Mai Thúc Loan và cuộc khởi nghĩa Hoan Châu

Mai Thúc Loan là người Hoan Châu, vùng đất thuộc Nghệ An ngày nay, sống vào đầu thế kỷ VIII khi nước ta đang chịu sự cai trị của nhà Đường. Ông xuất thân từ một vùng đất có truyền thống đấu tranh mạnh mẽ. Dưới chính sách cai trị của nhà Đường, nhân dân phải chịu nhiều thứ thuế và lao dịch nặng nề. Trong dân gian còn lưu truyền câu chuyện Mai Thúc Loan từng là một người phu gánh vải, phải chứng kiến cảnh nhân dân khổ cực vì những chuyến cống nạp phương Bắc. Những năm tháng ấy góp phần hình thành trong ông ý chí chống lại chính quyền đô hộ. Khoảng đầu thế kỷ VIII, Mai Thúc Loan tập hợp nhân dân và xây dựng căn cứ ở vùng Sa Nam, thuộc Nam Đàn ngày nay. Từ đây, lực lượng khởi nghĩa ngày càng lớn mạnh. Năm 722, cuộc nổi dậy phát triển thành một phong trào rộng lớn. Mai Thúc Loan liên kết với các lực lượng ở nhiều vùng và cả một số lực lượng bên ngoài Giao Châu. Quân khởi nghĩa tiến đánh Tống Bình, trung tâm cai trị của nhà Đường ở nước ta. Trước sức mạnh của nghĩa quân, chính quyền đô hộ bị đánh bật khỏi nhiều nơi. Mai Thúc Loan lên ngôi, lấy hiệu Mai Hắc Đế và xây dựng thành Vạn An làm căn cứ trung tâm. Theo sử liệu Trung Quốc, cuộc nổi dậy đã thu hút lực lượng rất lớn, có lúc được ghi nhận lên tới hàng chục vạn người và lan rộng tới nhiều châu. Nhà Đường lập tức điều quân sang đàn áp. Một đạo quân lớn do Dương Tư Húc chỉ huy tiến vào Giao Châu. Trước lực lượng mạnh của đối phương, quân Mai Hắc Đế phải chiến đấu trong điều kiện ngày càng khó khăn. Cuộc khởi nghĩa cuối cùng thất bại, nhưng nhà Đường cũng phải mất nhiều công sức mới có thể khôi phục quyền kiểm soát. Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan là một trong những cuộc nổi dậy có quy mô lớn nhất chống nhà Đường trong thế kỷ VIII. Từ vùng đất Hoan Châu, một người dân đã tập hợp được lực lượng rộng lớn, xây dựng chính quyền và công khai chống lại một đế chế hùng mạnh. Bởi vậy, cái tên Mai Hắc Đế vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của ý chí quật cường trên đất Nghệ An.