MÂM PHÁO NỮ DÂN QUÂN LAM HẠ VÀ MƯỜI ĐÓA HOA BẤT TỬ (1966–1967)

Vào những năm 1966 – 1967, trong giai đoạn chiến tranh phá hoại miền Bắc diễn ra khốc liệt nhất, xã Lam Hạ (thuộc thị xã Phủ Lý, tỉnh Hà Nam) trở thành một trọng điểm đánh phá ác liệt của đế quốc Mỹ. Do nằm ở vị trí giao thông huyết mạch, nơi đây liên tục phải hứng chịu những trận mưa bom bão đạn nhằm chặt đứt tuyến tiếp tế vào chiến trường miền Nam. Trận địa pháo phòng không Lam Hạ được thành lập trong hoàn cảnh hiểm nghèo đó, và lực lượng nòng cốt trực tiếp bám mâm pháo chính là những nữ dân quân tuổi đời còn rất trẻ, chỉ từ 16 đến 22 tuổi. Các chị vốn là những cô gái quê chất phác, ngày thường quen cầm dừa, tay cày, tay cấy, nhưng khi Tổ quốc cần đã quả cảm khoác lên mình bộ quân phục, hiên ngang bước lên mâm pháo đối mặt với "thần sấm", "con ma" của không lực Hoa Kỳ.

Nhiệm vụ của trung đội nữ dân quân vô cùng gian khổ và nguy hiểm. Giữa nắng hè gay gắt hay những đợt mưa bom mù trời, các chị vừa đảm nhận việc tiếp đạn, nạp đạn heavy, vừa trực tiếp ngắm bắn và điều khiển những khẩu pháo phòng không nặng hàng tấn. Khói súng khét lẹt, tiếng gầm rú của máy bay phản lực cùng tiếng nổ chát chúa của bom đạn không làm nao núng tinh thần của những người con gái tuổi đôi mươi. Các chị đã biến trận địa thành pháo đài thép, kiên cường đánh trả từng đợt oanh tặc của kẻ thù để bảo vệ bầu trời quê hương. Nhiều đợt tấn công, không quân Mỹ tập trung trút bom thẳng vào vị trí mâm pháo nhằm xóa sổ lực lượng phòng không của ta, biến trận địa Lam Hạ thành một vùng đất cày xới, mù mịt bụi đỏ và mảnh bom rơi tản mát.

Chính tại nơi bão lửa ấy, những tấm gương hy sinh bi tráng đã đi vào huyền thoại. Liệt sĩ Nguyễn Thị Thu, khi ấy mới tròn 18 tuổi, đã ngã xuống ngay trên trận địa trong một đợt dội bom dồn dập của địch. Đến phút cuối cùng của cuộc đời, thân thể chị vẫn gắn chặt vào vị trí chiến đấu, hai tay ghì chặt tay quay khẩu pháo như muốn tiếp tục trút đạn vào máy bay thù. Cùng với chị, nữ dân quân Nguyễn Thị Thi – người em út của trung đội khi mới 16 tuổi – đã bị mảnh bom văng trúng gây thương tích đặc biệt nặng. Khi được đồng đội khẩn trương đưa về trạm xá cấp cứu trong tình trạng nguy cấp, chị Thi vẫn thều thào tha thiết xin bác sĩ mổ sống không dùng thuốc mê, với mong muốn duy nhất là tiết kiệm lượng thuốc hiếm hoi đó để dành chữa trị cho các đồng chí khác đang bị thương nhẹ hơn có cơ hội trở lại chiến đấu. 10 cô gái Lam Hạ đã lần lượt ngã xuống ngay trên mâm pháo giữa độ tuổi đẹp nhất của đời người, dệt nên một thiên ca bất tử về lòng dũng cảm và sự hy sinh cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến.