Mai Thanh Minh, người cựu tù thiếu nhi tự mổ bụng mình
Ông là Anh hùng LLVT Mai Thanh Minh, tên thường gọi Mai Bốn, bạn bè thân thì kêu bằng cái tên “Bốn cụt”, nguyên Phó giám đốc Sở Tư pháp Lâm Đồng vừa mới nghỉ hưu. Hồi tưởng lại chặng đường tranh đấu sôi nổi và những năm tháng bị giặc bắt giam cầm ở nhiều nhà lao từ Đà Nẵng, Côn Đảo, Khám Chí Hòa, Trung tâm Giáo huấn thiếu nhi Đà Lạt…, người cựu tù thiếu nhi gan dạ ngày ấy như thấy còn “nóng hổi” trong máu huyết của ông.
Năm 13 tuổi, Mai Thanh Minh làm liên lạc cho Đại đội CK3, Tiểu đoàn T89 đặc công tỉnh Quảng Đà. Tháng 4 - 1969, ông được tổ chức giao nhiệm vụ cùng với 2 đồng chí nữa bí mật đánh vào Kho đạn Quận 3 - Đà Nẵng. Để giữ bí mật, trước khi làm nhiệm vụ, cấp trên giao cho ông một tờ giấy khai sinh có tên là “Mai Bốn”, (cha là Mai Cải, mẹ là Trần Thị Dấm) và dặn rằng: “Từ giờ, anh phải nhớ tên anh là Mai Bốn, nếu bị giặc bắt khai là Mai Bốn.” Cái tên Mai Bốn đi theo Mai Thanh Minh suốt cả cuộc đời tranh đấu của anh. Sau trận đánh vào kho đạn Đà Nẵng làm cho giặc điên cuồng truy quét, trong tổ chức của Mai Bốn có một tên phản bội đã khai báo làm cho toàn bộ đơn vị bị giặc bắt và giam ở Ty Gia Long (Đà Nẵng). Giặc dùng đủ cực hình tra tấn, vẫn không khai thác được gì ở những người cộng sản trẻ tuổi. Trước Tòa quân sự vùng I chiến thuật Đà nẵng, Mai Bốn dõng dạc: “Đế quốc Mỹ xâm lược nước tôi, tôi đánh Mỹ, tôi chả có tội gì cả!” Ngày 13 – 1 - 1970, Mai Bốn bị giặc tuyên án 10 năm tù khổ sai và đày ra Côn Đảo, khi ông mới tròn 15 tuổi.
Những ngày tháng bị giam cầm ở “địa ngục trần gian” này, Mai Bốn nếm đủ mọi cực hình tra tấn của chế độ lao tù. Ông cùng anh, chị tù nhân ở đây kiên cường đấu tranh, chống việc chào cờ, hát quốc ca của giặc, chống đàn áp. Ông trở thành tấm gương người tù cộng sản trẻ tuổi gan dạ, được các anh, các chú yêu mến. Đầu năm 1970, nhân có phái đoàn của Liên Hợp Quốc ra Côn Đảo khảo sát tình hình tù chính trị nhỏ tuổi bị giam giữ tại đây, Mai Bốn là tù thiếu nhi nhỏ tuổi nhất được chọn gặp gỡ phái đoàn. Ông đã hùng hồn trả lời các câu hỏi “ngớ ngẩn” của một người Mỹ trong đoàn và bày tỏ thái độ phản đối chế độ độc ác của nhà tù. Tháng 8 - 1971, Mai Bốn cùng 47 tù nhân chính trị thiếu nhi khác bị giặc “gom” từ các nhà lao khắp miền Nam đưa về khám Chí Hòa. Đến tháng 10 - 1971, giặc đưa toàn bộ số tù nhân nhỏ tuổi này về Trung tâm Giáo huấn thiếu nhi Đà Lạt, tức Nhà lao thiếu nhi Đà Lạt….
Những ngày bị giam ở trung tâm này, Mai Bốn chứng kiến sự tàn bạo, thâm độc của giặc đối với 600 tù nhân tuổi từ 12 đến 17. Có lẽ được tôi luyện trong những năm tháng bị giặc giam ở Hầm Đá, Chuồng Bò, Chuồng Cọp…(Côn Đảo) đã giúp Mai Bốn trở thành một tù nhân thiếu nhi gan lỳ, bất khuất khiến những cai tù khét tiếng trong việc tra tấn tù nhân ở trung tâm này nhiều phen khiếp sợ. Ông tiếp tục tham gia các phong trào chống chào cờ, hát quốc ca của giặc, chống đàn áp, đòi dân sinh, dân chủ, đòi giặc phải trả tự do cho những tù nhân đã hết hạn tù, xé cờ ba que của giặc, đánh trả lại cai ngục tàn ác... Đặc biệt, Mai Bốn là một trong 5 tù nhân xung phong tự nguyện mổ bụng mình để uy hiếp kẻ thù.
Mai Bốn kể rằng, sau ngày nước nhà thống nhất, ông đã tìm về và “trả lại tên” cho người mà ông đã mang trong suốt 30 năm qua. Nhờ một người quen ở Đà Nẵng, năm 2003, Mai Bốn (Mai Thanh Minh) đưa vợ và 3 con về căn nhà số 22 - Nguyễn Du - TP. Đà Nẵng. Tại đây, lần đầu tiên ông biết cái tên Mai Bốn là một liệt sỹ đã hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ, là em ruột của nữ đại tá, Anh hùng LLVT Mai Thị Rân. Ông đặt tờ giấy khai sinh lên bàn thờ và thắp cho người đồng chí một nén nhang như là sự tri ân. Người mẹ già của Mai Bốn đã xúc động nhận Mai Thanh Minh làm con nuôi, coi như phần còn lại của đứa con trai duy nhất của bà…
