường dây thông tin có đoạn phải bắc qua sông.

Trong điều kiện chiến đấu, việc duy trì liên lạc trên một địa bàn liên tục bị pháo kích là nhiệm vụ vô cùng khó khăn.

Một khi đường dây bị đứt, người lính thông tin phải tìm cách tiếp cận và nối lại.

Không có điều kiện thuận lợi.

Không có những thiết bị hiện đại.

Chỉ có những dụng cụ đơn giản và sự gan dạ.

Có lần, khi đường dây bị đứt giữa lúc chiến sự căng thẳng, Mai Ngọc Thoảng đã tìm cách nối dây ngay trên dòng sông.

Trong một hoàn cảnh đặc biệt, ông dùng răng để giữ và nối hai đầu dây.

Hình ảnh ấy về sau trở thành một trong những câu chuyện tiêu biểu khi nhắc đến người lính thông tin trên chiến trường Thành cổ Quảng Trị.

Có thể ngày hôm nay chúng ta khó hình dung được sự nguy hiểm của khoảnh khắc ấy.

Nhưng hãy thử đặt mình vào hoàn cảnh của một người lính trẻ.

Xung quanh là tiếng pháo.

Dòng nước chảy xiết.

Đường dây liên lạc bị đứt.

Phía trước là nhiệm vụ.

Phía sau là đồng đội đang chờ thông tin.

Trong khoảnh khắc đó, Mai Ngọc Thoảng không nghĩ quá nhiều về bản thân.

Điều ông nghĩ đến là:

Phải nối lại đường dây.

NGƯỜI LÍNH THÔNG TIN KHÔNG ĐƯỢC PHÉP SỢ HÃI

Trong chiến đấu, người lính bộ binh có thể biết rõ mình đang đối diện với mục tiêu nào.

Nhưng người lính thông tin nhiều khi phải đi đến những nơi vừa xảy ra pháo kích chỉ vì một đoạn dây bị đứt.

Đó là một cuộc chiến âm thầm.

Không phải lúc nào cũng có tiếng hô xung phong.

Không phải lúc nào cũng có chiến công được nhìn thấy ngay.

Nhưng nếu đường dây không được nối, mệnh lệnh không thể truyền đi.

Nếu liên lạc không thông, người chỉ huy không biết được tình hình ở phía trước.

Nếu thông tin bị gián đoạn, những người đang chiến đấu có thể phải chịu thiệt hại lớn.

Vì thế, những người lính thông tin phải chấp nhận một nguyên tắc nghiệt ngã:

Đường dây đứt ở đâu, phải đến đó.

Bom đạn ở đâu, vẫn phải đi.

MỘT TUỔI TRẺ GỬI LẠI THÀNH CỔ

Mai Ngọc Thoảng bước vào chiến trường khi mới 19 tuổi.

Đó là tuổi của những ước mơ.

Tuổi của những ngày tháng đáng lẽ có thể ngồi trên ghế nhà trường, gặp gỡ bạn bè, nghĩ về một tương lai bình yên.

Nhưng chiến tranh đã đưa ông đến Quảng Trị.

Ở đó, tuổi trẻ được đo bằng số ngày sống dưới bom đạn.

Được đo bằng những lần sửa dây.

Những lần vượt qua pháo kích.

Những lần trở về hầm rồi lại phải lao ra.

Và đôi khi được đo bằng khoảng cách giữa sự sống và cái chết.

Ông cùng đồng đội đã trải qua những ngày tháng mà chỉ cần nhớ lại cũng đủ khiến người ta nghẹn lòng.

Thế nhưng khi kể về những năm tháng ấy, điều được nhắc đến không phải là sự sợ hãi.

Mà là trách nhiệm.

PHÍA SAU MỘT ĐƯỜNG DÂY LÀ CẢ MỘT TRẬN ĐÁNH

Có một điều chúng ta thường quên khi đọc lịch sử.

Một trận đánh thắng không chỉ nhờ những người trực tiếp nổ súng.

Đằng sau họ là cả một hệ thống bảo đảm.

Có người vận chuyển đạn.

Có người cứu thương.

Có người nấu ăn.

Có người sửa xe.

Có người kéo pháo.

Có người giữ thông tin.

Những người lính thông tin như Mai Ngọc Thoảng chính là một phần trong hệ thống thầm lặng ấy.

Họ không nhất thiết phải tiêu diệt thật nhiều đối phương.

Chiến công của họ đôi khi chỉ là một đường dây được nối lại.

Một mệnh lệnh được truyền đi.

Một báo cáo từ tiền tuyến đến được sở chỉ huy.

Một đơn vị nhận được chỉ thị đúng lúc.

Nhưng những điều tưởng như nhỏ bé ấy có thể quyết định thành bại của cả một trận chiến.

Vì vậy, sợi dây thông tin trong chiến tranh không chỉ là một sợi dây.

Nó là mạch máu của chiến trường.

TỪ NGƯỜI LÍNH TRẺ ĐẾN NGƯỜI ANH HÙNG

Sau những năm tháng chiến đấu, Mai Ngọc Thoảng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng danh hiệu ấy không chỉ dành cho một khoảnh khắc.

Nó là sự ghi nhận cho cả một quá trình chiến đấu và cống hiến.

Một chàng trai dân tộc Mường từ vùng đất Ngọc Trạo lên đường khi mới 17 tuổi.

Vài năm sau, anh trở thành người tiểu đội trưởng thông tin giữa một trong những chiến trường khốc liệt nhất.

Ông đã sống những năm tháng tuổi trẻ trong tiếng bom.

Và dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời để giữ cho “mạch máu” thông tin không bị ngắt.

HÒA BÌNH VÀ NHỮNG KÝ ỨC KHÔNG THỂ QUÊN

Chiến tranh kết thúc.

Thành cổ Quảng Trị hôm nay đã trở thành một địa danh lịch sử.

Dòng Thạch Hãn vẫn lặng lẽ chảy.

Những bờ sông năm xưa giờ đã có những hàng cây, những con đường và cuộc sống bình yên.

Nhưng nếu đứng bên dòng sông ấy và lắng nghe, có lẽ chúng ta sẽ hiểu vì sao Thạch Hãn luôn gợi lên những cảm xúc đặc biệt trong lòng những người từng đi qua chiến tranh.

Bởi dưới dòng nước bình yên hôm nay là ký ức về một thời máu lửa.

Có những người đã trở về.

Có những người mang theo thương tích.

Và có những người mãi mãi nằm lại.

Mai Ngọc Thoảng may mắn sống sót qua chiến tranh.

Nhưng ký ức về những đồng đội đã hy sinh vẫn luôn đi cùng ông.

Mỗi lần nhắc đến Thành cổ, nhắc đến Thạch Hãn, người lính năm xưa lại nhớ về những gương mặt tuổi đôi mươi.

Những gương mặt mà thời gian đã không thể trả lại.

SỢI DÂY NỐI QUÁ KHỨ VỚI HIỆN TẠI

Ngày nay, công nghệ thông tin đã thay đổi hoàn toàn.

Chỉ với một chiếc điện thoại, một tin nhắn có thể được gửi đi trong vài giây.

Con người có thể liên lạc với nhau từ những khoảng cách hàng nghìn cây số.

Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, để giữ được một đường dây liên lạc giữa chiến trường, những người lính như Mai Ngọc Thoảng phải đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả mạng sống.

Chính vì vậy, câu chuyện về ông không chỉ là câu chuyện của quá khứ.

Nó còn là lời nhắc nhở đối với hôm nay.

Hãy biết trân trọng những điều bình thường.

Một cuộc gọi bình yên.

Một buổi tối gia đình sum họp.

Một ngày đến trường không có tiếng bom.

Một con đường không còn hố pháo.

Một dòng sông chỉ còn tiếng nước chảy.

Những điều ấy từng là ước mơ của cả một thế hệ.

Mai Ngọc Thoảng đã đi qua tuổi trẻ của mình giữa bom đạn.

Ông không phải người nổi tiếng vì một trận đánh lớn.

Ông được nhớ đến bởi những việc tưởng như rất nhỏ:

Một đoạn dây bị đứt.

Một lần lao ra khỏi hầm.

Một lần sửa đường dây giữa pháo kích.

Một lần vượt qua dòng Thạch Hãn.

Một lần dùng chính hàm răng để giữ lấy mạch liên lạc.

Nhưng lịch sử được làm nên từ chính những điều tưởng như nhỏ bé ấy.

Bởi nếu không có những người lính âm thầm nối từng đoạn dây, những mệnh lệnh không thể truyền đi.

Nếu không có họ, những người lính ngoài trận địa sẽ không biết phía sau mình đang có ai chờ đợi.

Và nếu không có sự hy sinh của hàng triệu con người như thế, đất nước khó có được ngày hòa bình hôm nay.

Mai Ngọc Thoảng – người lính thông tin năm nào – đã để lại cho “Câu chuyện thời hoa lửa” một hình ảnh thật đẹp:

Giữa chiến tranh, có những người không trực tiếp cầm súng nhưng vẫn đứng ở tuyến đầu của sự sống và cái chết.

Họ nối những sợi dây nhỏ bé.

Nhưng thực chất là đang nối mệnh lệnh với chiến trường, nối đồng đội với nhau, nối hy vọng với sự sống.

Và khi chiến tranh đi qua, sợi dây ấy vẫn còn.

Nó nối thế hệ hôm nay với thế hệ hôm qua.

Nối chúng ta với những người đã hy sinh.

Để mỗi khi sống trong hòa bình, chúng ta hiểu rằng phía sau sự bình yên ấy là một thế hệ đã từng chiến đấu bằng tất cả tuổi trẻ của mình.