Mâm cơm chiều ba mươi

Bà cụ Tư sống một mình trong căn nhà nhỏ cuối làng. Trên bàn thờ cũ kỹ, bức ảnh một chàng trai trẻ mỉm cười rạng rỡ bên cạnh một cô gái xinh xắn – đó là đám cưới của con trai bà, anh Thành, diễn ra vẻn vẹn ba ngày trước khi anh lên đường ra trận năm 1972.

Lời hứa của người con trai

Ngày chia tay ở đầu làng, Thành nắm lấy đôi bàn tay gầy guộc của mẹ, cười bảo:

· "Mẹ đừng lo, hết giặc con về. Con sẽ dắt vợ về ở hẳn với mẹ, con sẽ cày thửa ruộng trước nhà cho mẹ đỡ cực. Nhất định chiều ba mươi Tết năm nào đó, con sẽ về ăn cơm mẹ nấu."

Thành đi biền biệt. Vợ anh – chị Lan – cũng tham gia đội thanh niên xung phong rồi hy sinh trong một trận oanh tạc. Bà cụ Tư nhận tin con dâu mất, đau đớn đến lặng người, nhưng bà vẫn bám víu vào lời hứa của con trai: "Thành nó nói nó sẽ về."

Ba mươi năm và những mâm cơm đợi chờ

Năm 1975, hòa bình lập lại. Những người con của làng lần lượt trở về, người lành lặn, người mang thương tật, nhưng không thấy Thành.

Cứ mỗi chiều ba mươi Tết, bà cụ Tư lại nấu một mâm cơm tươm tất. Bà đặt thêm một bộ bát đũa, xới một bát cơm trắng nóng hổi, để dành chỗ ngồi danh dự nhất cho Thành. Bà cứ ngồi bên bậc cửa, nhìn ra con đường mòn dẫn vào làng cho đến khi bóng tối phủ kín đồng bãi.

Dân làng thương bà, bảo: "Thành nó hy sinh rồi cụ ơi, người ta báo tử lâu rồi mà." Bà chỉ cười hiền hậu, ánh mắt mờ đục nhìn xa xăm: "Nó hứa với tôi là nó về ăn cơm chiều ba mươi. Thằng Thành nhà tôi chưa bao giờ nói dối mẹ nó cả."

Sự chờ đợi hóa thạch

Năm tháng qua đi, lưng bà Tư còng rạp xuống như dấu hỏi, mái tóc trắng như mây trời. Bà không còn đủ sức ra đồng, nhưng mâm cơm chiều ba mươi thì chưa bao giờ thiếu. Bà chờ không phải vì bà không tin vào tờ giấy báo tử, mà bà chờ vì đó là cách duy nhất để bà giữ con trai mình còn sống trong trái tim.

Một buổi chiều cuối năm, khi khói bếp nhà ai cũng tỏa hương thơm của bánh chưng, bà Tư nằm yên trên chiếc chõng tre, tay vẫn hướng về phía cửa. Trong giấc mơ cuối cùng, bà thấy Thành mặc bộ quân phục xanh, rạng rỡ bước vào sân, gọi lớn: "Mẹ ơi, con về ăn cơm với mẹ đây!"

Bà cụ Tư đã ra đi thanh thản trên chính niềm hy vọng của mình.