MAI QUỐC CA – NGƯỜI TRUNG ĐỘI TRƯỞNG GIỮ CẦU THẠCH HÃN TRONG NHỮNG NGÀY GIẢI PHÓNG QUẢNG TRỊ

Mùa xuân năm 1972, chiến trường Quảng Trị bước vào một chiến dịch có ý nghĩa đặc biệt. Từ ngày 30/3/1972, quân ta mở cuộc tiến công trên hướng Trị - Thiên. Chỉ trong hơn một tháng, nhiều địa bàn quan trọng lần lượt được giải phóng, tạo nên bước ngoặt lớn trên chiến trường.

Trong những ngày tháng ấy, có một trận đánh mà lực lượng tham gia chỉ vẻn vẹn 20 người, nhưng đã trở thành một trong những câu chuyện nổi tiếng của chiến dịch.

Người chỉ huy của họ là Thượng sĩ Mai Quốc Ca, quê xã Hà Hải, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa.

Đơn vị của ông là Trung đội 2, Đại đội 11, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 9, Sư đoàn 304.

Đêm 9/4/1972, Trung đội Mai Quốc Ca nhận nhiệm vụ thọc sâu xuống khu vực cầu Quảng Trị.

Nhiệm vụ trước mắt là mang theo khoảng 100kg thuốc nổ, đánh sập cầu, đồng thời chiếm giữ khu vực này để chia cắt đường tiếp viện của đối phương từ phía Nam ra Đông Hà, Ái Tử, tạo điều kiện cho các lực lượng chủ lực tiến công.

Hai mươi người lính lên đường.

Tuổi đời phần lớn mới mười tám, đôi mươi.

Họ mang theo súng, đạn, thuốc nổ và một nhiệm vụ mà ai cũng hiểu là vô cùng nguy hiểm.

Nhưng không ai biết rằng trận đánh sắp tới sẽ trở thành trận chiến cuối cùng của gần như cả trung đội.

Khi trời vừa sáng, Trung đội Mai Quốc Ca đã tiếp cận được cầu Quảng Trị.

Sau khi đánh sập cầu, những người lính không rút đi.

Họ được lệnh bám trụ tại trận địa, giữ chốt để ngăn lực lượng đối phương từ phía Nam tiến lên ứng cứu.

Đối phương nhanh chóng phát hiện vị trí của trung đội.

Lực lượng được điều đến ngày càng đông, có lính dù, thủy quân lục chiến, xe tăng, pháo binh và máy bay yểm trợ.

Hai mươi người lính phải đối mặt với một lực lượng lớn hơn rất nhiều.

Nhưng họ vẫn giữ trận địa.

Từng đợt tiến công bị đẩy lùi.

Đạn dần vơi.

Người lính này ngã xuống, người khác tiếp tục chiến đấu.

Cuộc chiến kéo dài suốt ngày 10/4/1972.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, Trung đội Mai Quốc Ca đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, sau đó dùng lưỡi lê, dao găm đánh giáp lá cà. Có nguồn tư liệu ghi trung đội tiêu diệt hơn 100 quân đối phương; một số nguồn ghi 125 người và nhiều xe tăng, xe bọc thép bị phá hủy.

Mai Quốc Ca là người chỉ huy những người lính ấy từ lúc nhận nhiệm vụ cho đến những giờ phút cuối cùng.

Ông và 18 đồng đội đã hy sinh.

Người còn lại là chiến sĩ Thành Vũ Quang, bị thương và rơi vào tay đối phương.

Hai mươi người lính của một trung đội nhỏ đã trở thành một chốt chặn đặc biệt trên con đường tiếp viện của đối phương.

Phía sau họ là những đơn vị chủ lực đang tiến công.

Phía trước là lực lượng địch đông gấp nhiều lần.

Họ biết mình đang đứng ở nơi nguy hiểm nhất.

Nhưng họ vẫn giữ cầu.

Trận đánh tại cầu Quảng Trị không phải là toàn bộ chiến dịch.

Nhưng việc Trung đội Mai Quốc Ca giữ được vị trí quan trọng này đã góp phần chia cắt đường cơ động của đối phương, tạo điều kiện cho các lực lượng chủ lực tiếp tục tiến công trên hướng Quảng Trị.

Những ngày sau đó, chiến dịch tiếp tục phát triển.

Ngày 1/5/1972, quân ta tiến vào thị xã Quảng Trị. Đến 2/5/1972, tỉnh Quảng Trị được giải phóng hoàn toàn theo các tư liệu lịch sử về Chiến dịch Trị - Thiên.

Nhưng những người lính Trung đội Mai Quốc Ca đã không còn có mặt để chứng kiến ngày ấy.

Họ đã nằm lại bên cây cầu mà mình được giao nhiệm vụ giữ.

Nhiều năm sau, những đồng đội còn sống trở lại Quảng Trị.

Có người đi tìm đồng đội.

Có người thắp hương trước những phần mộ đã xác định được danh tính.

Có người vẫn mang theo ký ức về trận đánh năm xưa.

Báo Nhân Dân từng ghi nhận hoạt động tri ân, gắn tên các liệt sĩ của Trung đội Mai Quốc Ca tại Quảng Trị, cho thấy công việc xác định danh tính những người đã hy sinh vẫn được tiếp tục nhiều năm sau chiến tranh.

Năm 1973, Trung đội 2 được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên gọi “Trung đội Mai Quốc Ca” từ đó trở thành cách mà đồng đội và nhiều thế hệ sau nhắc về 20 người lính trẻ.

Không phải bởi họ có một trận đánh lớn về quy mô.

Mà bởi trong một thời khắc quyết định, 20 con người đã đứng lại ở một cây cầu và chiến đấu đến cùng để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Ngày nay, cầu Quảng Trị năm xưa mang tên cầu Thạch Hãn.

Dòng sông vẫn chảy.

Những phương tiện vẫn đi qua cây cầu.

Hai bên bờ đã là cuộc sống bình yên.

Nhưng dưới dòng nước Thạch Hãn và trong ký ức của vùng đất Quảng Trị, vẫn còn câu chuyện về một trung đội chỉ có hai mươi người.

Trong số họ, Mai Quốc Ca là người chỉ huy.

Một người lính quê Thanh Hóa.

Một trung đội trưởng tuổi đời còn rất trẻ.

Một người đã cùng đồng đội giữ cây cầu trong những ngày đầu của chiến dịch.

Và cuối cùng, ông nằm lại trên chính mảnh đất mà đơn vị mình chiến đấu để giải phóng.

Hai mươi người lính.

Một cây cầu.

Một ngày chiến đấu khốc liệt.

Và một cái tên được lịch sử Quảng Trị lưu giữ:

Mai Quốc Ca.