Mâm cơm chín bộ bát đũa và đôi mắt mờ đục đợi con về
Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904 – 2010), quê ở Điện Bàn, Quảng Nam, là biểu tượng bất tử cho sự dâng hiến thầm lặng và vĩ đại của người phụ nữ Việt Nam. Mẹ đã trải qua nỗi đau xé lòng khi 9 con đẻ, 1 con rể và 1 cháu ngoại lần lượt hy sinh vì Tổ quốc. Dù khóc cạn nước mắt, Mẹ vẫn kiên cường nuôi giấu cán bộ dưới 5 căn hầm bí mật trong vườn nhà. Hình ảnh Mẹ lặng lẽ xếp 9 bộ bát đũa chờ con ngày thống nhất đã trở thành huyền thoại, là nguyên mẫu đạc tạc nên Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tạc vào không gian đất nước.
Nằm êm đềm bên dòng sông Thu Bồn thuộc vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam, căn nhà nhỏ của Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở xóm Mới từng là nơi chứa đựng một trường ca thầm lặng, đau thương nhưng vô cùng oanh liệt. Mẹ không trực tiếp cầm súng ra chiến trường, nhưng cuộc đời Mẹ lại là một "thời hoa lửa" kiên trung — nơi trái tim người mẹ trở thành pháo đài chở che cách mạng và gánh chịu những mất mát mênh mông không gì bù đắp nổi.
Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống Pháp và chống Mỹ, ngôi nhà của Mẹ vừa là hậu phương, vừa là căn cứ lồng trong lòng địch. Ngay trong vườn nhà và dưới gian bếp nghèo, Mẹ cùng các con đã đào tới 5 hầm bí mật để nuôi giấu cán bộ, thương binh. Bao đêm dài chập chờn dưới ánh đèn dầu, Mẹ lặng lẽ ngồi bên bếp lửa, giả vờ xay lúa, giã gạo ngay trên nắp hầm để đè đi tiếng thở của các chiến sĩ bên dưới, mắt vẫn canh chừng từng bước chân càn quét của kẻ thù.
Nhưng tự do của Tổ quốc đã vắt cạn từng giọt máu thịt trong khúc ru của Mẹ.
Năm 1948, người con trai đầu lòng ngã xuống. Từ đó, những lá thư báo tử liên tiếp dội về căn nhà nhỏ như những đòn đánh chí mạng vào lòng Mẹ. Có những năm, Mẹ nhận liền hai, ba giấy báo tử. Lần lượt 9 người con trai ruột Mẹ dâng cho đất nước đều vĩnh viễn không trở về. Đau thương chồng chất đau thương khi cả 1 người con rể và 1 người cháu ngoại của Mẹ cũng ngã xuống trên các chiến trường khốc liệt.
Mỗi lần nhận tin dữ, Mẹ lại nuốt ngược nước mắt vào trong, nén đau thương để tiếp tục thổi lửa nấu cơm, tiếp tục đào hầm che chở cho những đoàn quân ra trận — những người bộ đội mà Mẹ ôm vào lòng coi như chính con ruột của mình.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Chiều ngày 30 tháng 4 năm 1975, đất nước vỡ òa trong niềm vui giải phóng, cờ hoa rợp trời khắp mọi nẻo đường. Nhưng trong căn nhà nhỏ bên sông Thu Bồn, Mẹ Thứ vẫn lặng lẽ dọn ra mâm cơm ngày đoàn tụ với 9 bộ bát đũa. Mẹ ngồi bên hiên nhà, đôi mắt mờ đục đau đắm nhìn ra con ngõ nhỏ, khắc khoải chờ đợi những đứa con đã dâng trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.
Sự hy sinh thầm lặng mà vĩ đại ấy đã biến Mẹ Nguyễn Thị Thứ thành biểu tượng cao đẹp nhất của người Phụ nữ Việt Nam. Mẹ chính là nguyên mẫu ngoài đời thực được khắc tạc thành Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại Quảng Nam — một tượng đài bằng đá ngàn năm, nhưng mang trọn trái tim bao la, ấm nóng của tình mẫu tử và lòng yêu nước bất tử.
