Mang tên đồng đội trở về

Có những nhiệm vụ được giao bằng mệnh lệnh. Nhưng cũng có những trách nhiệm không ai giao, người lính tự nguyện gánh vác bằng cả lương tâm và tình đồng đội.

Đối với ông Hoàng Văn Vượng, một trong những điều day dứt nhất trong những năm tháng chiến tranh không chỉ là đối mặt với bom đạn, mà còn là nỗi lo dành cho những người đồng đội nếu chẳng may họ nằm lại nơi chiến trường.

Ông kể rằng, trước mỗi chiến dịch, anh em rất ít khi nói đến cái chết. Không ai muốn nhắc đến điều chẳng lành. Nhưng trong sâu thẳm, tất cả đều hiểu rằng bất kỳ ai cũng có thể không trở về.

Chính vì vậy, mỗi khi gặp những người cùng quê, cùng làng hay cùng huyện, ông luôn ghi nhớ thật kỹ.

Không phải để sau này nhận ra nhau.

Mà để nếu điều không may xảy đến, vẫn còn có người trở về báo tin cho gia đình.

Ông chậm rãi nhớ lại:

"Mình chỉ biết đồng đội và đồng hương của mình đi chiến dịch ở trong đó. Nếu đồng đội hay đồng hương mình hy sinh ngày nào, tháng nào, năm nào thì khi về còn báo cho gia đình biết..."

Lời kể mộc mạc ấy khiến người nghe không khỏi nghẹn lòng.

Ngày ấy, điều kiện thông tin còn vô cùng khó khăn. Không có điện thoại, không có mạng Internet, cũng chẳng có những phương tiện liên lạc nhanh như bây giờ. Một gia đình ở quê có khi phải chờ nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới biết tin người thân của mình.

Có những người mẹ ngóng con đến bạc tóc.

Có những người vợ ôm con mòn mỏi chờ chồng.

Có những đứa trẻ lớn lên mà chưa một lần được gặp cha.

Bởi thế, đối với người lính, việc ghi nhớ tên tuổi, quê quán, ngày hy sinh của đồng đội không chỉ là một ký ức. Đó còn là một lời hứa thầm lặng.

Nếu mình còn sống...

Nhất định sẽ mang tin về.

Ông Vượng kể rằng, trước giờ lên đường, không ai nói với nhau những lời hẹn ước dài dòng. Nhưng trong lòng mỗi người đều tự nhủ sẽ cố gắng sống để hoàn thành nhiệm vụ, và nếu có thể, sẽ đưa tin về cho gia đình những người đã nằm lại.

Đó là một trách nhiệm rất đỗi thiêng liêng.

Chiến tranh không chỉ lấy đi sinh mạng của người lính, mà còn để lại những khoảng trống không gì bù đắp được trong mỗi gia đình. Vì vậy, một tin tức chính xác, một lời nhắn gửi hay chỉ một thông tin về nơi người thân đã chiến đấu cũng đủ trở thành niềm an ủi lớn lao.

Có lẽ vì thế mà sau chiến tranh, nhiều cựu chiến binh vẫn miệt mài đi tìm đồng đội, tìm mộ liệt sĩ, tìm lại những địa danh cũ và gặp gỡ thân nhân của những người đã hy sinh.

Đó không chỉ là hành trình tìm kiếm.

Đó còn là hành trình thực hiện lời hứa năm xưa.

Nhìn lại quãng đời quân ngũ, ông Hoàng Văn Vượng không nhớ mình đã đi qua bao nhiêu cánh rừng, vượt qua bao nhiêu trận đánh. Nhưng ông luôn nhớ những gương mặt đã từng sát cánh cùng mình, nhớ quê quán của họ, nhớ những câu chuyện họ kể về gia đình trước mỗi lần lên đường.

Những ký ức ấy chưa bao giờ phai nhạt.

Bởi đối với người lính, đồng đội không chỉ là người cùng chiến hào, mà còn là những người đã gửi gắm cho nhau niềm tin, sự sống và cả những ước nguyện cuối cùng.

Hôm nay, khi chiến tranh đã lùi xa, mỗi lần nhắc lại câu chuyện ấy, ông vẫn mong thế hệ trẻ hiểu rằng hòa bình không chỉ được đánh đổi bằng máu xương của những người đã ngã xuống, mà còn được gìn giữ bởi những lời hứa bình dị giữa những người lính.

Lời hứa sẽ không quên nhau.

Lời hứa sẽ mang tên đồng đội trở về.

Và chính những lời hứa không cần viết thành văn bản ấy đã làm nên vẻ đẹp cao quý của tình đồng chí, đồng đội trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt.