Mái nhà có hai thế hệ Mẹ Việt Nam Anh hùng

Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, trong một căn nhà nhỏ ở thôn Phương Cựu 1 (xã Ninh Hải, tỉnh Khánh Hòa), có hai thế hệ phụ nữ cùng mang danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ở tuổi 99, mẹ Nguyễn Thị Thiểu vẫn lặng lẽ tựa lưng vào ký ức, nơi sự hy sinh của người thân đã hóa thành mạch nguồn bất tận của lòng trung kiên.

Gánh nặng gia đình giữa vòng vây bom đạn

Men theo con đường tỉnh lộ ĐT 702A, chúng tôi tìm về căn nhà của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thiểu ở thôn Phương Cựu 1 (xã Ninh Hải, tỉnh Khánh Hòa) nằm ở dưới chân vườn quốc gia Núi Chúa. Mặc dù đã liên hệ từ trước, nhưng vì ngõ xóm quanh co nên anh Võ Văn Việt, người con trai thứ ba của mẹ vẫn phải chạy xe máy ra tận đường tỉnh lộ để đón chúng tôi vào nhà.

Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Võ Chắc.

Bằng Tổ quốc ghi công liệt sĩ Võ Văn Dân.

Căn nhà cấp bốn đơn sơ thoang thoảng mùi dầu gió quen thuộc của người già. Mẹ Nguyễn Thị Thiểu đang nằm nghỉ trên chiếc giường gỗ nhỏ kê sát gian ngoài. Thấy có khách đến thăm, mẹ khẽ chớp mắt, đôi bàn tay gầy gò run run bám vào mép chiếu toan ngồi dậy nhưng mẹ gặp khó khăn. Anh Việt bước vội tới, nhẹ nhàng đỡ vai mẹ rồi ái ngại phân trần: “Mẹ bị trượt chân ngã đã lâu nên khớp xương ở chân đau nhức, không đi lại được nữa. Mọi việc từ ăn uống đến vệ sinh giờ đều phải nhờ con cháu phục vụ”.

Ở tuổi 99, dấu vết thời gian in hằn trên gương mặt mẹ Thiểu với những nếp nhăn hằn sâu và mái tóc bạc phơ như cước. So với những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng chúng tôi từng gặp, sức khỏe của mẹ có phần yếu hơn, thính lực đã giảm, đôi mắt mờ đục, giọng nói chỉ còn là những thanh âm thều thào đứt quãng.

Di ảnh Liệt sĩ Võ Chắc.

Mẹ Nguyễn Thị Thiểu sinh năm 1927 tại huyện Vĩnh Linh (nay là xã Vĩnh Linh), tỉnh Quảng Trị. Năm 12 tuổi, mẹ cùng gia đình di cư vào Nam và chọn vùng đất Phương Hải (nay là xã Ninh Hải) để định cư, lập nghiệp. Chính tại mảnh đất duyên hải này, mẹ lớn lên, bén duyên cùng ông Võ Chắc, một thanh niên địa phương giàu lòng yêu nước.

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, cả hai vợ chồng đều sớm giác ngộ cách mạng. Mẹ Thiểu tích cực tham gia các phong trào phụ nữ, tiếp tế lương thực, nuôi giấu cán bộ và vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Pháp.

Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng của mẹ Nguyễn Thị Thiểu.

Thế nhưng, thử thách khắc nghiệt nhất của cuộc đời mẹ lại bắt đầu từ khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn cam go. Ông Võ Chắc trở thành cán bộ phong trào nòng cốt của xã Phương Hải, ngày đêm bám dân, bám địa bàn tổ chức cơ sở bí mật. Tháng 12-1962, trong một đợt truy kích của quân địch nhắm vào khu căn cứ địa cách mạng trọng yếu của ta, ông Chắc đã anh dũng hy sinh tại khu căn cứ cách mạng Núi Chúa (mật danh CK19).

Năm ấy, mẹ Thiểu 35 tuổi. Nỗi đau mất chồng ập đến quá đỗi đột ngột, xé nát tâm can người phụ nữ trẻ. Thế nhưng, giữa vòng kìm kẹp, theo dõi gắt gao của mạng lưới tề ngụy địa phương, mẹ không được phép gục ngã hay để lộ giọt nước mắt đau thương. Mẹ nuốt nghẹn đắng vào trong, một mình bươn chải sớm hôm, làm thuê cuốc mướn để nuôi 4 người con còn nhỏ dại: Lớn nhất là chị cả Võ Thị Yên (sinh năm 1952), anh Võ Văn Dân (sinh năm 1955), anh Võ Văn Việt (sinh năm 1957) và cô út Võ Thị Nam (sinh năm 1960).

Nỗi đau mất chồng chưa kịp lành lặn thì ngọn lửa chiến tranh lại tiếp tục gọi tên người con của mẹ. Năm 1972, khi chiến trường miền Nam sục sôi khí thế đánh Mỹ, cứu nước, người con trai thứ hai là Võ Văn Dân tròn 17 tuổi, xung phong lên đường nhập ngũ, tiếp bước con đường cứu nước của cha. Nhưng chỉ vài tháng sau ngày tòng quân, tháng 11-1972, tin dữ lại bay về, anh Dân đã hy sinh trên chiến trường. Hai lần nhận tin người thân ngã xuống, mẹ cạn khô dòng lệ, lặng lẽ nén chặt nỗi đau riêng để tiếp tục làm hậu phương vững chắc cho tiền tuyến.