Mái tóc rơi bên đường Cua Đập và tình đồng đội nơi hang đá

Trọng điểm Cua Đập trên tuyến Đường 20 Quyết Thắng (xã Thượng Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình) là một trong những "tọa độ chết" khốc liệt bậc nhất Trường Sơn. Khúc cua ngặt nghèo nằm kẹp giữa hai vách đá vôi dựng đứng này chịu hàng ngàn trận bom B-52, bom napan và bom từ trường hòng băm nát con đường tiếp tế cho miền Nam. Chốt giữ trọng điểm là Đại đội TNXP C235 (Đội 25), nơi có hàng chục cô gái tuổi mới 17 đến 20 quê Nam Định, Hà Tĩnh, Quảng Bình.

Cựu nữ TNXP Nguyễn Thị Kim Băng (nguyên chiến sĩ C235) bồi hồi nhớ lại: Cuộc sống dưới hầm đá Cua Đập gian khổ ngoài sức tưởng tượng. Nguồn nước suối bị ô nhiễm nặng bởi khói thuốc nổ và phốt-pho, mỗi tuần chị em chỉ được chia nhau nửa ca nước đục để vệ sinh cá nhân. Mái tóc dài đen mượt của các cô gái bị khói bom phốt-pho làm xơ xác, bết dính bùn đất và rụng từng mảng lớn.

Để giữ gìn mái tóc và động viên nhau, những ngày lặng tiếng bom, chị em rủ nhau lội sâu vào rừng tìm lá bưởi bung, quả bồ kết dại về nấu nước gội đầu. Giữa tiếng suối chảy và mùi thơm dịu nhẹ của lá rừng, những cô gái TNXP quây quần chải tóc cho nhau rồi soi mình xuống làn nước suối trong vắt.

Thế nhưng bình yên ấy rất ngắn ngủi. Đêm 18/6/1971, đợt B-52 bất ngờ dội thẳng xuống Cua Đập, vùi lấp toàn bộ mặt đường đúng lúc đoàn xe tải chở đạn cối đang tiến vào. Không ngần ngại, tiểu đội nữ TNXP của chị Băng vác cuốc xẻng lao ngay ra mặt đường giữa làn khói bom còn mù mịt.

Trong lúc hối hả san lấp hố bom, một quả bom nổ chậm phát nổ gần đó. Mảnh bom hất văng nữ TNXP trẻ tên Hà xuống vực sâu, khiến chị bị thương nặng ở head và mạn sườn. Máu chảy đầm đìa nhuộm đỏ vạt áo xô và mái tóc dài vừa gội chiều nay. Giữa ranh giới sinh tử, các đồng đội đã dùng chiếc kéo nhỏ cắt đi một đoạn tóc dài của mình, tết lại rồi ép chặt vào vết thương để cầm máu tạm thời trước khi khiêng chị về hầm phẫu dã chiến.

Bà Băng nghẹn ngào kể lại: "Lúc Hà tỉnh lại trong hầm, tay sờ lên đầu thấy mái tóc bị cắt dở dang, em ấy không khóc vì đau mà khóc vì tiếc mái tóc. Nhưng rồi Hà lại cười bảo: 'Cắt tóc cứu được mạng em là tốt rồi các chị ơi, mai mòn đường em lại trồng cây cho tóc mau dài!'. Sự kiên cường, hồn nhiên của những cô gái tuổi mươi mốt năm ấy đã truyền sức mạnh cho hàng hàng lớp lớp chuyến xe vượt qua trọng điểm an toàn."