MẠNG LƯỚI "ĐIỆN BÁO BẰNG CỐC SỨ" CỦA CÁC ĐƠN VỊ TỈNH ĐỘI (1)
Tại những chiến trường vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là tại các đơn vị tỉnh đội ở Tây Nguyên, việc giữ thông tin liên lạc thông suốt trong điều kiện bị chia cắt bởi bom đạn là một bài toán cực kỳ nan giải. Khi nguồn cung cấp dây đồng, máy vô tuyến điện bị hạn chế, các chiến sĩ quân báo đã rơi vào tình thế "đói" phương tiện truyền tin. Anh hùng quân báo Lê Văn Hạnh, một người con của đại ngàn, đã đưa ra một sáng kiến mang tính đột phá: hệ thống truyền tin bằng những chiếc cốc sứ và dây thép mảnh.
Đây không đơn thuần là sự tận dụng đồ vật gia đình, mà là sự vận dụng nguyên lý vật lý về dao động sóng âm trong chất rắn. Ông Hạnh đã tỉ mỉ thu gom những chiếc cốc sứ cũ, sau đó khoét phần đáy để tạo độ rung tối đa. Ở mặt đáy đã khoét, ông căng một lớp màng da thú rừng được xử lý qua quá trình phơi nắng và ngâm muối, tạo ra độ căng cực kỳ chuẩn xác như một chiếc trống nhỏ. Hệ thống dây thép mảnh được chôn ngầm dưới mặt đất, đi qua những khe đá và gốc cây để nối giữa các điểm chốt, tạo thành một mạng lưới liên lạc bí mật hoàn toàn "không sóng".
Khi cần truyền tin, chiến sĩ sẽ gõ mã Morse lên lớp màng da thú đó. Dao động từ những cú gõ sẽ lan truyền qua sợi dây thép và khuếch đại lên gấp nhiều lần nhờ hình dạng của chiếc cốc sứ. Người nhận chỉ cần áp tai vào chiếc cốc ở chốt bên kia là có thể nghe rõ từng âm tiết "tạch, tè" của mã Morse dù cách xa cả cây số. Điểm tinh tế nhất của sáng kiến này nằm ở cách ông Hạnh phối hợp các loại cốc sứ có độ dày, độ giòn khác nhau để tạo ra các âm sắc riêng biệt cho từng loại thông tin. Ví dụ, một chiếc cốc có âm trầm báo hiệu về sự xuất hiện của quân địch, một chiếc có âm cao báo hiệu về nhu cầu lương thực hoặc lệnh di chuyển.
Trong những năm tháng đó, hệ thống này đã cứu sống hàng nghìn chiến sĩ, giúp các đơn vị nắm bắt được mọi động thái của địch mà không để lại bất kỳ "dấu vết" sóng vô tuyến nào cho địch bắt bài. Ông Hạnh còn huấn luyện cho các chiến sĩ trẻ một đôi tai "thính hơn loài thú", có thể phân biệt được tiếng rung của dây thép do gió, do thú rừng, hay do tín hiệu quân sự. Câu chuyện về hệ thống điện báo cốc sứ là minh chứng cho trí tuệ người Việt trong chiến tranh: trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, con người không bao giờ chịu khuất phục mà luôn biết cách biến những vật vô tri thành vũ khí sắc bén. Sự sáng tạo ấy đã góp phần viết nên những trang sử hào hùng của quân báo Việt Nam, khẳng định tinh thần tự lực cánh sinh và khả năng làm chủ công nghệ bằng chính tư duy của mình.
