Mái tóc cắt vội trước ngày lên đường

Cựu thanh niên xung phong Phạm Thị Lan, sinh năm 1953, từng tham gia làm nhiệm vụ tại các tuyến đường trọng điểm ở Thanh Hóa trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Bà kể rằng những cô gái thanh niên xung phong năm ấy phần lớn đều còn rất trẻ, mới mười tám đôi mươi, mang theo biết bao ước mơ và kỷ niệm của tuổi xuân. Theo lời bà Lan, trước ngày lên đường, nhiều cô gái đã tự cắt đi mái tóc dài của mình. Không phải vì không yêu cái đẹp, mà bởi tóc ngắn sẽ thuận tiện hơn khi làm việc giữa rừng núi, hầm hào và những ngày mưa bom bão đạn. Bà nhớ nhất người bạn thân tên Hương, quê ở Ninh Bình. Hương vốn có mái tóc rất dài và đẹp. Trước hôm đơn vị lên đường, Hương ngồi trước hiên nhà, nhờ mẹ cắt tóc cho mình. Khi những lọn tóc rơi xuống, mẹ Hương đã khóc vì thương con gái còn quá trẻ. Hương chỉ cười và nói rằng tóc rồi sẽ mọc lại, còn nhiệm vụ thì không thể chờ. Sau đó, cô cẩn thận buộc lại một lọn tóc nhỏ bằng sợi dây đỏ và cất vào trong túi áo như một kỷ niệm của tuổi con gái. Bà Lan kể rằng những ngày làm nhiệm vụ rất vất vả. Các cô gái phải san lấp hố bom, kéo đất đá, chuyển thương binh và làm việc suốt đêm. Tóc ngắn giúp mọi người đỡ vướng víu hơn, nhưng ai cũng hiểu rằng phía sau mái tóc ấy là cả một phần tuổi xuân đã gửi lại cho chiến trường. Có lần sau một trận bom lớn, Hương bị thương ở vai nhưng vẫn cố cùng đồng đội tiếp tục sửa đường. Hương nói rằng chỉ cần đoàn xe qua được thì đau một chút cũng không sao. Ít lâu sau, Hương hy sinh trong lúc làm nhiệm vụ. Khi thu dọn đồ đạc của cô, bà Lan nhìn thấy lọn tóc nhỏ vẫn còn được buộc cẩn thận trong túi áo. Bà đã giữ lại nó và sau này trao về cho gia đình Hương như một kỷ vật cuối cùng. Đối với bà Lan, mái tóc cắt vội năm ấy không chỉ là sự thay đổi về vẻ ngoài mà còn là biểu tượng cho sự hy sinh thầm lặng của những cô gái thanh niên xung phong trong thời chiến.